Θεσσαλονίκη: Προς ανάδειξη η «τούμπα» της Τούμπας - Τι ζητά ο Δήμος και ποια είναι τα επόμενα βήματα

Ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά «κεφάλαια» της Θεσσαλονίκης, κρυμμένο μέσα στον σύγχρονο αστικό ιστό, επιχειρεί να αναδείξει ο κεντρικός Δήμος. Πρόκειται για τον λόφο της Τούμπας, κάτω από τον οποίο βρίσκεται ένας αρχαίος οικισμός που υπήρχε στην περιοχή για αιώνες πριν από την ίδρυση της ίδιας της Θεσσαλονίκης.

Η ανάδειξη του λόφου της Τούμπας περιλαμβάνεται στις διεκδικήσεις που έθεσε πρόσφατα ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης προς την κυβέρνηση, στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2027-2030» για την πόλη. Ο δήμος θέλει πλέον να επιταχυνθούν οι διαδικασίες, ώστε ο αρχαιολογικός χώρος να αποκτήσει τις απαραίτητες υποδομές και να μπορεί να ανοίξει ουσιαστικά στην πόλη.

Πέμπτη 06 Αυγ 2026, 14:11

Θεσσαλονίκη: Τα τέσσερα «θέλω» του Αγγελούδη στον Μητσοτάκη

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Όπως τόνισε ο ίδιος ο δήμαρχος αναφορικά με τη διεκδίκηση, ο λόφος της Τούμπας δεν αποτελεί ακόμη ένα αρχαιολογικό έργο ανάμεσα στα πολλά που υλοποιούνται στη χώρα, αλλά μια παρέμβαση με ιδιαίτερη σημασία για την ιστορική τεκμηρίωση της εξέλιξης της πόλης.

Όπως αποκάλυψε, πριν τη συνάντηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, προηγήθηκε επίσκεψη του ίδιου και αντιδημάρχων στον χώρο, μαζί με αρχαιολόγους και επιστήμονες της Εφορείας Αρχαιοτήτων, ενώ υπάρχει ήδη ολοκληρωμένη μελέτη που εκπονήθηκε από την Εφορεία σε συνεργασία με το αντίστοιχο τμήμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Ο δήμαρχος ζήτησε από τον πρωθυπουργό να προχωρήσει η επικαιροποίηση της μελέτης και να δημοπρατηθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού μέσα στους επόμενους μήνες.

Ένας οικισμός 4.000 ετών

Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται περίπου δύο χιλιόμετρα από το ιστορικό κέντρο, στον μυχό του Θερμαϊκού Κόλπου. Η δραστηριότητα στο σημείο φαίνεται πως ξεκινά στην Εποχή του Χαλκού, περίπου το 2100 π.Χ., και φτάνει έως τα ελληνιστικά χρόνια.

Στην κορυφή του λοφίσκου διατηρούνται κατάλοιπα πλινθόκτιστων κατοικιών, ενώ στα χαμηλότερα υψώματα γύρω από αυτόν αναπτύχθηκε ένας μεγαλύτερος οικισμός, με σπίτια, δρόμους και πολλούς επιμέρους χώρους. Από περίπου το 1000 π.Χ. η κατοίκηση επεκτείνεται, ενώ τον 6ο αιώνα π.Χ. ο οικισμός οργανώνεται σε οικοδομικές νησίδες.

Γύρω του υπήρχαν εκτεταμένα νεκροταφεία, που χρησιμοποιούνταν από τον πληθυσμό τουλάχιστον από τον 10ο αιώνα π.Χ. και προσφέρουν σημαντικά στοιχεία για τις ταφικές πρακτικές και την κοινωνία της εποχής. Η έρευνα των νεκροταφείων είχε ξεκινήσει ήδη από την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η ιστορία της Τούμπας συνδέεται, σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, και με την ίδρυση της ίδιας της Θεσσαλονίκης από τον Κάσσανδρο στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. Είναι πιθανό ο οικισμός να συμμετείχε στη διαδικασία που οδήγησε στη δημιουργία της νέας πόλης.

Η συστηματική πανεπιστημιακή ανασκαφή στον λόφο ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 από τον καθηγητή του ΑΠΘ Γιώργο Χουρμουζιάδη και συνεχίζεται από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Σήμερα την έρευνα έχει αναλάβει η καθηγήτρια του Τομέα Προϊστορικής Αρχαιολογίας Σέβη Τριανταφύλλου, διαδεχόμενη τον καθηγητή Στέλιο Ανδρέου.

Οι ενέργειες ανάδειξης

Όπως εξηγεί στο emakedonia.gr η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, Τάνια Πρωτοψάλτη, πρόκειται για έναν οικισμό της Εποχής του Χαλκού, η έρευνα του οποίου παραμένει σε εξέλιξη, όμως η ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου δεν μπορεί να γίνει από τη μία μέρα στην άλλη, καθώς απαιτείται μια συγκεκριμένη ακολουθία μελετών και εγκρίσεων.

«Αναμένουμε μια προέγκριση από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο της προμελέτης, προκειμένου στη συνέχεια να δουλέψουμε πάνω σε αυτή, ετοιμάζοντας όλα τα απαραίτητα στάδια των μελετών για να φτάσουμε σε ένα ώριμο στάδιο χρηματοδότησης», αναφέρει.

Στα επόμενα βήματα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, στατικές μελέτες, οριστική μελέτη εφαρμογής, καθώς και μελέτες συντήρησης και προστασίας των αρχαιοτήτων που θα επιχωθούν. «Παίρνει πολύ καιρό, δεν γίνεται μέσα στον επόμενο μήνα», σημειώνει η κ. Πρωτοψάλτη.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης έχει ζητήσει να επιταχυνθούν οι μελέτες και να επικαιροποιηθεί υφιστάμενη μελέτη, ώστε το έργο να μπορέσει να δημοπρατηθεί και ο χώρος να ανοίξει στην πόλη το συντομότερο δυνατό. Παράλληλα, ο Δήμος έχει ζητήσει από το υπουργείο Πολιτισμού να τον ενημερώσει για τις ενέργειες που μπορεί να αναλάβει ο ίδιος, προκειμένου να διευκολύνει την πορεία του έργου. Στο επίκεντρο βρίσκεται και η πρόσβαση στον αρχαιολογικό χώρο.

Όπως αναφέρει στο emakedonia.gr o αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων και Βιώσιμης Κινητικότητας Πρόδρομος Νικηφορίδης, η θέση του λόφου εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και τη διαχρονική σημασία του.

«Η Τούμπα της Τούμπας είναι ένα παρατηρητήριο για την πόλη και ίσως αυτό εξηγεί το γεγονός ότι υπάρχει αυτός ο πολλών αιώνων οικισμός, ο οποίος πρέπει να είναι ο πρώτος που δημιουργήθηκε στην περιοχή της Θεσσαλονίκης», αναφέρει, σημειώνοντας ότι η θέση προσέφερε στους κατοίκους εποπτεία του κόλπου κατά τα αρχαία χρόνια.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι σήμερα ο επισκέπτης δεν μπορεί να δει εύκολα τα αρχαιολογικά κατάλοιπα, καθώς υπάρχει προστασία που δεν επιτρέπει την άμεση έκθεσή τους στις καιρικές συνθήκες. Ωστόσο, όπως λέει, πρόκειται για έναν χώρο που «αναδιατάσσει την ιστορία της πόλης, πηγαίνοντας τη ακόμη πιο πίσω στον χρόνο».

«Είμαστε υποστηρικτές της προσπάθειας ανάδειξης, γιατί θεωρούμε πολύ σημαντικό αυτή η περιοχή, που πολλοί την ακούμε αλλά λίγοι την έχουμε επισκεφτεί, να αποτελέσει αρχαιολογικό, τουριστικό αλλά και γενικότερα, προορισμό», σημειώνει.

Ο κ. Νικηφιρίδης ανέφερε πως στο σχεδιασμό για την ανάδειξη του χώρου τέθηκε πολύ σοβαρά το ζήτημα της προσβασιμότητας. Ωστόσο απέκλεισε τα έργα μεγάλης κλίμακας, μη φιλικά προς το χώρο. «Δε μιλάμε για ασανσέρ. Με μία μελέτη θα μπορούσε να φτιαχτεί καλύτερα η πρόσβαση», σημειώνει ο κ. Νικηφορίδης, τονίζοντας πως στόχος είναι να δημιουργηθεί μια πιο εύκολη και άνετη διαδρομή για τους επισκέπτες.