Τριαντάφυλλος Μηταφίδης στη «ΜτΚ»: Φτάνει πια ο κακός λύκος! Να πούμε όλη την αλήθεια στα παιδιά

Σαν σήμερα, τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου του 1967, η χούντα των συνταγματαρχών κατέλυσε το δημοκρατικό πολίτευμα και επέβαλε στρατιωτική δικτατορία. Ήταν ο πρώτος κρίκος μίας αλυσίδας δεινών που κράτησε επτά χρόνια. Οι επόμενοι κρίκοι ήταν συλλήψεις δημοκρατικών πολιτών, εξορίες σε ξερονήσια, βασανιστήρια, δολοφονίες, με τελευταίο την προδοσία της Κύπρου.

Ο Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, γεννήθηκε το 1947 στην Άνω Τούμπα από γονείς πρόσφυγες και από μαθητής συμμετείχε στους αγώνες του «15% για την Παιδεία» και του «114». Το 1966-1967 διετέλεσε γραμματέας του συλλόγου φοιτητών της Φιλοσοφικής του ΑΠΘ και δυόμιση χρόνια μετά την επιβολή της Χούντας συνελήφθη και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη, μαζί με άλλα 8 μέλη της αντιδικτατορικής οργάνωσης Λαϊκή Πάλη.

Μιλώντας στη «ΜτΚ» τονίζει ότι η άρνηση να αντιμετωπίσει κανείς με ειλικρίνεια τη σκοτεινή πλευρά της ιστορίας της χώρας του, στο όνομα της «εθνικής συνοχής» και της «επούλωσης των πληγών», επιτείνει τον ιστορικό αναλφαβητισμό ιδιαίτερα της νέας γενιάς.

Πώς ήταν η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα πριν από το πραξικόπημα των συνταγματαρχών;

Η επίσημη εκδοχή της ιστορίας θεωρεί την επτάχρονη τυραννία ως «θλιβερή παρένθεση που έκλεισε οριστικά και αμετάκλητα». Δεν είναι όμως αυτή η αλήθεια. Η δικτατορία δεν ήταν «κεραυνός εν αιθρία» ή απλώς «η ανταρσία μίας ομάδας επίορκων αξιωματικών». Αντίθετα, το καθεστώς των νικητών του εμφυλίου πολέμου (Παλάτι-Στρατός) ζέσταινε στον κόρφο του το «αυγό του φιδιού» και λειτούργησε, τελικά, ως εκκολαπτική μηχανή της Χούντας. 

Μάλιστα το Σύνταγμα του 1952 προέβλεπε την επιβολή «καταστάσεως πολιορκίας», δηλαδή δικτατορίας με κοινοβουλευτικό μανδύα! Έτσι, «μετά τα Ιουλιανά του 1965,ο διάχυτος φόβος των κυρίαρχων τάξεων τις έκανε αντικειμενικά πρόθυμες να αποδεχτούν την αντικατάσταση του κοινοβουλευτικού καθεστώτος από ένα καθεστώς έκτακτης ανάγκης», έγραψε ο αείμνηστος Αριστόβουλος Μάνεσης.

Το «πράσινο φως» για το πραξικόπημα άναψε στην Ουάσιγκτον τον Φλεβάρη του 1967, καθώς η χώρα μας αποτέλεσε πειραματικό εργαστήρι του «Ψυχρού Πολέμου» και προγεφύρωμα στρατηγικής σημασίας για τον έλεγχο των πετρελαίων της Μ. Ανατολής και την καταστολή των αντιιμπεριαλιστικών αραβικών κινημάτων.

Οι ΗΠΑ δεν τηρούσαν απλώς «μία στάση ανοχής προς τους δικτάτορες» ή ότι «αιφνιδιάστηκαν», όπως εξακολουθούν να ισχυρίζονται ορισμένοι της σχολής του ιστορικού αναθεωρητισμού. Μόνο κατά το διάστημα 19/6/1965-23/1/1967 η CIA είχε υποβάλει τουλάχιστον 15 αναφορές για τη «δεξιά συνωμοτική ομάδα μέσα στον στρατό», με επώνυμες μάλιστα αναφορές στους πραξικοπηματίες και με την επισήμανση ότι «είχαν επαφή με τα Ανάκτορα» -που είχαν ήδη σχεδιάσει πραξικόπημα των στρατηγών για τις 24/04/1967, ώστε να αποτρέψουν τις επικείμενες βουλευτικές εκλογές. Αντίθετα οι τότε κυβερνήσεις των ΗΠΑ συνέβαλαν με κάθε τρόπο στην επιβίωση του τυραννικού καθεστώτος.

Στο μεταξύ εσείς από μαθητής είχατε πάρει μέρος στους αγώνες του «15% για την παιδεία» και του «114»;

Ναι, ήμουν από τους νέους με την «σφραγίδα της δωρεάς», κατά την έκφραση του Γεωργίου Παπανδρέου, που στις 11 Απριλίου 1964 καθιέρωσε την Τριτοβάθμια Δωρεάν Παιδεία, υιοθετώντας σε μεγάλο βαθμό τα παλλαϊκό αίτημα «να σπουδάζουν κι οι φτωχοί» καθώς και του φοιτητικού κινήματος του 114 και του 15% του Προϋπολογισμού στη Δημόσια Παιδεία. 

Είχε προηγηθεί μάλιστα «εθνικόν δημοψήφισμα» για το 15%, που, δυστυχώς, παραμένει ανεκπλήρωτο δημοσιονομικό αίτημα του εκπαιδευτικού κινήματος. Ως μαθητές του εξατάξιου Γυμνασίου Τούμπας, επειδή είχαμε «διανοηθεί» -κατά τον Γυμνασιάρχη- να συγκεντρώσουμε υπογραφές για το 15%, αποβληθήκαμε με οκταήμερη αποβολή! Το 1966 πέρασα με υποτροφία στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ και ανέλαβα διαδοχικά Ειδικός και Γενικός Γραμματέας του Φοιτητικού Συλλόγου.

Θυμάστε πώς αντιδράσατε όταν μάθατε ότι έγινε πραξικόπημα;

Την 21^η Απριλίου 1967 επρόκειτο να κατεβούμε σε αποχή από τα μαθήματα, διεκδικώντας να μην εφαρμοστεί για τους πρωτοετείς φοιτητές το σκληρό εξεταστικό καθεστώς που προέβλεπε ο νέος κανονισμός της Φιλοσοφικής Σχολής. 

Κατάφερα να φτάσω στην είσοδο της παλιάς Φιλοσοφικής Σχολής με μερικούς συμφοιτητές μου, αφού ξεφύγαμε από τα μπλόκα του στρατού, της Χωροφυλακής και από τα τανκς που είχαν φτάσει μέχρι το Συντριβάνι. Αφού αποφύγαμε τη σύλληψη, καταφύγαμε προσωρινά σε διάφορα σπίτια και αρχίσαμε να γράφουμε και να ρίχνουμε τις πρώτες χειρόγραφες προκηρύξεις εναντίον της χούντας. 

Τον Μάιο του 1967 συγκροτήσαμε την οργάνωση «Σπουδαστική Πάλη», που αναφερόταν πολιτικά και ιδεολογικά στη «Διεθνή Επιτροπή της 4ης Διεθνούς». Από την άνοιξη του 1969 μετατράπηκε σε μετωπική οργάνωση της ευρύτερης αριστεράς με την συγκρότηση της «Λαϊκής Πάλης».

Πώς σας συνέλαβαν;

Παραμονή των εγκαινίων της ΔΕΘ ετοιμάζαμε μία αξέχαστη «υποδοχή» στους δικτάτορες: Επρόκειτο τη νύχτα της 5ης Σεπτεμβρίου 1969 να χτυπήσουμε με ωρολογιακές βόμβες -μετά από έγκαιρη προειδοποίηση φυσικά, ώστε να μην υπάρξουν τραυματισμοί ανύποπτων πολιτών- την Αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών, το στρογγυλό περίπτερο ενημερώσεως-πραπαγάνδας του Γ’ΣΣ και τα γραφεία της Ολυμπιακής Αεροπορίας.

Μας συνέλαβαν κοινά κλιμάκια της ΚΥΠ και της Εθνικής Ασφάλειας, λίγο πριν τοποθετήσουμε τις βόμβες. Ακολούθησαν ανακρίσεις και βασανιστήρια στην ΚΥΠ, Ασφάλεια (Βαλαωρίτου), στο στρατόπεδο Μακρή και στοίβαγμα στο Μεταγωγών, από όπου μας μετέφεραν στο Επταπύργιο, μετά από απεργία πείνας και καταγγελία των συγγενών μας στον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό.

Με ποιες κατηγορίες καταδικαστήκατε σε ισόβια κάθειρξη;

Για παράβαση του αντικομουνιστικού-εμφυλιοπολεμικού νόμου 509/1947 «περί δια βιαίων μέσων ανατροπής του κρατούντος πολιτεύματος και κοινωνικο-οικονομικού καθεστώτος» και παράβαση του νόμου «περί καταστάσεως πολιορκίας» -στρατιωτικός νόμος. Ταυτόχρονα, το εγκάθετο Πρυτανικό Συμβούλιο του ΑΠΘ μας επέβαλε την ποινή της «οριστικής αποβολής» από το πανεπιστήμιο.

Εκτός από τη «Λαϊκή Πάλη» ποιες άλλες οργανώσεις έδρασαν στη Θεσσαλονίκη;

Με την εγκαθίδρυση της δικτατορίας συγκροτήθηκαν αρκετές «παράνομες» οργανώσεις με στόχο την ανατροπή της. Το βάρος της αντίστασης σήκωσαν κατά κύριο λόγο μέλη και οπαδοί του παράνομου ΚΚΕ, της Νεολαίας Λαμπράκη και της ευρύτερης Αριστεράς, καθώς και ορισμένοι πολιτικοί και διανοούμενοι του κεντρώου χώρου.

Η Θεσσαλονίκη συνέβαλε σημαντικά στον αγώνα κατά της Χούντας. Με την επικράτηση του πραξικοπήματος άρχισαν να συγκροτούνται και να δρουν οι αντιστασιακές οργανώσεις Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο (ΠΑΜ), Ρήγας Φερραίος, Δημοκρατική Άμυνα, Σπουδαστική-Λαϊκή Πάλη, Κίνημα 29^ης Μαΐου, Αντι-ΕΦΕΕ, ΚΚΕ-ΚΝΕ, ΟΚΝΕΘ, OMΛΕ, ΕΚΚΕ-ΑΑΣΠΕ, ΠΑΚ αλλά και ανένταχτοι αγωνιστές.

Είχαμε και θύματα στη Θεσσαλονίκη;

Βαρύ το τίμημα, τρεις δολοφονημένοι αγωνιστές: ο ΕΔΑίτης αγωνιστής Βασίλης Μπεκροδημήτρης που υπέκυψε τρεις μέρες μετά την επιβολή της δικτατορίας μέσα στο Αστυνομικό Τμήμα της Χαριλάου, το στέλεχος των Λαμπράκηδων Γιάννης Χαλκίδης, που δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από αστυνομικούς στη γωνία Φιλελλήνων-Κωνσταντινουπόλεως, στις 5 Σεπτεμβρίου 1967 και ο βουλευτής της ΕΔΑ Γιώργης Τσαρουχάς, που δολοφονήθηκε στις 9 Μαΐου του 1968, μέσα στην ΚΥΠ του Γ’ΣΣ. Περίπου 500 οι «προληπτικώς εκτοπισμένοι» στα ξερονήσια, πάνω από 100 οι καταδικασμένοι από το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης σε βαριές ποινές, 12 σε ισόβια κάθειρξη: «Δίκη της Τούμπας», «δίκες των 41», των 39’, των 17’ του ΠΑΜ, δίκη των 9’ της Λαϊκής Πάλης, «Δίκη των 6 της Δημοκρατικής Άμυνας», αλλά και καταδίκες ανένταχτων αγωνιστών.

Υπήρξαν στρατιωτικοί που αρνήθηκαν να συνεργαστούν με τους δικτάτορες;

Στη Μακεδονία και Θράκη, αρκετοί δημοκρατικοί αξιωματικοί του Στρατού εντάχθηκαν σε αμιγώς στρατιωτικές αντιστασιακές ομάδες ή σε οργανώσεις πολιτών, συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν από τα στρατοδικεία σε βαριές ποινές. Μάλιστα σημειώθηκε και απόπειρα κινητοποίησης στρατιωτικών δυνάμεων κατά των δικτατόρων με στόχο την ανατροπή τους. 

Ο αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Αϋφαντής, διοικητής μονάδας αρμάτων στο Πολύκαστρο Κιλκίς, τον Μάιο του 1971 σχεδίαζε να καταλάβει στρατηγικούς στόχους στην περιοχή Θεσσαλονίκης και να καλέσει τους εξόριστους πολιτικούς. Το σχέδιο όμως αποκαλύφθηκε και οι κινηματίες στρατιωτικοί συνελήφθησαν, βασανίστηκαν, δικάστηκαν και αποτάχτηκαν από τον στρατό.

Από το 1972 εκδηλώνεται μαζική αντίδραση και με μορφές πολιτιστικής αντίστασης, στον εκδοτικό τομέα, το θέατρο, τον κινηματογράφο και τη μουσική.

Στο μεταξύ τα ξερονήσια και οι φυλακές γέμισαν με πολιτικούς κρατούμενους;

Οι συλληφθέντες την πρώτη μέρα του πραξικοπήματος ανήλθαν σε όλη τη χώρα σε 8.270, άνδρες και γυναίκες. Στη συνέχεια οι 6.118 εξορίστηκαν στη Γυάρο και τη Λέρο. Από τη Βόρεια Ελλάδα εκτοπίστηκαν 1.467 άτομα, από τα οποία τα περίπου 500 προέρχονταν από τον νομό Θεσσαλονίκης. Πολλοί από τους συλληφθέντες ήταν άρρωστοι και υπερήλικες, ενώ αρκετοί που κρατήθηκαν σε αστυνομικά τμήματα, κακοποιήθηκαν άγρια.

Οι δήμιοι της χούντας βασάνιζαν τους δεσμώτες αγωνιστές σωματικά και ψυχικά: ξυλοδαρμοί, φάλαγγα -χτύπημα στις πατούσες με σκληρό όργανο- απομόνωση σε άθλιες συνθήκες, εκφοβισμός, ταπείνωση, εικονικές εκτελέσεις, ηλεκτροσόκ, εκβιασμός προσφιλών προσώπων.

Την περίοδο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου πώς αντέδρασαν οι φοιτητές στη Θεσσαλονίκη;

Η κατάληψη της Πολυτεχνικής Σχολής στις 16 Νοέμβρη 1973, δύο ημέρες μετά την κατάληψη του Πολυτεχνείου της Αθήνας, ήταν η κορύφωση μίας σειράς αντιδικτατορικών εκδηλώσεων του φοιτητικού κινήματος στη Θεσσαλονίκη.

Μία μαζική συγκέντρωση των φοιτητών στο κτίριο της Πολυτεχνικής το απόγευμα της 16^ης Νοέμβρη, σε ένδειξη συμπαράστασης προς τους έγκλειστους συναδέλφους τους στο Μετσόβιο, εξελίχτηκε σε κατάληψη. Έως το βράδυ συγκεντρώθηκαν πάνω από δύο χιλιάδες φοιτητές, έκαναν συνελεύσεις κατά σχολή και εξέλεξαν μία 14μελή Συντονιστική Επιτροπή, που είχε την ευθύνη και την οργάνωση της κατάληψης. Οργάνωσαν διάφορες επιτροπές (Περιφρούρησης, Σίτισης, Επικοινωνίας κ.λπ.) και εγκατέστησαν τον ραδιοφωνικό σταθμό του «Ελεύθερου Πανεπιστήμιου της Θεσσαλονίκης», που σάλπιζε αντιδικτατορικά συνθήματα σε όλη τη Θεσσαλονίκη. Καλούσε τους γονείς, τους δασκάλους τους και τους πνευματικούς ανθρώπους της χώρας» να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων». Κατήγγειλε τη βία της χούντας, προέβαλε τα φοιτητικά αιτήματα και καλούσε για την ανατροπή της χούντας και την εγκαθίδρυση μίας πραγματικής Δημοκρατίας.

Μετά την εισβολή του τανκ στο ΕΜΠ, η χούντα προχώρησε στη βίαιη εκκένωση και της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ. Συνέλαβαν και έκλεισαν σε κρατητήρια πάνω από 150 φοιτητές. Οι πρωτεργάτες της κατάληψης βασανίστηκαν άγρια. Τελικά κρατήθηκαν 35 φοιτητές ως ‘πρωταίτιοι’. Στα τέλη Δεκεμβρίου του ’73 οι κρατούμενοι αφέθηκαν ελεύθεροι, μετά την ανατροπή του Γ. Παπαδόπουλου από τον «αόρατο» δικτάτορα-διοικητή της ΕΣΑ, ταξίαρχο Δημ. Ιωαννίδη.

Τελικά πώς έπεσε η χούντα;

Όταν άρχισε να στερεύει ο «πακτωλός» των αμερικάνικων δολαρίων, εξαιτίας της διεθνούς οικονομικής κρίσης το 1971, η Χούντα, για να διατηρήσει την αρπάγη της στην εξουσία, αποπειράθηκε να μεταμφιεστεί, να «πολιτικοποιηθεί» με τη δοτή κυβέρνηση Μαρκεζίνη. Ήδη, όμως, είχε αρχίσει η ανοιχτή αμφισβήτησή της με την κατάληψη της Νομικής το Φλεβάρη-Μάρτη του 1973 και το Κίνημα του Ναυτικού, με την ανταρσία του αντιτορπιλικού «Βέλος» τον Μάιο του 1973, που αποτέλεσε σημαντικό πλήγμα για το δικτατορικό καθεστώς, σηματοδοτώντας την αρχή του τέλους του. 

Εκεί όπου είχαν «σκάψει» οι αντιδικτατορικές οργανώσεις βλάστησε ένα ανατρεπτικό νεολαιίστικο κίνημα που ενσωμάτωνε τις καλύτερες αγωνιστικές παραδόσεις του λαού μας και εμπνεόταν από το διεθνές κίνημα αμφισβήτησης των νέων. Ήταν η γενιά της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Αν και «έπνιξε» στο αίμα την εξέγερση, η Χούντα επιτάχυνε την κατάρρευσή της ανατρέποντας τον πρόεδρο Μακάριο, που οδήγησε στην κατοχή και διχοτόμηση της Κύπρου.

Ως προϊόν και καθεστώς κρίσης της αστικής κυριαρχίας, η πατερναλιστική-βοναπαρτιστική δικτατορία των συνταγματαρχών απέτυχε να επιβάλει ως κυρίαρχη ιδεολογία τη μετεμφυλιακή αντικομμουνιστική «εθνικοφροσύνη».

Τον Ιούλιο του 1974 το τυραννικό δικτατορικό καθεστώς κατέρρευσε και εξαιτίας της ανήκεστης τραγωδίας που προκάλεσε στην Κύπρο. Το κενό εξουσίας που προέκυψε με την πτώση της Χούντας, καλύφθηκε με έναν παρασκηνιακό συμβιβασμό των αμερικανο-ΝΑΤΟϊκών γετικών κύκλων και των συντηρητικών πολιτικών δυνάμεων της χώρας -γεγονός που δεν ικανοποιούσε τη λαϊκή απαίτηση για ριζικές πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές. Ωστόσο, η περίοδος της Μεταπολίτευσης σημαδεύτηκε από σημαντικές πολιτικές και κοινωνικές κατακτήσεις, ως καρπός παρατεταμένων κοινωνικών αγώνων και όχι «παραχωρήσεων» της εκάστοτε κυβερνητικής εξουσίας.

Εσείς πότε αποφυλακιστήκατε;

Με την αμνηστία τον Αύγουστο του 1973. Αν και ανακτήσαμε τη φοιτητική ιδιότητα στις 18/10/1973, η χούντα μας έστειλε στο στρατό, όπου πολλοί «σκληρές επεράσαμε μέρες».

Οι βασανιστές της χούντας τιμωρήθηκαν για τις πράξεις τους ή έπεσαν στα «μαλακά»;

Η λεγόμενη «αποχουντοποίηση» άφησε στο απυρόβλητο πολλούς από τους υπηρέτες της Χούντας που εμφανίζονται σήμερα ως «τιμητές» ή «σωτήρες» στη δημόσια ζωή της χώρας. Έτσι, όχι μόνο δεν «έδωσαν τη Χούντα στο λαό», αλλά και μετέτρεψαν το διαρκές έγκλημα της Χούντας σε «στιγμιαίο αδίκημα»(!) με βούλευμα του Αρείου Πάγου στις 02/07/1975. Το αποτέλεσμα αυτής της απόφασης ήταν η παραπομπή σε δίκη μόνο 24 «πρωταιτίων» του πραξικοπήματος και η απαλλαγή 104 στελεχών της δικτατορίας αλλά και των «δοτών» πρωθυπουργών Κόλλια, Μαρκεζίνη και Ανδρουτσόπουλου.

Ο κρατικός μηχανισμός, για άλλη μία φορά θα αυτοπροστατευθεί και θα διασφαλίσει την περίφημη «συνέχεια του κράτους», όπως είχε συμβεί και μετά την Κατοχή με τη μαζική δια βουλευμάτων απαλλαγή των δωσιλόγων.

Ούτε καν δικάστηκαν οι πιο πολλοί βασανιστές της χούντας. Έτσι, η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών έκρινε «εκπρόθεσμες» 150 μηνύσεις για βασανιστήρια, επειδή υποβλήθηκαν τη τελευταία μέρα της προθεσμίας, 18/04/1975(!)

Ποιο είναι το δικό σας μήνυμα για τη «μαύρη» επέτειο;

Φέτος συμπίπτει με τα πενήντα χρόνια από την αποκατάσταση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, και ήδη το κυβερνών κόμμα των υποκλοπών, της συγκάλυψης του εγκλήματος των Τεμπών, του αυταρχισμού και της απληστίας άρχισε τους ανιστόρητους πανηγυρισμούς του. Μόνο που ηχούν ως «τραγική ειρωνεία», καθώς έχουν βάλει στο στόχαστρο τον «δικαιωματισμό», δηλαδή τις κοινωνικές και πολιτικές κατακτήσεις της Μεταπολίτευσης, όπως το άρθρο 16 του Συντάγματος, επειδή αποτελεί «βαρίδιο», «εμπόδιο», «τοτέμ» απέναντι στον άγριο, αγοραίο καπιταλισμό τους.

Αν «ο αγώνας της μνήμης εναντίον της λήθης δεν είναι παρά ο αγώνας της ελευθερίας εναντίον της τυραννίας», τότε οποιαδήποτε αναφορά στον Αντιδικτατορικό Αγώνα αποκτά νόημα στον βαθμό που αναδεικνύει την αντίσταση, την αγωνιστική-συνειδητή στάση ζωής, σε κινητήρια δύναμη της Ιστορίας.

Η άρνηση να αντιμετωπίσει κανείς με ειλικρίνεια τη σκοτεινή πλευρά της ιστορίας της χώρας του, στο όνομα της «εθνικής συνοχής» και της «επούλωσης των πληγών», επιτείνουν τον ιστορικό αναλφαβητισμό ιδιαίτερα της νέας γενιάς. Καθώς δίνει τη μάχη για το μέλλον, είναι υποχρεωμένη να «πατάει» στο έδαφος της ιστορικής αλήθειας και όχι σ’ αυτή που της σερβίρουν οι οπαδοί του ιστορικού αναθεωρητισμού καθώς και όλα τα ακροδεξιά μορφώματα που δημαγωγούν και υποδαυλίζουν τον εθνικισμό, την ξενοφοβία, τον ρατσισμό και τη μισαλλοδοξία.

«Φτάνει πια ο κακός λύκος! Πρέπει να πούμε όλη την αλήθεια στα παιδιά» έλεγε ο αείμνηστος Μανώλης Αναγνωστάκης.

*Δημοσιεύθηκε στη "ΜτΚ" στις 21.04.2024