Θεσσαλονίκη: Εκατοντάδες μέδουσες ξεβράστηκαν στα νερά του Θερμαϊκού (βίντεο)
Πρόκειται για μέδουσες του είδους Aurelia Aurita, γνωστές και ως «μέδουσες του φεγγαριού» ή «πιατάκι»
Μέδουσες του είδους Chrysaora hysoscella, γνωστές και ως «Πυξίδα» έκαναν ήδη την εμφάνιση τους στα νερά του Θερμαϊκού. Πρόκειται για ένα από τα πιο συνηθισμένα είδη μεδουσών στις ελληνικές ακτές το οποίο εντοπίστηκε στις 28 Απριλίου στην παραλία της Επανομής.
Οι συγκεκριμένοι οργανισμοί συναντώνται συνήθως σε ρηχά νερά και μπορούν να αναγνωριστούν από τις χαρακτηριστικές, καφετί ραβδώσεις σε σχήμα «V». Η μέδουσα «Πυξίδα» είναι ένας είδος το οποίο χρειάζεται προσοχή, καθώς το τσίμπημά της είναι ιδιαίτερα επώδυνο και ενδέχεται να προκαλέσει ερεθισμούς.
Την ίδια ώρα η εμφάνιση μωβ μεδουσών στις ελληνικές θάλασσες, και ιδιαίτερα στην περιοχή του βόρειου Ευβοϊκού Κόλπου, έχει προκαλέσει το τελευταίο διάστημα ανησυχία σε κατοίκους και επισκέπτες, καθώς βρισκόμαστε ήδη στην έναρξη της θερινής περιόδου. Οι εικόνες με συγκεντρώσεις μεδουσών σε παράκτιες περιοχές αναζωπυρώνουν τις μνήμες προηγούμενων ετών, όταν οι πληθυσμιακές εξάρσεις του συγκεκριμένου είδους είχαν επηρεάσει αρκετές παραλίες της χώρας.
Ωστόσο, οι επιστήμονες εμφανίζονται καθησυχαστικοί, εξηγώντας ότι το φαινόμενο δεν είναι πρωτόγνωρο ούτε αφύσικο. Αντίθετα, συνδέεται άμεσα με τις κλιματολογικές και περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούν κάθε χρόνο στις ελληνικές θάλασσες, ενώ καθοριστικό ρόλο παίζουν τόσο τα θαλάσσια ρεύματα όσο και η γενικότερη κατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Οι βροχοπτώσεις και οι «κλειστοί» κόλποι ευνοούν τις μέδουσες
Ο ομότιμος καθηγητής Βιολογίας του ΑΠΘ, Χαρίτων Σαρλ Χιντήρογλου, επισημαίνει ότι οι μωβ μέδουσες (Pelagia) εμφανίζονται περιοδικά, παρουσιάζοντας κατά διαστήματα έντονες πληθυσμιακές εξάρσεις.
«Το τελευταίο διάστημα εμφανίστηκαν μωβ μέδουσες στην ευρύτερη περιοχή του βορείου Ευβοϊκού Κόλπου. Οι μέδουσες εμφανίζονται με μια περιοδικότητα στον χρόνο και με πληθυσμιακές εξάρσεις κάτω από ιδιαίτερες περιβαλλοντικές συνθήκες», αναφέρει.
Όπως εξηγεί, οι συνεχείς βροχοπτώσεις που καταγράφηκαν φέτος δημιούργησαν συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη των προνυμφών τους, κυρίως σε περιοχές όπου τα νερά δεν ανακυκλώνονται εύκολα και δεν ακολουθούν φυσικά τη ροή των θαλάσσιων ρευμάτων.
«Πιθανό σημείο που μπορεί να αναπτυχθεί μεγαλύτερος πληθυσμός μεδουσών είναι σε κόλπους οι οποίοι χρειάζονται τουλάχιστον μία εβδομάδα για να ανακυκλώσουν το νερό τους. Στο νερό υπάρχουν πολλές θρεπτικές ουσίες οι οποίες δεν καταναλώνονται και αιωρούνται στη στήλη του νερού με αποτέλεσμα να γίνονται τροφή για τις μέδουσες», σημειώνει.
«Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας»
Μεγάλες εξάρσεις του φαινομένου είχαν παρατηρηθεί και την περίοδο 2020-2023, ωστόσο οι ειδικοί εξηγούν ότι δεν υπάρχει ανησυχία για την φετινή χρονιά. «Το θετικό είναι ότι το συγκεκριμένο είδος έρχεται και στη συνέχεια φεύγει. Δεν υπάρχει καμία ανησυχία», τονίζει στο emakedonia.gr ο Χαρίτων Σαρλ Χιντήρογλου.
Παράλληλα, εξηγεί ότι στις ελληνικές θάλασσες συναντώνται αρκετά είδη μεδουσών, όπως η Μέδουσα του Φεγγαριού (Aurelia aurita), η Γαλάζια Μέδουσα (Rhizostoma pulmo) αλλά και η γνωστή Μεσογειακή Μέδουσα ή «Τηγανητό Αυγό».
Η υπεραλίευση και η διατάραξη του οικοσυστήματος
Από την πλευρά της, η υδροβιολόγος και διευθύντρια Έρευνας του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», Αναστασία Μήλιου, υπογραμμίζει ότι η παρουσία μεδουσών στις ελληνικές θάλασσες αποτελεί μια απολύτως φυσιολογική διαδικασία, η οποία συνδέεται με τον ετήσιο κύκλο του θαλάσσιου οικοσυστήματος.
«Οι μέδουσες υπάρχουν στις ελληνικές θάλασσες εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Κάθε Άνοιξη που υπάρχει ανακίνηση του ιζήματος από τις φουρτούνες και τις υψηλότερες θερμοκρασίες αυξάνεται το φυτοπλαγκτόν με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζονται και οι μέδουσες. Η διαδικασία αυτή είναι απολύτως φυσιολογική και δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας», αναφέρει.
Η ίδια ωστόσο συνδέει τις τοπικές εξάρσεις με την υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και ιδιαίτερα με την υπεραλίευση. «Λόγω της υπεραλίευσης υπάρχει μια γενικότερη ανισορροπία στα οικοσυστήματα άρα έχουμε κάποιες τοπικές εξάρσεις. Έχουν καταστραφεί οι φυσικοί μηχανισμοί δηλαδή οι θηρευτές που τρέφονται με άλλα είδη», σημειώνει.
«Οι μέδουσες μεταφέρονται με τα ρεύματα»
Οι μέδουσες συνήθως κινούνται σε μεγάλα κοπάδια στην ανοιχτή θάλασσα, όμως οι άνεμοι και τα θαλάσσια ρεύματα μπορούν να τις μεταφέρουν κοντά στις ακτές. «Κάποιες φορές λόγω των θαλάσσιων ρευμάτων και του αέρα μπορεί να παγιδευτούν στις ακτές», τονίζει στο emakedonia.gr η Αναστασία Μήλιου.
«Το πρόβλημα είναι η υπεραλίευση και η κακοδιαχείριση της θάλασσας. Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα που δεν εφαρμόζει κανένα μέτρο αλιείας. Παρόλο που υπήρχαν ευρωπαϊκοί πόροι για τη στήριξη της αλιείας, στην πράξη φαίνεται ότι κάτι τέτοιο δεν έχει υλοποιηθεί. Στόχος είναι να υπάρχει επάρκεια ψαριών που θα μπορούν να περιορίσουν κάπως τον αριθμό των μεδουσών», υπογραμμίζει.
Παράλληλα, διευκρινίζει ότι είναι αδύνατο να προβλεφθεί με ακρίβεια σε ποιες περιοχές θα εμφανιστούν φέτος μεγάλες συγκεντρώσεις μεδουσών. «Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει σε ποια σημεία θα εντοπίσουμε μέδουσες το φετινό καλοκαίρι. Σίγουρα θα βρίσκονται στο ανοιχτό πέλαγος και πιθανότατα με κάποια ρεύματα να μεταφερθούν», σημειώνει.
Τι πρέπει να κάνουν οι λουόμενοι σε περίπτωση τσιμπήματος
Οι ειδικοί συνιστούν ψυχραιμία σε περίπτωση τσιμπήματος από μωβ μέδουσα, καθώς τα περισσότερα περιστατικά αντιμετωπίζονται με απλές πρώτες βοήθειες.
Συγκεκριμένα:
* Τα πλοκάμια που έχουν κολλήσει στο δέρμα πρέπει να απομακρύνονται χωρίς γυμνά χέρια, ώστε να μην προκληθεί μεταφορά του ερεθισμού.
* Η περιοχή πρέπει να ξεπλένεται μόνο με θαλασσινό νερό και όχι με γλυκό, καθώς το γλυκό νερό μπορεί να ενεργοποιήσει κεντριά που έχουν παραμείνει στο δέρμα.
* Η εφαρμογή πάγου ή κρύων κομπρεσών βοηθά στον περιορισμό του πόνου και της φλεγμονής.
* Κορτιζονούχες κρέμες και αντιισταμινικά μπορούν να ανακουφίσουν από το τσούξιμο, τη φαγούρα και τον ερεθισμό.
* Σε περιπτώσεις έντονων ή επίμονων συμπτωμάτων, οι πολίτες θα πρέπει να απευθύνονται άμεσα σε νοσοκομείο ή Κέντρο Υγείας.
