- Newsroom
Ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου του 1940, 86 χρόνια πριν, η Τήνος βρέθηκε στο επίκεντρο ενός γεγονότος που σημάδεψε την ελληνική ιστορία. Το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» τορπίλισε στο λιμάνι του νησιού το ελληνικό καταδρομικό «Έλλη», λίγα μόλις λεπτά πριν από την έναρξη της λιτάνευσης της εικόνας της Παναγίας της Τήνου.
Η Ελλάδα βρισκόταν τότε στον δεύτερο χρόνο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ η Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι, έχοντας ήδη επεκτείνει την κυριαρχία της στη Λιβύη, την Αιθιοπία και την Αλβανία, είχε στρέψει το ενδιαφέρον της προς την Ελλάδα. Παράλληλα, ιταλικές στρατιωτικές δυνάμεις είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται κοντά στα ελληνικά σύνορα.
Πριν από τον τορπιλισμό της «Έλλης», είχαν προηγηθεί επιθέσεις ιταλικών αεροσκαφών εναντίον ελληνικών πλοίων. Στις 12 Ιουλίου 1940, τρία ιταλικά βομβαρδιστικά επιτέθηκαν στο βοηθητικό πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού «Ωρίων», το οποίο βρισκόταν στον κόλπο του Κισσάμου για τον ανεφοδιασμό του φάρου της Γραμβούσας. Στη συνέχεια, τα ίδια αεροσκάφη έπληξαν και το αντιτορπιλικό «Ύδρα», που είχε σπεύσει προς βοήθεια.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 30 Ιουλίου, ιταλικό αεροσκάφος επιτέθηκε με τέσσερις βόμβες στα ελληνικά αντιτορπιλικά «Βασιλεύς Γεώργιος» και «Βασίλισσα Όλγα», καθώς και σε δύο ελληνικά υποβρύχια που βρίσκονταν στο λιμάνι της Ναυπάκτου.
Η εντολή για την επίθεση στην Τήνο
Η επιχείρηση εναντίον της «Έλλης» πραγματοποιήθηκε έπειτα από εντολή του διοικητή των ιταλικών Δωδεκανήσων, Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκι.
Τη νύχτα της 14ης Αυγούστου, το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο», με κυβερνήτη τον υποπλοίαρχο Τζουζέπε Αϊκάρντι, απέπλευσε από το Παρθένι της Λέρου. Η αποστολή του προέβλεπε επιθέσεις εναντίον πλοίων στην Τήνο και τη Σύρο και στη συνέχεια αποκλεισμό της διώρυγας της Κορίνθου.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Αυγούστου, το «Ντελφίνο» βρισκόταν σε κατάδυση έξω από το λιμάνι της Τήνου. Μέσα από το περισκόπιο ο Αϊκάρντι εντόπισε ένα ελληνικό πολεμικό πλοίο να κατευθύνεται προς το λιμάνι.
Ήταν η «Έλλη», η οποία είχε φτάσει στην Τήνο για να συμμετάσχει στις εκδηλώσεις για τη μεγάλη γιορτή της Παναγίας.
Η ώρα ήταν 8:25 το πρωί και στο νησί είχαν ήδη συγκεντρωθεί χιλιάδες πιστοί, καθώς πλησίαζε η ώρα της λιτάνευσης της εικόνας της Μεγαλόχαρης. Το «Ντελφίνο» εκτόξευσε τρεις τορπίλες. Μία από αυτές χτύπησε το ελληνικό καταδρομικό, ενώ οι άλλες δύο εξερράγησαν στην προκυμαία.
Το πλήγμα ήταν καταστροφικό, καθώς η τορπίλη χτύπησε το μηχανοστάσιο και τις δεξαμενές καυσίμων του πλοίου. Περίπου μία ώρα αργότερα, στις 9:45, η «Έλλη» βυθίστηκε.
Από την επίθεση έχασαν τη ζωή τους ένας υπαξιωματικός και οκτώ ναύτες, ενώ 24 μέλη του πληρώματος τραυματίστηκαν. Από την έκρηξη της τορπίλης στην προκυμαία έχασε επίσης τη ζωή της μία γυναίκα, η οποία υπέστη καρδιακή προσβολή.
Το ιταλικό υποβρύχιο απομακρύνθηκε από την περιοχή χωρίς να γίνει αντιληπτή η ταυτότητά του. Αργότερα κατευθύνθηκε στη Σύρο, όπου δεν εντόπισε ελληνικά πλοία, και στη συνέχεια επέστρεψε στη Λέρο, χωρίς να ολοκληρώσει την προβλεπόμενη αποστολή του στη διώρυγα της Κορίνθου.
Η «Έλλη»
Το ελληνικό καταδρομικό είχε λάβει το όνομά του από τη ναυμαχία της Έλλης, που πραγματοποιήθηκε κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο.
Το πλοίο είχε εκτόπισμα 2.115 τόνων και πλήρωμα 232 ανδρών. Βρισκόταν στον όρμο της Τήνου όταν δέχθηκε την αιφνιδιαστική επίθεση και βυθίστηκε στις 9:45 το πρωί της 15ης Αυγούστου.
Η λιτανεία δεν ματαιώθηκε
Παρά το σοκ και την τραγωδία, η λιτανεία της εικόνας της Παναγίας δεν ματαιώθηκε. Ο τότε πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς έδωσε εντολή να πραγματοποιηθεί κανονικά, σε μια προσπάθεια να διατηρηθεί το ηθικό και η θρησκευτική πίστη του λαού.
Η επίθεση προκάλεσε βαθιά θλίψη στην Ελλάδα και ενίσχυσε το αντιανεμικό και αντιιταλικό αίσθημα. Το γεγονός ότι η επίθεση πραγματοποιήθηκε ανήμερα της μεγάλης θρησκευτικής γιορτής, μπροστά σε πλήθος προσκυνητών, προκάλεσε ιδιαίτερη αγανάκτηση.
Ο τορπιλισμός της «Έλλης» απασχόλησε έντονα τον διεθνή Τύπο, ενώ ακόμη και γερμανικές εφημερίδες εξέφρασαν τη συμπάθειά τους προς την Ελλάδα. Η ιταλική κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιχείρησε αρχικά να αποδώσει την επίθεση στη Μεγάλη Βρετανία, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν να προκληθεί ένταση στις σχέσεις Ελλάδας και Ιταλίας και γενικότερη αναστάτωση στα Βαλκάνια.
Ο τορπιλισμός της «Έλλης», ωστόσο, έμελλε να αποτελέσει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά προμηνύματα της ιταλικής επίθεσης εναντίον της Ελλάδας, που θα ακολουθούσε λίγους μήνες αργότερα.