Ξαφνική τρικυμία στο Αιγαίο Γράφει ο Μποξέρ*
Λίγο σα να διαταράχθηκαν τα ήρεμα νερά του Αιγαίου στη διάρκεια της διήμερης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα. Και αυτό γιατί το θέμα casus belli τέθηκε στη δημόσια κουβέντα, με την ελληνική πλευρά να το επαναφέρει, αλλά και να σχολιάζει ενδεχόμενη πώληση των F 35 από την Ουάσιγκτον στην Άγκυρα.
Η πρώτη προειδοποιητική βολή του διημέρου ήρθε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος εστιάζοντας στις συμφωνίες που έχει ήδη συνάψει η Αθήνα για τα ελληνικά F-35 απέφυγε να πάρει θέση στη συζήτηση περί πιθανής απόκτησης παρόμοιων αεροσκαφών από την Τουρκία. Αντίθετα υπογράμμισε την ελληνική θέση για απόσυρση του casus belli, καλώντας την Άγκυρα να κάνει τα απαραίτητα βήματα, ώστε οι δύο πλευρές να αφήσουν πίσω το ζήτημα αυτό, την αξία του οποίου αργότερα προσπάθησε να υποβαθμίσει ο Ρετζέπ Tαγίπ Ερντογάν.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις δηλώσεις του μετά το τέλος της Συνόδου υπενθύμισε ότι η Ελλάδα προχωρά κανονικά στην ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας με τα Rafale, τα F-16 Viper και τα F-35, ενώ προανήγγειλε ότι οι Έλληνες πιλότοι θα αρχίσουν το 2027 να εκπαιδεύονται στα ελληνικά F-35 που ήδη κατασκευάζονται. «Δεν είναι δική μoυ δουλειά να σχολιάζω τις επιλογές άλλων χωρών ούτε θα υποδείξουμε στις ΗΠΑ με ποιον θα πουλήσει όπλα. Απλώς παρατηρώ ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν νομικά εμπόδια για να πωληθούν αεροπλάνα στην Τουρκία. Η Ελλάδα έχει παραγγείλει τα δικά της και έχει ενισχύσει σημαντικά την αεροπορία της. Τρέχει με γρήγορους ρυθμούς η αναβάθμιση των F-16 σε viper, πήραμε 24 Rafale, μπήκαμε και συμμετέχουμε ενεργά στο πρόγραμμα των F-35», σημείωσε πρωθυπουργός απαντώντας σε σχετική ερώτηση. Έθεσε επίσης και το θέμα του casus belli, χαρακτηρίζοντάς το ως μια απειλή που δεν ταιριάζει στις σχέσεις δύο συμμάχων. «Δεν είναι η πρώτη φορά που έχω αναφερθεί στο casus belli. Είναι μια ιστορική ανορθογραφία, η οποία δε συνάδει ούτε με τη διακήρυξη των Αθηνών ούτε με το καλό κλίμα που θέλουμε να χτίσουμε ως δύο γειτονικές χώρες. Πρόκειται για μια απειλή πολέμου που υφίσταται από το 1995. Πολλοί δε συνάδελφοί μου στην Ευρώπη αντιλαμβάνονται ότι μια τέτοια απειλή δεν ταιριάζει στο κλίμα που πρέπει να επικρατεί εντός της Συμμαχίας. Έχει έρθει η ώρα πια να το αφήσουμε πίσω», σημείωσε.
Σε όλα αυτά απάντησε ο Τούρκος πρόεδρος, τονίζοντας ότι δεν έχει σχολιάσει ποτέ τις αμυντικές αγορές της Ελλάδας και ζήτησε από την Αθήνα να ακολουθήσει την ίδια στάση απέναντι στις τουρκικές εξοπλιστικές κινήσεις. «Ο κ. Μητσοτάκης δεν θα έπρεπε να υποπέσει σε τέτοιο σφάλμα. Για τα αμυντικά συστήματα που αγόρασε ο κ. Μητσοτάκης εμείς δεν κάναμε κανένα σχόλιο. Μπορεί να αγοράσει και να πουλήσει ό,τι θέλει. Η Τουρκία έχει το δικαίωμα να τα αγοράσει», είπε. Παράλληλα εξέφρασε την αισιοδοξία ότι η χώρα του μπορεί να επανέλθει στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, αν και μέχρι στιγμής ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει δώσει σαφή απάντηση για το θέμα.
Όσον αφορά στο casus belli ο Τούρκος πρόεδρος έδωσε μια απάντηση που δημιούργησε μια σχετική αίσθηση. «Η συντριπτική πλειονότητα του λαού μου δε γνωρίζει καν τι είναι, γι’ αυτό δε νομίζω ότι πρέπει να απασχολούμε το λαό μας με αυτά τα θέματα. Και ήδη λέμε στους Έλληνες φίλους μας: ας μην επιβαρύνουμε ούτε τους Έλληνες πολίτες ούτε τους δικούς μας πολίτες με αυτό», σημείωσε.
Κοντά σε αυτά μια δεύτερη ελληνοτουρκική κοντρίτσα καταγράφηκε στο συνέδριο του Economist που γίνεται στο Λαγονήσι της Αττικής μεταξύ του πρώην πρωθυπουργού της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου και του Έλληνα υφυπουργού Εξωτερικών Τάσου Χατζηβασιλείου, οι οποίοι διασταύρωσαν τα ξίφη τους σε ένα τετ-α-τετ που είχε απανωτές διακοπές, υψηλούς τόνους και φωνές, επιβεβαιώνοντας το χάσμα που χωρίζει την Αθήνα από την αναθεωρητική εξωτερική πολιτική της Άγκυρας.
Αφορμή για να ηλεκτριστεί η ατμόσφαιρα δόθηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όταν ο Αχμέτ Νταβούτογλου πήρε το λόγο και επιχείρησε, με επιθετικό τρόπο, να αντιστρέψει την ιστορική πραγματικότητα, μεταφέρνοντας ολόκληρη την ευθύνη για το σημερινό διπλωματικό τέλμα του Κυπριακού στην ελληνοκυπριακή πλευρά λόγω της καταψήφισης του σχεδίου του 2004, ενώ έριξε τα βέλη του και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση που -όπως είπε- έσφαλε που έβαλε στους κόλπους της την Κύπρο με εκκρεμότητες. Η συγκεκριμένη τοποθέτηση προκάλεσε την άμεση παρέμβαση του Τάσου Χατζηβασιλείου, ο οποίος σε ιδιαίτερα αυστηρό ύφος ξεκαθάρισε ότι η ένταξη της Κύπρου στην ευρωπαϊκή οικογένεια ήταν μία απόλυτα ορθή, δίκαιη και κυρίαρχη απόφαση. Στη συνέχεια στρέφοντας τα βέλη του απευθείας προς τον Νταβούτογλου του υπενθύμισε πως η Άγκυρα προσπαθεί συστηματικά να αποσιωπήσει ότι η Τουρκία διατηρεί εδώ και δεκαετίες ένα παράνομο στρατό κατοχής και ελέγχει δια της βίας το 37% του εδάφους του νησιού, ενώ επανέλαβε τη πάγια ελληνική θέση για εξεύρεση λύσης στη βάση μιας διζωνικής διακοινοτικής ομοσπονδίας.
Το επεισόδιο έφτασε στην κορύφωσή του όταν ο Νταβούτογλου ζήτησε εκ νέου το λόγο, προσπαθώντας να δικαιολογηθεί και ισχυριζόμενος ότι η παρουσία των τουρκικών στρατευμάτων στο κυπριακό έδαφος είναι νόμιμη και δίκαιη. Αυτό εξόργισε τον Έλληνα αξιωματούχο, με τον κ. Χατζηβασιλείου να επαναλαμβάνει 3 και 4 φορές σε έντονο ύφος ότι έχει γίνει παράνομη εισβολή.
Όλα αυτά δεν ξέρουμε αν μετριάστηκαν από τις αναμνηστικές οικογενειακές φωτογραφίες του ζεύγους Μητσοτάκη και του ζεύγους Ερντογάν, πάντως είχαμε καιρό να ζήσουμε τόσες φραστικές αντιπαραθέσεις μεταξύ των δύο πλευρών.
Να πούμε εδώ ότι το ανέβασμα των τόνων έχει να κάνει σίγουρα και με τα γνωστά ζητήματα όπου υπάρχουν διαφορές μεταξύ των δύο χωρών, αλλά και με εσωτερικά ζητήματα της κάθε πλευράς. Και εδώ θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη η πρόθεση της κυβέρνησης να ουδετεροποιήσει την κριτική που ασκούν οι δύο πρώην πρωθυπουργοί Αντώνης Σαμαράς και Κώστας Καραμανλής για την πολιτική των ήρεμων νερών που ακολουθεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Και ως γνωστόν η εξωτερική πολιτική ασκείται συχνά έχοντας στραμμένο το βλέμμα προς το εσωτερικό της χώρας…
*Ένας Αθηναίος που ζει στη Θεσσαλονίκη
