Θεσσαλονίκη: Προβληματισμός για τις εκατοντάδες πυρκαγιές που ξέσπασαν μέσα στον Ιούλιο

Σχεδόν 15 φωτιές την ημέρα καλείται να αντιμετωπίσει φέτος η Πυροσβεστική στη Θεσσαλονίκη, με τον Ιούλιο να εξελίσσεται σε έναν από τους πιο απαιτητικούς μήνες των τελευταίων ετών. Η φονική πυρκαγιά στη Λητή, που άφησε πίσω της τρεις νεκρούς και περισσότερα από 800 καμένα στρέμματα, ανέδειξε με τον πιο δραματικό τρόπο τον αυξημένο κίνδυνο που αντιμετωπίζει η περιοχή. Οι αλλεπάλληλες εστίες που εκδηλώνονται σχεδόν καθημερινά, σε συνδυασμό με τις ακραίες καιρικές συνθήκες και την ανθρώπινη αμέλεια, στην οποία αποδίδεται πάνω από το 90% των πυρκαγιών, έχουν σημάνει συναγερμό στις αρχές, που προειδοποιούν ότι η φετινή αντιπυρική περίοδος δοκιμάζει όσο λίγες τα τελευταία χρόνια τις αντοχές του μηχανισμού πυροπροστασίας.

Τα στοιχεία αποτυπώνουν με σαφήνεια το μέγεθος του προβλήματος. Από την 1η έως και τις 19 Ιουλίου καταγράφηκαν περίπου 270 πυρκαγιές στον νομό Θεσσαλονίκης, δηλαδή κατά μέσο όρο 15 περιστατικά ημερησίως, ενώ στον Δήμο Θέρμης οι φωτιές εμφανίζονται αυξημένες κατά 30% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Η συχνότητα των συμβάντων, αλλά και η αύξηση των ημερών με υψηλό δείκτη επικινδυνότητας, εντείνουν τον προβληματισμό των αρμόδιων αρχών, οι οποίες εκτιμούν ότι η Θεσσαλονίκη βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις δυσκολότερες αντιπυρικές περιόδους των τελευταίων ετών.

Οι περισσότερες πυρκαγιές ξεκινούν από ανθρώπινη αμέλεια

Το γεγονός ότι οι περισσότερες φωτιές δεν οφείλονται σε οργανωμένη εμπρηστική δράση αλλά σε καθημερινές απροσεξίες αποτελεί το βασικό συμπέρασμα των ερευνών της Πυροσβεστικής. Όπως επισημαίνει στη «ΜτΚ» ο αντιστράτηγος ε.α. της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Σπύρος Βαρσάμης, η μεγάλη συχνότητα επαναλαμβανόμενων περιστατικών οδήγησε τις αρμόδιες υπηρεσίες σε εκτεταμένες έρευνες προκειμένου να διαπιστωθεί αν πίσω από τις πυρκαγιές υπήρχε κάποιο οργανωμένο σχέδιο.

«Μέχρι στιγμής, στις περισσότερες σοβαρές πυρκαγιές έχει εντοπιστεί η αιτία και αυτή αφορά κυρίως την αμέλεια, καθώς καμία από τις συλλήψεις που έχουν γίνει δεν αφορά πρόθεση. Εφόσον υπάρχουν έστω και τα ελάχιστα στοιχεία, κινείται άμεσα η διαδικασία σύλληψης», αναφέρει. Ένα αναμμένο τσιγάρο, μία επικίνδυνη κίνηση με το αυτοκίνητο και μία σπίθα από ένα μηχάνημα σε συνδυασμό με τον δυνατό αέρα δημιούργησαν ένα εκρηκτικό «κοκτέιλ» πυρκαγιών με ολέθριες επιπτώσεις.

Στην προσπάθεια διερεύνησης των αιτιών συμμετείχε και κλιμάκιο της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού από την Αθήνα, το οποίο συνεργάστηκε με το τοπικό ανακριτικό προσωπικό. Σημαντική βοήθεια παρέχουν πλέον οι κάμερες ασφαλείας, αλλά και τα drones, μέσω των οποίων μπορούν να εντοπιστούν κρίσιμα στοιχεία για την ταυτοποίηση των υπευθύνων.

Όπως εξηγεί ο κ. Βαρσάμης, στις περισσότερες περιπτώσεις ο ίδιος ο πολίτης που προκάλεσε από αμέλειά του τη φωτιά είναι αυτός που ειδοποιεί πρώτος την Πυροσβεστική, καθώς δεν μπορεί να αντιληφθεί πόσο γρήγορα μία απλή εργασία μπορεί να εξελιχθεί σε καταστροφική πυρκαγιά.

Οι ακραίες καιρικές συνθήκες αυξάνουν τον κίνδυνο

Εκτός από την ανθρώπινη αμέλεια, καθοριστικό ρόλο παίζουν και οι ιδιαίτερα δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Τα τελευταία τρία χρόνια καταγράφεται αισθητή αύξηση των ημερών με υψηλό δείκτη επικινδυνότητας στη Θεσσαλονίκη. Ενώ μέχρι πριν από λίγα χρόνια ο μέσος όρος δεν ξεπερνούσε τις τέσσερις ή πέντε ημέρες κάθε Ιούλιο, φέτος έχουν ήδη σημειωθεί 12 έως 13 ημέρες με δείκτη επικινδυνότητας 3 και ακόμη τέσσερις ημέρες με δείκτη 4, επίπεδα που χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα υψηλά για τη Βόρεια Ελλάδα.

«Οι καιρικές συνθήκες ευνοούν τις εύκολες ενάρξεις πυρκαγιών και πολλές φορές επιτρέπουν στις φωτιές να πάρουν πολύ γρήγορα μεγάλες διαστάσεις, όπως συνέβη και στην περίπτωση του Ωραιοκάστρου», σημειώνει ο Σπύρος Βαρσάμης, προειδοποιώντας ότι αν συνεχιστούν οι ίδιες συνθήκες και τον Αύγουστο, η πίεση στις πυροσβεστικές δυνάμεις θα είναι ακόμα μεγαλύτερη.

Δοκιμάζονται οι αντοχές του μηχανισμού

Η συνεχής εκδήλωση πυρκαγιών έχει θέσει σε κατάσταση διαρκούς επιφυλακής τις πυροσβεστικές υπηρεσίες της Κεντρικής Μακεδονίας. Όπως εξηγεί ο αντιστράτηγος ε.α., πυροσβεστικά οχήματα έχουν αναπτυχθεί σε καίρια σημεία ώστε να μπορούν να επέμβουν μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις απογειώνονται άμεσα και τα εναέρια μέσα, προκειμένου να περιοριστεί η φωτιά πριν αποκτήσει ανεξέλεγκτες διαστάσεις.

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχει ενισχυθεί σημαντικά ο στόλος των εναέριων μέσων, ενώ σημαντική είναι και η συμβολή των εθελοντικών οργανώσεων. Ωστόσο, όπως τονίζει, όταν εκδηλώνονται έξι ή επτά παράλληλες πυρκαγιές, ακόμη και ο πιο οργανωμένος μηχανισμός δυσκολεύεται να ανταποκριθεί χωρίς ενισχύσεις από άλλες περιοχές.

Το μεγάλο «αγκάθι» των ακαθάριστων οικοπέδων

Παρά τις αυστηρές κυρώσεις και τα υψηλά διοικητικά πρόστιμα, το πρόβλημα των ακαθάριστων οικοπέδων εξακολουθεί να απασχολεί έντονα τις αρχές.

Στελέχη της Πυροσβεστικής τονίζουν ότι ολοένα και περισσότεροι πολίτες συμμορφώνονται, υπό τον φόβο των προστίμων, προχωρώντας στον καθαρισμό των ιδιοκτησιών τους. Ωστόσο, σοβαρό ζήτημα εξακολουθούν να αποτελούν οι εγκαταλελειμμένες εκτάσεις ή τα οικόπεδα με πολλούς συνιδιοκτήτες, όπου δεν υπάρχει συνεννόηση για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων.

Αυτοδιοικητικοί παράγοντες από την πλευρά τους τονίζουν ότι οι Δήμοι δεν μπορούν να προχωρήσουν σε μαζικούς καθαρισμούς καθώς δεν υπάρχουν τα μέσα ενώ επισημαίνουν ότι η πρόληψη είναι κυρίως ζήτημα ατομικής ευθύνης.

«Δεν αρκεί ο κρατικός μηχανισμός χωρίς υπεύθυνους πολίτες»

Ο έντονος προβληματισμός που επικρατεί για τη φετινή εξέλιξη της αντιπυρικής περιόδου αποτυπώθηκε και στην ευρεία σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε το πρωί της Τετάρτης στο ΥΜΑΘ. Στη σύσκεψη συμμετείχαν εκπρόσωποι της Πυροσβεστικής, της Πολιτικής Προστασίας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των συναρμόδιων υπηρεσιών, οι οποίοι αξιολόγησαν τα μέχρι στιγμής δεδομένα της αντιπυρικής περιόδου, εξέτασαν την αποτελεσματικότητα των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί και προχώρησαν στον περαιτέρω συντονισμό του επιχειρησιακού σχεδιασμού, ενόψει της συνέχισης ενός ιδιαίτερα απαιτητικού καλοκαιριού.

«Οι υπηρεσίες διαχειρίζονται καθημερινά δύο, τρία ή και τέσσερα ταυτόχρονα περιστατικά, ενώ αρκετές από τις φωτιές αποδεικνύεται ότι ξεκίνησαν από ανθρώπινο λάθος» αναφέρει μιλώντας στη «ΜτΚ» ο επικεφαλής της Αυτοτελούς Διεύθυνσης Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Χαράλαμπος Στεργιάδης.

Ο ίδιος τονίζει ότι ο μηχανισμός βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη. Κάθε ημέρα επιχειρούν περισσότεροι από 100 πυροσβέστες, μηχανήματα έργου της Περιφέρειας, δασολόγοι, Δήμοι και εθελοντές, ώστε να υπάρχει άμεση επέμβαση όπου χρειαστεί. Ωστόσο, όσο καλά οργανωμένος κι αν είναι ο μηχανισμός, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ατομική ευθύνη», τονίζει.

Ο ίδιος απευθύνει έκκληση στους πολίτες να αποφεύγουν κάθε εργασία που μπορεί να προκαλέσει φωτιά κατά τις ημέρες υψηλού κινδύνου. «Όταν επικρατούν θερμοκρασίες 35 και 36 βαθμών και φυσούν ισχυροί άνεμοι, δεν ανάβουμε φωτιά για κανέναν λόγο, δεν καίμε ξερόχορτα και αποφεύγουμε οποιαδήποτε εργασία μπορεί να προκαλέσει σπινθήρα. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής και του φυσικού πλούτου είναι ευθύνη όλων μας», υπογραμμίζει.

Το στοίχημα των επόμενων εβδομάδων σύμφωνα με τις Αρχές είναι να μη βιώσει ξανά η Θεσσαλονίκη εικόνες όπως αυτές του φετινού Ιουλίου. Ο μηχανισμός πυροπροστασίας βρίσκεται σε πλήρη ετοιμότητα, όμως οι αρχές υπενθυμίζουν ότι η πρόληψη ξεκινά από την υπευθυνότητα όλων, καθώς μία στιγμή αμέλειας μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική.

*Δημοσιεύτηκε στη «ΜτΚ» στις 26/7/2026