Θεσσαλονίκη: Ξανά στο «κόκκινο» τα μικροσωματίδια - Το ΥΠΕΝ επιβεβαιώνει ρεπορτάζ της «ΜτΚ»

Τρία χρόνια μετά την «ευρωκαταδίκη» για την ατμοσφαιρική ρύπανση στη Θεσσαλονίκη, οι κάτοικοι της πόλης εξακολουθούν να αναπνέουν μικροσωματίδια, όπως προκύπτει από την ετήσια έκθεση του υπουργείου Περιβάλλοντος για το 2025. Η έκθεση δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2026, αλλά ήδη από από τις 15 Μαρτίου του 2026 η «ΜτΚ» είχε δημοσιεύσει τα σχετικά στοιχεία τα οποία επιβεβαιώθηκαν με τον πιο επίσημο τρόπο. 

Το όριο που θέτει η ΕΕ για αιωρούμενα σωματίδια με διάμετρο 10 μικρόμετρα (ΡΜ10) είναι η μέση ημερήσια τιμή να μην υπερβαίνει τα 50μg/m3 για περισσότερο από 35 ημέρες τον χρόνο. Σχεδόν κάθε χρόνο από το 2009 μέχρι σήμερα, η συγκέντρωση των ΡΜ10 στους σταθμούς Αγίας Σοφίας και Κορδελιού ξεπερνά μονίμως το θεσμοθετημένο όριο, γι’ αυτό και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε τη χώρα μας τον Μάρτιο του 2023, γιατί δεν αντιμετώπισε το πρόβλημα στη Θεσσαλονίκη.

Έναν χρόνο μετά την ευρωκαταδίκη, το 2024, στον σταθμό Αγίας Σοφίας καταγράφηκαν 35 ημέρες υπερβάσεων της μέσης ημερήσιας τιμής (μετά την αφαίρεση των 16 ημερών που καταγράφηκε συνεισφορά της σκόνης από τη Σαχάρα στο μείγμα ατμοσφαιρικών ρύπων). Με άλλα λόγια το 2024 έκλεισε ακριβώς στο όριο των 35 ημερών που θέτει η ΕΕ. Η συμμόρφωση αποδείχθηκε εκτός από οριακή και συγκυριακή.

Τα στοιχεία για το 2025

Την επόμενη χρονιά, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του ΥΠΕΝ για το 2025, καταγράφηκαν 59 ημέρες υπερβάσεων στον Σταθμό Αγίας Σοφίας (εκ των οποίων οι 3 λόγω σκόνης) και 63 στον σταθμό Κορδελιού (εκ των οποίων οι 8 λόγω σκόνης), ενώ υπερβάσεις στα μικροσωματίδια επί 56 ημέρες (οι 4 λόγω σκόνης) καταγράφηκαν και στον σταθμό μέτρησης της Σταυρούπολης.

Επομένως, μετά την αφαίρεση της σκόνης είχαμε 56 ημέρες υπερβάσεων στο σταθμό Αγίας Σοφίας, 55 στο Κορδελιό και 52 στη Σταυρούπολη. Υπερβάσεις καταγράφονται και στον σταθμό της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας (ΠΚΜ) ο οποίος όμως αποτελεί «σταθµό παρακολούθησης» και όχι σταθµό για έλεγχο συµµόρφωσης µε τις οριακές τιµές, καθώς οι µετρήσεις ποιότητας περιβάλλοντα αέρα θεωρείται δεν είναι αντιπροσωπεύουν την ευρύτερη περιοχή επειδή επηρεάζονται από το όµορο µικροπεριβάλλον, λόγω γειτνίασης µε το χώρο φορτοεκφόρτωσης του ΟΛΘ. 

Μέτρα... στα χαρτιά

Μάλιστα, ο σταθμός Αγίας Σοφίας ήταν ο μοναδικός στη χώρα όπου καταγράφηκε υπέρβαση της μέσης ετήσιας οριακής τιμής και στο διοξείδιο του αζώτου, το 2025.

Οι συνεχιζόμενες υπερβάσεις του ορίου που θέσπισε η ΕΕ για τα μικροσωματίδια αποτελούν την πιο ηχηρή απόδειξη ότι τα μέτρα που θεσμοθετήθηκαν   (κατάργηση του επιδόματος θέρμανσης για ξύλα και πέλετ, αυξημένη μοριοδότηση στα προγράμματα «Εξοικονομώ» για αντικατάσταση καυστήρα πετρελαίου με αντλία θερμότητας) δεν βελτίωσαν καθόλου την κατάσταση. Όπως εξάλλου είχε επισημάνει η «ΜτΚ» τα μέτρα που ανακοινώθηκαν ήταν τουλάχιστον αμφίβολης αποτελεσματικότητας.

Το... προφητικό ρεπορτάζ  για το 2026

Σε ρεπορτάζ μας που δημοσιεύτηκε το 2023, υπενθυμίζαμε ότι στο Επιχειρησιακό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη Θεσσαλονίκη (που ανέθεσε το 2017 η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας) προτάθηκαν κάποια μέτρα με ορίζοντα υλοποίησης μέχρι το 2023 -εκείνη τη χρονιά δηλαδή που εκδόθηκε η καταδικαστική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, σχετικά με την αποτυχία των ελληνικών αρχών να αντιμετωπίσουν την αέρια ρύπανση στη Θεσσαλονίκη.

Από το 2017 λοιπόν οι μελετητές διαμόρφωσαν ένα σενάριο αναμενόμενης εξέλιξης μέχρι το 2026. Ως προς τα ΡΜ10, για τα οποία υπήρξε η καταδικαστική απόφαση από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, οι μελετητές προέβλεπαν ότι εάν δεν λαμβάνονταν εγκαίρως τα κατάλληλα μέτρα, το 2026 η μέση ημερήσια συγκέντρωση μπορεί να έφτανε τα 135,97 μg/κ.μ.

Μπορεί σήμερα τα επίπεδα της αέριας ρύπανσης από PM10 να μην είναι σε αυτά τα επίπεδα, σίγουρα όμως είναι πάνω από τα θεσμοθετημένα όρια της Ε.Ε.

Δεν γίνονται μετρήσεις στον σταθμό Αγίας Σοφίας

Όσο για το 2026, μπορεί να καταγραφεί συμμόρφωση με τα όρια, όχι επειδή βελτιώθηκε η κατάσταση, αλλά επειδή επί μήνες δεν λειτουργεί (και άρα δεν καταγράφει τη ρύπανση) ο κεντρικότερος σταθμός μέτρησης, στην πλατεία Αγίας Σοφίας, επειδή... δεν ηλεκτροδοτείται. Ο αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας υποστηρίζει ότι αυτό οφείλεται σε έργα που εκτέλεσε ο Δήμος Θεσσαλονίκης. Οι τελευταίες μετρήσεις είναι από τις 30 Απριλίου. 

Τρίτη 21 Απρ 2026, 16:19

Θεσσαλονίκη: Πού πρέπει να ψάξουμε για να μάθουμε τι αέρα αναπνέουμε; Της Σοφίας Χριστοφορίδου

ΑΠΟΨΕΙΣ

Χαμηλώνουν κι άλλο τα όρια

Στο μεταξύ, ενώ αποδεικνύεται... τιτάνιο έργο η συμμόρφωση με τα σημερινά όρια της Ε.Ε.   για την ποιότητα του αέρα, από την 1η Ιανουαρίου 2030  πρόκειται να χαμηλώσουν σημαντικά, (βάσει της Οδηγίας 2024/2881 που εκδόθηκε στα τέλη του 2024) ώστε να πλησιάζουν τις αυστηρές κατευθυντήριες γραμμές που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ). Για τα αιωρούμενα σωματίδια (PM10​) το ετήσιο όριο μειώνεται στα 20 μg/m3 (από 40 μg/m3 που ισχύει σήμερα). Για περιοχές που αντιμετωπίζουν σοβαρά, συστημικά προβλήματα ρύπανσης ή ειδικές οικονομικές δυσκολίες, δίνεται η δυνατότητα στα κράτη μέλη να ζητήσουν (έως τον Ιανουάριο του 2029) παράταση συμμόρφωσης για έως και 10 έτη (δηλαδή μέχρι το 2040), υπό την προϋπόθεση ότι θα παρουσιάσουν ένα αυστηρό, εγκεκριμένο «οδικό χάρτη» για τη σταδιακή μείωση των ρύπων.

Η οδηγία ενισχύει το δικαίωμα του κοινού να ενημερώνεται για την ποιότητα του αέρα και να συμμετέχει στη διαχείρισή της και απαιτεί από τα κράτη μέλη να παρέχουν πληροφορίες σε σχεδόν πραγματικό χρόνο σχετικά με βασικούς ρύπους μέσω ενός δείκτη ποιότητας του αέρα. 

Ο «πραγματικός χρόνος» στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης είναι με διαφορά μίας ημέρας (ή και περισσότερων, αν μεσολαβεί Σαββατοκύριακο ή αργίες). Δεν υπάρχει κανένας μηχανισμός ενημέρωσης του πολίτη σε πραγματικό χρόνο, την ώρα δηλαδή που το χρειαζόμαστε περισσότερο.