Θεσσαλονίκη: Μία νέα πλατεία με θέα τη θάλασσα σχηματίζεται μπροστά από τη Μητρόπολη

Αλλάζει ριζικά η εικόνα μπροστά από τη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, καθώς το τοιχίο που σήμερα περιβάλλει τον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, πρόκειται να απομακρυνθεί. Με την εξέλιξη αυτή, αναμένεται να «ανοίξει» ο χώρος μπροστά από τον ναό και να δημιουργηθεί μία νέα πλατεία, από τη Μητροπόλεως έως την Προξένου Κορομηλά.

Πρόκειται για μία παρέμβαση που θα μετατρέψει τον σημερινό χώρο σε πεζόδρομο και θα περιορίσει την κίνηση των οχημάτων, αναδεικνύοντας παράλληλα τον ναό και επανασυνδέοντας τον με την πόλη.

Δευτέρα 22 Ιου 2026, 13:28

Θεσσαλονίκη - Πεζοδρόμηση Αγίας Σοφίας: Δόθηκε σε κυκλοφορία το πρώτο τμήμα της ανάπλασης

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Οι εργασίες στο συγκεκριμένο τμήμα της Αγίας Σοφίας αναμένεται να ξεκινήσουν το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου, σύμφωνα με τον αρμόδιο αντιδήμαρχο Τεχνικών Έργων και Βιώσιμης Κινητικότητας Πρόδρομο Νικηφορίδη. Για τη μεταφορά του εργοταξίου έχει προηγηθεί συνεννόηση των αρμόδιων υπηρεσιών του Δήμου Θεσσαλονίκης, της Μητρόπολης και του αναδόχου. Το επόμενο βήμα αφορά πλέον τις απαιτούμενες εγκρίσεις για την καθαίρεση του τοιχίου.

Όπως εξηγεί μιλώντας στη «ΜτΚ» ο κ. Νικηφορίδης, ο Δήμος έχει στα χέρια του τη γραπτή σύμφωνη γνώμη του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Φιλόθεου και τις επόμενες ημέρες θα υποβάλει τα σχετικά αιτήματα στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης και στην Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κεντρικής Μακεδονίας. Ο αντιδήμαρχος σημειώνει παράλληλα πως οι υπηρεσίες έχουν ενημερώσει τον Δήμο ότι θα υποβληθεί το σχετικό αίτημα και αναμένεται η σύμφωνη γνώμη τους.

Ευτυχής συγκυρία η συνεργασία Μητρόπολης - Δήμου

Για τον Δήμο, η απομάκρυνση του τοιχίου δεν αποτελεί μία ιδέα που προέκυψε με την τρέχουσα ανάπλαση. Ο κ. Νικηφορίδης υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη αλλαγή έχει συζητηθεί και εν μέρει, αποφασιστεί εδώ και δεκαετίες. «Τώρα ήρθε η στιγμή», λέει, εξηγώντας πως η συγκυρία δημιουργήθηκε από τη συνάντηση της δημοτικής αρχής με τη Μητρόπολη και την κοινή διάθεση να προχωρήσει η παρέμβαση.

Όπως εξηγεί ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος στη «ΜτΚ», η αλλαγή αυτή γίνεται με τη σύμφωνη γνώμη της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης, χωρίς ωστόσο να αλλάζει το ιδιοκτησιακό καθεστώς του χώρου. «Στην προκειμένη περίπτωση, η περιουσία παραμένει κτήμα του Μητροπολιτικού Ναού, απλώς ανοίγει ο χώρος για να διευκολύνει τους πολίτες. Διαχρονικά η εκκλησιαστική περιουσία υπήρχε και για να εξυπηρετεί τα μέλη της τοπικής Εκκλησίας», σημειώνει ο Παναγιώτατος, τονίζοντας πως, σύμφωνα και με το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του Μητροπολιτικού Ναού, πρόκειται για μία παρέμβαση που «θα διευκολύνει την πόλη».

Η σύνδεση του ναού με τον δημόσιο χώρο

Το αποτέλεσμα που επιδιώκεται είναι ένας χώρος όπου ο ναός θα έχει πλέον άμεση σχέση με την πόλη, χωρίς το σημερινό περιτείχιο να λειτουργεί ως οπτικό και λειτουργικό όριο. «Θεωρούμε ότι αυτό θα δώσει μία νέα εικόνα, αλλά και θα ανοίξει τη Μητρόπολη προς την πόλη, η οποία σήμερα είναι κατά κάποιον τρόπο ‘κρυμμένη’ από όλα αυτά τα στοιχεία που υπάρχουν», προσθέτει ο κ. Νικηφορίδης.
Η επιφάνεια μπροστά από τον ναό θα είναι ελεύθερη για συγκεντρώσεις, για την απρόσκοπτη εξυπηρέτησή του και την είσοδο των πιστών, χωρίς την ύπαρξη εμποδίων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο συνολικός σχεδιασμός της πλατείας θα είναι χωρίς ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά στοιχεία. «Στο τμήμα από τη Μητροπόλεως έως την Προξένου Κορομηλά προβλέπεται αρμός ‘ποταμός’, ο οποίος θα διατρέχει τον άξονα και θα καταλήγει σε κρήνη πόσιμου νερού. Παράλληλα, κατά μήκος της πλατείας προβλέπεται σειρά από φωτεινές στήλες, οι οποίες θα εντάσσονται στον συνολικό σχεδιασμό του φωτισμού», εξηγεί ο Πρόδρομος Νικηφορίδης.

Μία ακόμα αλλαγή που θα φέρει η νέα διαμόρφωση αφορά την πρόσβαση των οχημάτων, με τη μετατροπή του χώρου σε πεζόδρομο, με εξαίρεση τις περιπτώσεις τελετών όποτε και θα υπάρχει δυνατότητα εισόδου οχήματος, ώστε να εξυπηρετούνται οι ανάγκες που θα προκύπτουν. Κατά τα λοιπά, ο χώρος θα λειτουργεί ως τμήμα του ενιαίου πεζοδρομημένου άξονα της Αγίας Σοφίας.

Οι διαδοχικές φάσεις του περιτειχίσματος

Η ιστορία του τοιχίου που περιβάλει τη Μητρόπολη σήμερα, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν σκεφτεί κανείς ότι δεν υπήρχε από πάντα. Σε καρτ ποστάλ της εποχής η οποία δημοσιεύτηκε το 2020 στον ιστότοπο της ερευνήτριας Τέττης Σώλου, «Hellas Special», βλέπουμε τον Ιερό Ναό Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, περιτειχισμένο κατά την πενταετία 1925-1930.

Ωστόσο, μεταγενέστερη εικόνα την οποία παραχώρησε στη «ΜτΚ» ο αντιδήμαρχος Πρόδρομος Νικηφορίδης, δείχνει τη Μητρόπολη, χωρίς περίβολο και με κολώνες ηλεκτροδότησης γύρω της. Είναι συνεπώς εμφανές πως ο παλαιός τοίχος γκρεμίστηκε και αργότερα χτίστηκε ο περίβολος που υπάρχει σήμερα. Οι παραπάνω υποθέσεις δείχνουν πως η Μητρόπολη για μεγάλο χρονικό διάστημα ήταν χωρίς περίβολο, συνδεδεμένη με τον υπόλοιπο δημόσιο χώρο.

H τωρινή επιλογή της καθαίρεσης του περιβόλου, συνδέεται άμεσα με τον τρόπο με τον οποίο ο Δήμος θέλει να αναδείξει τον μητροπολιτικό ναό. Με την απομάκρυνση του τοίχου, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς δεν θα βρίσκεται πλέον πίσω από ένα διαχωριστικό στοιχείο, αλλά θα έχει μπροστά του έναν ανοιχτό δημόσιο χώρο.

Αυτή ακριβώς η σχέση ναού και πλατείας αποτελεί και τον πυρήνα της νέας διαμόρφωσης. Η ανάπλαση δεν αντιμετωπίζει τον χώρο μόνο ως ένα ακόμη τμήμα του πεζόδρομου της Αγίας Σοφίας, αλλά ως ένα σημείο όπου ο δημόσιος χώρος θα «αγκαλιάζει» τον ναό και θα τον καθιστά περισσότερο ορατό από τον άξονα της πόλης.

Μία πλατεία που θα ανοίγεται μπροστά στη Μητρόπολη

Η νέα πλατεία αποτελεί το κεντρικό κομμάτι της δεύτερης φάσης της πεζοδρόμησης της Αγίας Σοφίας, η οποία δημιουργεί διαφορετικές χωρικές ενότητες κατά μήκος του άξονα. Το τμήμα από την Τσιμισκή έως τη Μητροπόλεως έχει χαρακτήρα εμπορικού πεζόδρομου, ως συνέχεια του ήδη διαμορφωμένου τμήματος από τη Μακένζυ Κινγκ έως την Τσιμισκή.

Το συγκεκριμένο τμήμα παραδόθηκε προς χρήση στις 22 Ιουνίου, αν και δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η τοποθέτηση του συνόλου του αστικού εξοπλισμού. Νοτιότερα, από την Προξένου Κορομηλά έως τη Λεωφόρο Νίκης, βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη οι εργασίες. Ενδιάμεσα βρίσκεται το τμήμα της Μητρόπολης, όπου η λογική αλλάζει, καθώς εδώ δεν δημιουργείται απλώς ένας ακόμη πεζόδρομος, αλλά ένας δημόσιος χώρος που αποκτά χαρακτηριστικά πλατείας.

Το σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το περιτείχιο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά θα αποτελέσει έτσι έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς νέους χώρους της ανάπλασης με μια μεγάλη πλατεία με καθιστικά στην περιφέρεια της και τον Μητροπολιτικό Ναό να δεσπόζει πλέον ανοιχτός προς την Αγίας Σοφίας.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 04.10.2026