Τι πρέπει να αλλάξει στη ΔΕΘ της «επόμενης μέρας»

Η φετινή διοργάνωση της 90ής ΔΕΘ έχει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Ο σπουδαιότερος θεσμός της Θεσσαλονίκης συμπληρώνει εκατό χρόνια ιστορίας, στη διάρκεια των οποίων δέκα διοργανώσεις, από το 1941 έως το 1950, ματαιώθηκαν εξαιτίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του μετέπειτα εμφυλίου. Συγχρόνως, λίγες ημέρες πριν από τα εγκαίνια, ξεκίνησε επιτέλους η διαγωνιστική διαδικασία για την επιλογή αναδόχου ο οποίος θα αναλάβει να υλοποιήσει το φιλόδοξο σχέδιο της ανάπλασης των περίπου εκατόν ογδόντα στρεμμάτων του εκθεσιακού χώρου. Εάν δεν υπάρξουν εκπλήξεις και απρόοπτα, το 2030 η Θεσσαλονίκη θα αποκτήσει ένα νέο εκθεσιακό και συνεδριακό κέντρο, μαζί με ένα πάρκο περίπου εκατόν είκοσι στρεμμάτων στο κέντρο της.

Συνεπώς, η 90ή ΔΕΘ μπορεί να λογίζεται και ως η αφετηρία για την «επόμενη μέρα» του εκθεσιακού φορέα. Το γεγονός αυτό επιτρέπει, εάν δεν επιβάλλει κιόλας, να αναστοχαστούμε την έως τώρα πορεία του ώστε να προετοιμαστούμε για το, όχι και τόσο μακρινό, μέλλον του. Στη βάσανο αυτή θα πρέπει να εμπλακεί ολόκληρη η πόλη. Η πολιτική και αυτοδιοικητική ηγεσία της, οι φορείς, ο επιχειρηματικός κόσμος, τα πανεπιστήμια, φυσικά η διοίκηση της ΔΕΘ-ΗELEXPO ΑΕ, αλλά και η κοινωνία των πολιτών. Διότι, οι νέες σύγχρονες εγκαταστάσεις δεν αρκούν από μόνες τους για να αλλάξουν τη μοίρα του εκθεσιακού φορέα. Θα αποτελέσουν το εφαλτήριο, αλλά, πέραν αυτού, απαιτούνται και επιπλέον τολμηρά, μεθοδικά βήματα τα οποία θα επιτρέψουν στην ΔΕΘ-ΗELEXPO ΑΕ να γίνει ευθέως ανταγωνιστική με τους εγχώριους και όχι μόνο, ανταγωνιστές της.

Τα βήματα αυτά έπρεπε να έχουν γίνει εδώ και τουλάχιστον είκοσι χρόνια. Όμως, η αναποφασιστικότητα και η αβελτηρία της κεντρικής διοίκησης σε συνδυασμό με την εσωστρέφεια της πόλης, δεν το επέτρεψαν. Έτσι ο εθνικός εκθεσιακός φορέας έμεινε καθηλωμένος και εγκλωβισμένος σε μία παραγκούπολη την ώρα που οι ιδιωτικοί σύγχρονοι εκθεσιακοί χώροι του λεκανοπεδίου του έκλεβαν χρόνο με τον χρόνο μερίδιο από την εκθεσιακή αγορά. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έγιναν βήματα προόδου όλα αυτά τα χρόνια όμως, το βαρίδιο των πεπαλαιωμένων εγκαταστάσεων περιόριζε τον ορίζοντα.

Το μάνατζμεντ

Τι άλλο, όμως, θα πρέπει να αλλάξει, εκτός από τις εγκαταστάσεις;

Το πρώτο το οποίο θα πρέπει να μπει στο τραπέζι προς συζήτηση είναι το μοντέλο διοίκησης της ΔΕΘ-ΗELEXPO ΑΕ. Η συνταγή η οποία ακολουθήθηκε στα 52 χρόνια της μεταπολίτευσης, με τις διοικήσεις να ορίζονται από την εκάστοτε κυβέρνηση είναι εντελώς ξεπερασμένη. Ως το 2010 την ηγεσία του εκθεσιακού φορέα διόριζε συνήθως ο υπουργός Μακεδονίας-Θράκης, σε συνεννόηση φυσικά με το Μέγαρο Μαξίμου. Ακόμη και όταν δεν επρόκειτο για κομματικούς φίλους, αλλά για επιφανή στελέχη της πόλης, ήταν άνθρωποι οι οποίοι δεν γνώριζαν την εκθεσιακή αγορά, ούτε είχαν τον χρόνο να ασχοληθούν αποκλειστικά με τη ΔΕΘ-ΗELEXPO ΑΕ. Το ότι ο εκθεσιακός φορέας έχει αποκλειστικό μέτοχο το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να είναι κυβερνητικός. Τα τελευταία χρόνια αυτό άλλαξε καθώς η ηγεσία των Τάσου Τζήκα και Κυριάκου Ποζρικίδη παρέμεινε στο τιμόνι της ΔΕΘ-ΗELEXPO ΑΕ με τέσσερις διαφορετικές κυβερνήσεις.
Επίσης, η συγκρότηση του διοικητικού συμβουλίου, αποκλειστικά με εκπροσώπους των φορέων της πόλης, όπως συνέβαινε ως πριν από λίγους μήνες, μπορεί να χαϊδεύει τα αυτιά των Θεσσαλονικέων, αλλά είναι τελείως αναχρονιστικό και αναποτελεσματικό. Η ΔΕΘ-ΗELEXPO ΑΕ έχει απέναντί της έναν ισχυρό ανταγωνισμό στον οποίο προσέρχεται μάλιστα από δυσχερή θέση. Γι’ αυτό τον λόγο το μάνατζμεντ του εκθεσιακού φορέα θα πρέπει να το αναλάβουν άνθρωποι (ή και εταιρείες) που γνωρίζουν το αντικείμενο.

Η πασαρέλα

Ένα δεύτερο θέμα το οποίο θα πρέπει να συζητηθεί είναι εάν το πρωτόκολλο του Σαββατοκύριακου των εγκαινίων το οποίο ακολουθείται εδώ και πέντε δεκαετίες, με κάποιες μικρές παραλλαγές, θα διατηρηθεί ή θα αλλάξει. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι αυτονόητη. Ούτε η ΔΕΘ, ούτε η Θεσσαλονίκη έχει να κερδίσει κάτι από την πολιτική πασαρέλα, με τους εκατοντάδες κρατικούς αξιωματούχους και παρατρεχάμενους πολιτικών και επιχειρηματικών κύκλων οι οποίοι περνούν ένα ξένοιαστο διήμερο στην... ερωτική Θεσσαλονίκη, στέλνοντας τον βαρύ λογαριασμό στους φορολογούμενους. Το μοντέλο αυτό έχει κλείσει προ πολλού τον κύκλο του.

Η ΔΕΘ εάν δεν πάψει να είναι κρατικοδίαιτη, εάν δεν ανοιχτεί με αξιώσεις στο πέλαγος του ανταγωνισμού, κάποια στιγμή θα σβήσει ή, ακόμη χειρότερα, θα διατηρείται διασωληνωμένη εν ζωή προκειμένου να τονώνει τον περιστασιακό τζίρο της πόλης για ένα 48ωρο. Μία υγιής και ανταγωνιστική ΔΕΘ θα κάνει τζίρο όλο τον χρόνο και αυτό είναι προτιμότερο για την αγορά της Θεσσαλονίκης, τα ξενοδοχεία, την εστίαση.

Αντιλέγουν, κάποιοι, ότι εάν εκλείψει το Σαββατοκύριακο των εγκαινίων και η συνακόλουθη κυβερνητική εκστρατεία στη Θεσσαλονίκη, το κεντρικό κράτος δεν πρόκειται ποτέ να ασχοληθεί με την πόλη. Κανείς δεν θα ακούει τα αιτήματα των φορέων, δεν θα αφουγκράζεται τις ανάγκες της Θεσσαλονίκης, δεν θα συνομιλεί μαζί της. Και αυτό θα της στοιχίσει.

Μα, το σημερινό μοντέλο το οποίο εφαρμόζεται για δεκαετίες, είναι εκείνο που ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την υστέρηση της Θεσσαλονίκης. Βολεύει όμως τους πάντες, εκτός φυσικά από την ίδια την πόλη. Οι εκάστοτε κυβερνώντες υφίστανται άπαξ ετησίως τη δοκιμασία της ανόδου στη Θεσσαλονίκη, η δε τοπική ηγεσία φορτώνει τα πάντα, ακόμα και τις δικές της ευθύνες για όσα δεν γίνονται στην πόλη, στο αθηναϊκό κράτος.

Η επιμονή σε μία πρακτική που αποδείχθηκε επιζήμια για τη Θεσσαλονίκη είναι λάθος. Το κεντρικό κράτος, πόσο μάλλον όταν αυτοχαρακτηρίζεται ως «επιτελικό», προωθεί πρωτίστως την αποκέντρωση, ώστε η πλειονότητα των προβλημάτων κάθε πόλης και κάθε περιφέρειας να επιλύονται από τις «τοπικές κυβερνήσεις». Αυτή θα πρέπει να είναι η πρώτη και σημαντικότερη διεκδίκηση της Θεσσαλονίκης. Διαφορετικά η μοίρα της θα συνεχίσει να εξαρτάται από την ελεημοσύνη των εκάστοτε κυβερνώντων.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 12-13.09.2026