Τι προβλέπεται για την ασφάλεια στα πανεπιστήμια

Τον Ιούλιο του 2025 τέθηκαν συγκεκριμένοι νόμοι και κανόνες που αφορούν την ασφάλεια και την προστασία των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων. Συγκεκριμένα, με τις διατάξεις του μέρους Γ’ του ν. 5224/2025 (Α’142) υιοθετήθηκαν, μεταξύ άλλων, βελτιωτικές παρεμβάσεις στο ν. 4957/2022 (Α’141) με κεντρικούς άξονες (α) τη θεσμική αντιμετώπιση της βίας εντός των πανεπιστημιακών χώρων από μέρους της Πολιτείας με σκοπό την πρόληψη, αποτροπή και αντιμετώπιση φαινομένων βίας, παραβατικότητας και διατάραξης της ακαδημαϊκής λειτουργίας εντός των εγκαταστάσεων των ΑΕΙ και τη διασφάλιση της ανεμπόδιστης διεξαγωγής του ακαδημαϊκού, ερευνητικού και διοικητικού έργου και της ασφάλειας των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας, (β) την ενίσχυση της διοικητικής και υλικοτεχνικής θωράκισης των ΑΕΙ μέσω σχεδίων ασφαλείας, συστημάτων ελεγχόμενης πρόσβασης και λειτουργίας μονάδων και επιτροπών ασφαλείας και προστασίας και (γ) την ανάπτυξη μηχανισμών παρακολούθησης της εφαρμογής πολιτικών ασφαλείας στα ΑΕΙ.

Σε συμμόρφωση με το ανωτέρω νομοθετικό πλαίσιο, έως την 31η Δεκεμβρίου 2025 όλα τα ΑΕΙ της χώρας κατέθεσαν στο υπουργείο Παιδείας τα επικαιροποιημένα σχέδια ασφάλειας και προστασίας τους, σύμφωνα με τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες που έχει κάθε Πανεπιστήμιο. Σημειωτέον ότι η 31η Δεκεμβρίου αποτελεί το απώτατο χρονικό σημείο έως το οποίο τα ΑΕΙ οφείλουν να επικαιροποιούν τα σχέδια ασφάλειας και προστασίας.

Όσον αφορά την ελεγχόμενη πρόσβαση στα πανεπιστήμια, ο Νίκος Παπαϊωάννου, υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αρμόδιος για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση διευκρινίζει στη «ΜτΚ» πως «ήδη το υπουργείο, αθόρυβα και αποτελεσματικά έχει σχεδόν ολοκληρώσει τις απαραίτητες διεργασίες με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και την ΕΔΥΤΕ ώστε να καταρτιστούν οι τεχνικές προδιαγραφές και να καταστεί δυνατή η εφαρμογή του συστήματος ελεγχόμενης πρόσβασης με την ταυτοποίηση κάθε κάρτας εισόδου και κάθε μέλους της ακαδημαϊκής κοινότητας προκειμένου να νομιμοποιείται να εισέρχεται, ανάλογα με την ιδιότητά του, σε χώρους του ΑΕΙ. Αντίστοιχες ενέργειες γίνονται για την ολοκλήρωση της κατάρτισης των τεχνικών προδιαγραφών των συστημάτων βιντεοεπιτήρησης που θα τοποθετηθούν, σύμφωνα με τον ν. 5224/2025 σε κοινόχρηστους χώρους των κτιρίων του ΑΕΙ».

Αναφέρει χαρακτηριστικά ότι, «το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού έχει δεσμευθεί να ενισχύσει οικονομικά τα ΑΕΙ για την πρόσληψη περισσότερου προσωπικού στον τομέα της ασφάλειας, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο. Τα σχέδια ασφάλειας και προστασίας ήδη αξιολογούνται από ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων».

Ευθύνες, όπου προκύψουν

Μιλώντας συγκεκριμένα για το campus του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, ο κ. Παπαϊωάννου τονίζει πως «τα τελευταία τέσσερα χρόνια θεωρείται ένα από τα ασφαλέστερα μέρη, δεδομένης της εικόνας που υπήρχε κατά το παρελθόν με διάφορα παραβατικά στοιχεία να βρίσκονται καθημερινά μέσα στο campus. Πλέον οι εικόνες αυτές ανήκουν στο παρελθόν, μετά την άριστη συνεργασία και συντονισμό της εταιρίας φύλαξης με την αστυνομία».

Αναφερόμενος στα επεισόδια που σημειώθηκαν τα ξημερώματα του περασμένου Σαββάτου πέριξ του ΑΠΘ, ο υφυπουργός Παιδείας επισημαίνει πως θα αποδοθούν ευθύνες, όπου προκύψουν. Εξηγεί πως η υπόθεση βρίσκεται υπό διερεύνηση από τις αρμόδιες αρχές και σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι μεταξύ των προσαχθέντων περιλαμβάνονται φοιτητές που συμμετείχαν στα επεισόδια, θα κινηθούν οι προβλεπόμενες πειθαρχικές διαδικασίες σύμφωνα με το νέο πλαίσιο του ν. 5224/2025.

Όσον αφορά το ωράριο λειτουργίας των Σχολών, ο κ. Παπαϊωάννου σημειώνει ότι αυτό αποτελεί εσωτερικό ζήτημα του κάθε ΑΕΙ και γίνεται σε συνεννόηση μεταξύ της εταιρείας φύλαξης και των οργάνων διοίκησης του ΑΕΙ καθώς και των επιμέρους ακαδημαϊκών μονάδων.

Προκαταρκτική έρευνα

Το υπουργείο Παιδείας σε ανακοίνωση που εξέδωσε στις 11/02, σημειώνει πως έχει παραλάβει και μελετά τα στοιχεία που ζητήθηκαν και παρείχαν το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και η Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Θεσσαλονίκης σχετικά με τα συμβάντα της 7ης Φεβρουαρίου. «Το σύνολο των σχετικών εγγράφων και δεδομένων διαβιβάζεται στην Εισαγγελία Εφετών Θεσσαλονίκης η οποία διενεργεί ήδη προκαταρκτική έρευνα. Παράλληλα, το υπουργείο αναμένει και το πόρισμα της ΕΔΕ που έχει εκκινήσει στο Ίδρυμα, το οποίο θα αξιολογηθεί άμεσα, σε συνδυασμό με το σύνολο των λοιπών στοιχείων που έχουν τεθεί υπόψη του. Το υπουργείο επιφυλάσσεται για κάθε περαιτέρω ενέργεια που τυχόν απαιτηθεί στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, και υπογραμμίζει ότι η διερεύνηση θα είναι πλήρης, τεκμηριωμένη και ουσιαστική. Κάθε πτυχή η οποία μπορεί να αφορά ενέργειες ή και παραλείψεις θα εξεταστεί με νηφαλιότητα, πληρότητα και σεβασμό στις προβλέψεις και τις εγγυήσεις του νόμου 5224/25».

Τι ορίζει ο νόμος

Ο ν. 5224/2025 για την ασφάλεια και προστασία στα ΑΕΙ επικεντρώνεται σε έξι βασικούς άξονες:

1) Ενίσχυση του ποινικού οπλοστασίου:

- Επέκταση του άρθρου 168 ΠΚ, ώστε η έννοια της «διατάραξης λειτουργίας υπηρεσίας» να καλύπτει ρητά πλέον, για πρώτη φορά, και τη λειτουργία των πανεπιστημίων.

- Αυστηροποίηση ποινών για οργανωμένες και βίαιες ενέργειες.

- Νέα διάταξη για τη δυνατότητα επιβολής περιοριστικού όρου απαγόρευσης εισόδου και παραμονής εντός των εγκαταστάσεων των ΑΕΙ.

- Την εποπτεία αναλαμβάνει ειδικά ορισμένος εισαγγελέας σε Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη, με κεντρικό συντονισμό από αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου.

2) Καθιέρωση αυτοδίκαιων κυρώσεων:

- Άμεση αναστολή φοιτητικής ιδιότητας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

- Οριστική διαγραφή σε περιπτώσεις αμετάκλητης καταδίκης για συγκεκριμένες περιπτώσεις.

3) Εξορθολογισμός της πειθαρχικής διαδικασίας και διασφάλιση λογοδοσίας:

- Θεσμοθέτηση ενός ενιαίου πειθαρχικού συμβουλίου φοιτητών σε κάθε ΑΕΙ με συγκεκριμένη σύνθεση και πλαίσιο λειτουργίας.

- Ρήτρα θεσμικής ευθύνης για τα διοικητικά όργανα που αδρανούν, με πειθαρχικές κυρώσεις έως και της έκπτωσης από το αξίωμα.

- Μετατροπή της πειθαρχικής διαδικασίας σε απολύτως δεσμευτική θεσμική υποχρέωση, κατοχυρωμένη με σαφή όρια, υποχρεώσεις και συνέπειες, ώστε η προστασία της ακαδημαϊκής λειτουργίας να εδράζεται όχι μόνο στο περιεχόμενο του κανόνα αλλά και στην εγγυημένη εφαρμογή του.

4) Τεχνικά μέσα ελεγχόμενης πρόσβασης και ταυτοποίησης:

- Εγκατάσταση συστημάτων ελεγχόμενης πρόσβασης και βιντεοεπιτήρησης με αυστηρές εγγυήσεις προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

- Το πλαίσιο δεν μένει σε θεωρητικό επίπεδο αλλά τίθεται σε παραγωγική λειτουργία, αφού το Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. βρίσκεται σε στενή συνεργασία με τα ΑΕΙ προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα ολοκληρωθούν άμεσα οι αναγκαίες επεμβάσεις και θα εφαρμοστεί το σχετικό πλαίσιο.

5) Αποζημίωση για φθορές δημόσιας περιουσίας:

- Άμεση διαδικασία τεκμηρίωσης και κοστολόγησης ζημιών εντός σύντομης προθεσμίας.

- Καταλογισμός του ποσού στους υπαίτιους το οποίο θα βεβαιώνεται στη Φορολογική Διοίκηση και θα εισπράττεται κατά τη διαδικασία είσπραξης των δημοσίων εσόδων.

6) Σύσταση εθνικού παρατηρητηρίου βίας στο ΥΠΑΙΘΑ για φαινόμενα βίας στα ΑΕΙ:

- Αναβάθμιση του επιπέδου ασφάλειας και προστασίας των ΑΕΙ.

- Σχεδιασμός και υλοποίηση δράσεων πρόληψης και αντιμετώπισης περιστατικών βίας και εκφοβισμού εντός της ακαδημαϊκής κοινότητας.

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 15/2/2026