Θεσσαλονίκη: Ο άγνωστος Χ του τοξικού νέφους από τις φωτιές

Πόσο επικίνδυνο ήταν το νέφος που σχηματίστηκε μετά το ξέσπασμα της φωτιάς στο Ωραιόκαστρο, το περασμένο Σαββατοκύριακο; Ο καπνός στην ατμόσφαιρα δημιούργησε φόβο στον κόσμο, αλλά το μαύρο νέφος δεν ήταν το πιο ανησυχητικό. «Αυτό είναι αιθάλη, μας λέει ότι καίγεται άνθρακας, τίποτα άλλο», εξηγεί ο διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής του ΑΠΘ Δημοσθένης Σαρηγιάννης. 

Το πόσο επιβαρύνεται ο αέρας που αναπνέουμε κατά τη διάρκεια μίας πυρκαγιάς εξαρτάται από το τι υλικά καίγονται (αν πρόκειται μόνο για βλάστηση ή αν καίγονται και πλαστικά), και από τις συνθήκες της καύσης (θερμοκρασία, ταχύτητα φωτιάς), αναφέρει η καθηγήτρια Περιβαλλοντικής Χημείας και διευθύντρια του Εργαστηρίου Ελέγχου Ρύπανσης του Περιβάλλοντος του τμήματος Χημείας του ΑΠΘ Δήμητρα Βουτσά. 

Δευτέρα 06 Ιου 2026, 21:30

Τοξικό νέφος: Το ΑΠΘ κατέγραψε σημαντική αύξηση των καρκινογόνων μικροσωματιδίων PM 2,5 μετά τη φωτιά στο Ωραιόκαστρο

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι όταν καίγονται πλαστικά και άλλα συνθετικά υλικά, όπως αυτά που υπήρχαν στο κέντρο διαλογής ανακυκλώσιμων, παράγονται δευτερογενώς, από τη διαδικασία της καύσης, κάποιες τοξικές ουσίες όπως διοξίνες, φουράνια, πολυκυκλικοί υδρογονάνθρακες. «Το ότι βλέπω την αιθάλη δεν μου λέει ότι έχω διοξίνες και φουράνια. Το ότι έχω κάψει πλαστικά μού λέει», σημειώνει ο κ. Σαρηγιάννης.

Αυτές οι ουσίες εκλύονται σε αέρια μορφή, όμως το πιο επικίνδυνο είναι ότι περίπου το 50% της ποσότητας των τοξικών αερίων προσκολλάται σε μικροσωματίδια καπνού τα οποία είτε μεταφέρονται με τον αέρα, είτε πέφτουν στο έδαφος, όπου και παραμένουν. Επομένως, τα σωματίδια που εκλύθηκαν σε αυτή την πυρκαγιά ήταν πιο τοξικά από ό,τι τα συνήθη μικροσωματίδια, που εκλύονται από τις μεταφορές και την καθημερινότητα της πόλης.

Δευτέρα 13 Ιου 2026, 20:42

Ωραιόκαστρο: Αρχίζουν στις 14 Ιουλίου οι αιτήσεις οικονομικής ενίσχυσης για όσους επλήγησαν από τις πυρκαγιές

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

Οι μετρήσεις

Παρά την έντονη οσμή καμένου πλαστικού που σκέπασε την πόλη, οι σταθμοί μέτρησης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας (όσοι τέλος πάντων λειτουργούν) δεν κατέγραψαν αυξημένους ρύπους κατά την ημέρα της πυρκαγιάς. Στους πέντε από τους εννέα σταθμούς που είναι σε λειτουργία (Σίνδου, Κορδελιού, Νεοχωρούδας, Καλαμαριάς και Πανοράματος) τα επίπεδα των αιωρούμενων μικροσωματιδίων (ΡΜ10) ήταν πολύ χαμηλότερα από την οριακή τιμή, όμως πρόκειται για τη μέση τιμή από τις μετρήσεις καθ' όλη τη διάρκεια του 24ωρου.

Η ομάδα του κ. Σαρηγιάννη μετρά ακόμα μικρότερα σωματίδια (PM2,5, ΡΜ1) με δίκτυα αισθητήρων που λειτουργούν συνεχώς, σε όλη την πόλη.

«Όσο πιο μικρά είναι τα σωματίδια, τόσο πιο επικίνδυνα είναι, τόσο γιατί εισχωρούν βαθιά στους πνεύμονες, όσο και γιατί η επιφάνεια τους ανά μονάδα όγκου είναι μεγαλύτερη, που σημαίνει ότι μπορούν να προσορφήσουν περισσότερα τοξικά αέρια ανά μονάδα όγκου», λέει.

Οι μετρήσεις του έδειξαν αυξημένες τιμές σε αυτά τα σωματίδια, σε συγκεκριμένες ώρες και περιοχές. «Στο κέντρο της πόλης είχαμε αυξημένες τιμές την Κυριακή και στην Καλαμαριά, ειδικά το απόγευμα. Μετά οι τιμές των μικροσωματιδίων έπεσαν, επειδή είχε άνεμο, και όταν το βράδυ μειώθηκε η ένταση του ανέμου, οι τιμές ανέβηκαν ξανά», σημειώνει ο κ. Σαρηγιάννης. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση της Καλαμαριάς εξηγείται λόγω της κατεύθυνσης των ανέμων που έστειλαν τα σωματίδια προς την περιοχή.

Σταδιακά, οι τιμές των μικροσωματιδίων έπεσαν. Όμως με δεδομένο ότι οι ουσίες που εκλύονται από την καύση πλαστικού είναι καρκινογόνες και τα φαινόμενα ανάφλεξης πυρκαγιών σε κέντρα διαλογής ανακυκλώσιμων είναι πλέον συχνά, εγείρεται ανησυχία για την επίδραση του τοξικού νέφους στη δημόσια υγεία, καθώς όπως σημειώνει ο κ. Σαρηγιάννης «αυτές οι ουσίες έχουν σωρευτική δράση στον οργανισμό».

Η ανάλυση που δεν έγινε

«Χρειάζεται μία χημική ανάλυση της σύστασης των σωματιδίων που εκπέμπονται. Για να γίνει αυτό έπρεπε να είχε γίνει δειγματοληψία αιωρούμενων σωματιδίων και χημική ανάλυση του δείγματος, κάτι που από όσο γνωρίζω δεν έχει γίνει», αναφέρει η καθηγήτρια Περιβαλλοντικής Χημείας και διευθύντρια του Εργαστηρίου Ελέγχου Ρύπανσης του Περιβάλλοντος του τμήματος Χημείας του ΑΠΘ Δήμητρα Βουτσά, προσθέτοντας ότι σε έκτακτα περιστατικά απαιτείται άμεση δράση και συνεργασία για να γίνει η δειγματοληψία τον κατάλληλο χρόνο, ώστε να αξιολογηθεί η σύσταση των σωματιδίων και η πιθανή τοξική τους δράση.

Όπως αναφέρει η κ. Βουτσά, το Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης του Περιβάλλοντος του ΑΠΘ μπορεί να κάνει αναλύσεις για κάποιες από τις κατηγορίες των τοξικών ουσιών που πιθανολογείται ότι εκλύθηκαν (π.χ. πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες, οργανοχλωριωμένες ενώσεις), ενώ για διοξίνες και φουράνια αναλύσεις γίνονται στο εργαστήριο του Δημόκριτου.

Τέτοια δειγματοληψία όμως δεν έγινε από κανέναν φορέα, με αποτέλεσμα να πιθανολογείται μεν η σύσταση του τοξικού νέφους λόγω του είδους των υλικών που κάηκαν, αλλά να παραμένει άγνωστη η ποσότητα των τοξικών ουσιών που εκλύθηκε στην ατμόσφαιρα.

Η απάντηση του αρμόδιου αντιπεριφερειάρχη Περιβάλλοντος Στάθη Αβραμίδη, σε σχετικό ερώτημα της «ΜτΚ» ήταν ότι η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, με τους σταθμούς μέτρησης της αέριας ρύπανσης, μετρά μόνο τους ρύπους που έχουν οριστεί από την εθνική και κοινοτική νομοθεσία. Απευθυνθήκαμε στο υπουργείο Περιβάλλοντος, για το αν υπάρχει διαδικασία ad hoc δειγματοληψιών και ελέγχων, σε περίπτωση έκτακτων περιστάσεων, αλλά μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν λάβαμε απάντηση.

Δημοσιεύτηκε στη «ΜτΚ» 12.07.2026