Ο Χαράλαμπος Ξανθοπουλάκης EngD, προχώρησε σε μία εις βάθος ανάλυση των δεδομένων, αποκαλύπτοντας τι υπάρχει κάτω από τη μεγάλη εικόνα του χάρτη
Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην Google- Newsroom
Την Κυριακή 5 Ιουλίου, πριν από ακριβώς 11 χρόνια, διεξήχθη το δημοψήφισμα, σχετικά με ένα σχέδιο συμφωνίας της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ με τους δανειστές. Το ΟΧΙ κέρδισε με 61.3% έναντι 38.7% — μια νίκη τόσο εμφατική που ο εκλογικός χάρτης της χώρας βάφτηκε μονόχρωμος. Αυτή είναι η εικόνα που έμεινε στο ευρύ κοινό. Από κοντά, όμως, ο χάρτης λέει μια πολύ πιο σύνθετη ιστορία. Ο Χαράλαμπος Ξανθοπουλάκης EngD, Ηλεκτρολόγος Μηχανικός με σπουδές στο ΑΠΘ και διδακτορικό στην Τεχνολογία Λογισμικού από το Πανεπιστήμιο Αϊντχόφεν, ο οποίος δραστηριοποιείται ενεργά στη δημιουργία data visualizations, προχώρησε σε μία εις βάθος ανάλυση των δεδομένων, αποκαλύπτοντας κάτω από τη μεγάλη εικόνα του χάρτη επιμέρους διαφοροποιήσεις με μεγάλο ενδιαφέρον. Η ανάλυσή του δημοσιεύεται στο infographeo.com, με διαδραστικούς χάρτες. Το emakedonia.gr την αναδημοσιεύει κατόπιν αδείας.
____________________________________________________________________________
Όλοι έχουν δει τον χάρτη του δημοψηφίσματος του 2015: σχεδόν ολόκληρη η Ελλάδα βαμμένη στο πορτοκαλί του ΟΧΙ, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση μιας ομοιομορφίας. Αυτή η εικόνα όμως είναι ημιτελής. Οι πραγματικές ιστορίες αυτού του δημοψηφίσματος κρύβονται κάτω από την επιφάνεια: ποιος ψήφισε διαφορετικά, πού, και πόσο έντονα.
ΟΧΙ 61.3% ΝΑΙ 38.7% Συμμετοχή 62.1% Λευκά + Άκυρα 5.8%
Ο ίδιος χάρτης αλλάζει πρόσωπο ανάλογα με το πόσο κοντά κοιτάς. Ξεκινάμε από το πιο αδρό επίπεδο — τις εκλογικές περιφέρειες — και ζουμάρουμε σταδιακά μέχρι τις κοινότητες.
Σε επίπεδο εκλογικής περιφέρειας, ο χάρτης είναι απόλυτα ομοιόμορφος: το ΝΑΙ δεν κέρδισε καμίααπό τις 56 περιφέρειες της χώρας. Εδώ ακριβώς είναι και το πρόβλημα αυτού του χάρτη: η πιο ισόπαλη περιφέρεια, η Λακωνία (51,2% ΟΧΙ — ουσιαστικά ισοπαλία), βάφεται με το ίδιο ακριβώς πορτοκαλί με την πιο μονόπλευρη περιφέρεια της χώρας. Ένας χάρτης 56 μεγάλων περιοχών δεν μπορεί να δείξει τη διαφορά ανάμεσα σε μια δύσκολη νίκη και σε μια συντριβή — πόσο μάλλον οτιδήποτε συμβαίνει μέσασε κάθε περιφέρεια.
Ζουμάροντας στους 325 δήμους της χώρας, οι πρώτες ρωγμές εμφανίζονται: το ΝΑΙ κερδίζει πλέον σε 28 δήμους (το ΟΧΙ στους υπόλοιπους 297, δηλαδή 91.4%). Ακόμα λίγοι, ώστε ο χάρτης να μοιάζει σχεδόν ομοιόμορφος — αλλά αρκετοί για να αρχίσει να φαίνεται μια κάποια γεωγραφία.
Με απλά λόγια
Ο Δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού και ο Δήμος Ικαρίας μετράνε από μία περιοχή ο καθένας σε αυτόν τον χάρτη, παρότι η πραγματική διαφορά ανάμεσά τους ξεπερνά τις 51 ποσοστιαίες μονάδες (79,5% έναντι 28,2% ΟΧΙ).
Ένα ακόμα βήμα πιο κοντά, στις 1031 κοινότητες της προ-Καλλικράτειας διαίρεσης, αποκαλύπτεται κάτι που ο δημοτικός χάρτης δεν μπορούσε να δείξει: 82 κοινότητες ψήφισαν αντίθετα από τον δικό τους δήμο. Στον εργατικό Δήμο Αχαρνών (75,2% ΟΧΙ), η κοινότητα των Θρακομακεδόνων —μια από τις πιο εύπορες γειτονιές της Αττικής— ψήφισε 56,9% ΝΑΙ. Στον οριακά ΟΧΙ Δήμο Λυκόβρυσης-Πεύκης (52,1% ΟΧΙ), η κοινότητα της Πεύκης γύρισε προς το ΝΑΙ (50,6%). Το ίδιο μοτίβο, μια τάξη μεγέθους πιο υψηλή.
Το ποσοστό ΟΧΙ σε κάθε δήμο (και το συμπληρωματικό του, το ποσοστό ΝΑΙ, αφού οι δύο μαζί κάνουν πάντα 100%) μπορεί να διαβαστεί με δύο τρόπους: απόλυτα — πόσο υψηλό ήταν το ΟΧΙ εκεί — ή σχετικά — πόσο πάνω ή κάτω από το εθνικό 61,31% βρέθηκε. Οι δύο χάρτες δείχνουν το ίδιο ακριβώς νούμερο, αλλά λένε διαφορετικές ιστορίες.
Σε απόλυτες τιμές, ο χάρτης δείχνει πού το ΟΧΙ ήταν πραγματικά ισχυρό — η δυτική Αττική, η Ικαρία, μεγάλο μέρος της περιφέρειας — έναντι μιας χούφτας περιοχών όπου έμεινε κάτω από το 50%.
Σε σχετικές τιμές, όμως, αναδύεται η πραγματική γεωγραφία της ψήφου: ένα καθαρό μπλε σύμπλεγμα γύρω από τα βόρεια προάστια της Αθήνας — όπου το ΟΧΙ υποχώρησε δεκάδες μονάδες κάτω από το εθνικό ποσοστό — απέναντι σε ένα κόκκινο σύμπλεγμα στη δυτική Αττική και σε αγροτικές/νησιωτικές περιοχές, όπου το ΟΧΙ ξεπέρασε κατά πολύ τον εθνικό μέσο όρο.
Πέρα από το "ποιος κέρδισε" ή το "πόσο πάνω από τον εθνικό μέσο όρο", υπάρχει μια τρίτη ερώτηση: πόσο κοντά ήταν η μάχη σε κάθε δήμο; Ο παρακάτω χάρτης δείχνει τη διαφορά ΟΧΙ-ΝΑΙ απευθείας — πορτοκαλί όπου το ΟΧΙ προηγήθηκε, γαλάζιο όπου προηγήθηκε το ΝΑΙ, λευκό όπου η μάχη ήταν σχεδόν ισόπαλη.
Οι πιο κοντινές μάχες της χώρας ήταν στο Διδυμότειχο (50,0%), τη Δωρίδα και τις Σπέτσες (49,9% η καθεμία), και τις Πρέσπες (49,7%) — όλα μέσα σε μία ποσοστιαία μονάδα από την ισοπαλία. Στην Αττική, το Μαρούσι (49,5%), το Χαλάνδρι (49,5%) και η Γλυφάδα (49,4%) ήταν τόσο κοντά που λίγες εκατοντάδες ψήφοι θα αρκούσαν να αλλάξουν αποτέλεσμα.
Το 5.8% λευκών και άκυρων ψηφοδελτίων του 2015 δεν είναι απλώς υψηλό — είναι το υψηλότερο ποσοστό σε οποιαδήποτε πανελλαδική εκλογική αναμέτρηση από το 1996 έως το 2024 σύμφωνα με τα δεδομένα του Υπουργείου Εσωτερικών, κατά πολύ μεγαλύτερο από τη δεύτερη υψηλότερη τιμή (4,46% στις ευρωεκλογές του 2019) και έως και 3 φορές μεγαλύτερο από τυπικές βουλευτικές εκλογές (~2-3%). Οι 357.106 ψηφοφόροι επέλεξαν λευκό ή άκυρο ως μορφή διαμαρτυρίας για την ίδια την φύση του δημοψηφίσματος.
Στην κορυφή βρίσκεται η Ικαρία (11,95%) — που είναι επίσης ο δήμος με το υψηλότερο ΟΧΙ της χώρας, και ιστορικά ένα από τα πιο σταθερά προπύργια του ΚΚΕ. Δεν είναι σύμπτωση: το ΚΚΕ κάλεσε επίσημα σε ψήφο λευκού ως διαμαρτυρία, χαρακτηρίζοντας το δημοψήφισμα ψευδές δίλημμα ανάμεσα σε δύο εκδοχές της ίδιας πολιτικής. Ακολουθούν δήμοι με μεγάλους πληθυσμούς μειονοτήτων στη Θράκη (Ίασμος 10,4%, Μύκη 9,0%), νησιωτικοί δήμοι (Λήμνος, Λέρος, Πάρος, Μήλος, Σκόπελος), αλλά και μεγάλες αστικές περιοχές όπως η Μυτιλήνη (8,8%, 101.512 εγγεγραμμένοι) και η Καλλιθέα (8,3%, 79.472 εγγεγραμμένοι) — αρκετά μεγάλες ώστε το φαινόμενο να μην εξηγείται απλά από μικρούς πληθυσμούς.
Η εθνική συμμετοχή ήταν 62.1%. Οι χαμηλότερες τιμές συγκεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά σε παραμεθόριες, ορεινές και νησιωτικές περιοχές — Πρέσπες (21,3%), Άγιος Ευστράτιος (22,9%),Αργιθέα (29,8%), Οινούσσες (31,0%), Μεγίστη/Καστελλόριζο (32,6%), Νίσυρος (32,6%) — όπου η απόσταση μέχρι την κάλπη μετράει διπλά. Στον αντίποδα, η υψηλότερη συμμετοχή καταγράφηκε σε εύπορα, εύκολα προσβάσιμα προάστια της Αθήνας: Διόνυσος (81,0%), Παλλήνη (78,4%), Βριλήσσια(78,0%).
Με απλά λόγια
Η Αθήνα και ο Πειραιάς οι ίδιοι είχαν συμμετοχή κάτω από τον εθνικό μέσο όρο (58,3% και 59,8% αντίστοιχα) — όχι επειδή οι κάτοικοί τους ψήφισαν λιγότερο μαζικά, αλλά επειδή πολλοί παραμένουν εγγεγραμμένοι στον τόπο καταγωγής τους αντί στη διεύθυνση όπου πραγματικά ζουν, ένα γνωστό χαρακτηριστικό των ελληνικών εκλογικών καταλόγων. Η γεωγραφία της αποχής εδώ είναι κυρίως γεωγραφία της πρόσβασης, όχι των μεγάλων πόλεων αυτών καθαυτών.
Ο πορτοκαλί χάρτης του 2015 λέει αλήθεια — το ΟΧΙ κέρδισε καθαρά, σχεδόν παντού. Αλλά "παντού" δεν σημαίνει "εξίσου παντού". Κάτω από την ομοιομορφία της νίκης κρύβεται μια χώρα διαιρεμένη κατά τάξη, γεωγραφία, πρόσβαση στην κάλπη, και πολιτική ταυτότητα — μια διαίρεση που ένας χάρτης δύο χρωμάτων απλά δεν μπορεί να δείξει.
Όλα τα δεδομένα προέρχονται από το επίσημο site του Υπουργείου Εσωτερικών (ekloges-prev.singularlogic.eu/r2015).
Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην Google
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης μιλά για τις ψηφιακές προτεραιότητες της κυβέρνησης, τις επιτυχίες του gov.gr και την ψηφιακή Θεσσαλονίκη, ενώ λέει «ως εδώ» στα περιστατικά βίας
«Ο πρωθυπουργός αντί να περιμένει να χτυπήσει το τηλέφωνο στις 3 τα ξημερώματα, ας πράξει τα δέοντα μέρα μεσημέρι», αναφέρει το κόμμα
Έπειτα από έκτακτη σύσκεψη στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για τη φωτιά
Η Κουμουνδούρου επισημαίνει ότι η «δολοφονική επίθεση προκαλεί θλίψη και αποτροπιασμό»
