ΑΠΘ: Ο νανοδορυφόρος PeakSat θα εκτοξευθεί από την Καλιφόρνια στο διάστημα τον Μάρτιο 2026

Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ανεβαίνει ακόμα πιο ψηλά και ετοιμάζεται να «κατακτήσει» για ακόμα μία φορά το διάστημα, με την ομάδα SpaceDot του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικής του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ να βάζει το μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της νοτιοανατολικής Ευρώπης δυναμικά στο χώρο της διαστημικής.

Ο επιστημονικός υπεύθυνος του έργου, Καθηγητής Αλκιβιάδης Χατζόπουλος σημειώνει στο emakedonia.gr πως πρόκειται για ένα τεράστιο βήμα για το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. «Η ομάδα κάνει εντυπωσιακή δουλειά δεδομένου ότι κατά πλειοψηφία αποτελείται από προπτυχιακούς φοιτητές. Τα παιδιά προτού ολοκληρώσουν τις προπτυχιακές τους σπουδές έχουν αποκτήσει μία πολύ σημαντική εμπειρία που εκτιμώ ότι θα φανεί και στο μέλλον» αναφέρει.

H SpaceDot «τρέχει» δύο projects, το PeakSat χρηματοδοτούμενo από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, με την υποστήριξη και τον έλεγχο από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ΕSΑ), και το AcubeSAT που χρηματοδοτείται από χορηγούς και φυσικά και από το ΑΠΘ με μεγάλη υποστήριξη από την ESA όσον αφορά την τεχνογνωσία, τις δοκιμές αλλά και την εκτόξευση.

Η αρχή έγινε μέσω του εκπαιδευτικού προγράμματος Fly Your Satellite! 3, στο οποίο επιλέχθηκε ο AcubeSAT, ένας καινοτόμος νανοδορυφόρος (10x10x30 cm) που θα εκτελέσει ένα βιολογικό πείραμα στο διάστημα. Το έργο αυτό ξεκίνησε το 2020 και αναπτύχθηκε από το ΑΠΘ. «Πρόκειται για ένα ολόκληρο βιολογικό εργαστήριο με μικροσκόπιο, φωτισμό, μικροαντλίες τα οποία θα υποστηρίξουν την μελέτη ευκαρυωτικών κυττάρων σε συνθήκες διαστήματος, σε κλίματα 100 φορές μεγαλύτερη από αντίστοιχες προσπάθειες παγκοσμίως. Στόχος μας είναι να παρατηρήσουμε την ανάπτυξη των ευκαρυωτικών κυττάρων, με την επίδραση της διαστημικής ακτινοβολίας και της έλλειψης βαρύτητας. Παράλληλα, το πείραμα θα γίνεται στη γη προκειμένου να συγκρίνουμε τα προβλήματα που εμφανίζονται σε επίπεδο ανάπτυξης κυττάρων, λόγω της ακτινοβολίας και της βαρύτητας. Αυτό το πείραμα είναι προγραμματισμένο να επαναληφθεί τρεις φορές στο διάστημα, μέσα σε έναν χρόνο. Ο συγκεκριμένος νανοδορυφόρος προβλέπεται να εκτοξευθεί αρχές του 2027» εξηγεί ο κ. Χατζόπουλος.

«Το διάστημα είναι το μέλλον»

Σκοπός της ομάδας και του Τμήματος είναι να αναλάβει και άλλα έργα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος και του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. «Το Υπουργείο κινείται στη σωστή κατεύθυνση όσον αφορά τις επενδύσεις για το διάστημα. Μάλιστα πρόσφατα διπλασιάστηκε το ποσό των χρημάτων που επενδύει η χώρα μας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος που σημαίνει ότι ελληνικές εταιρείες και πανεπιστήμια μπορούν να συμμετέχουν σε προκηρύξεις διαστημικών έργων του Οργανισμού. Προσωπικά πιστεύω πως το διάστημα είναι το μέλλον, από τις επικοινωνίες και την παρακολούθηση των φυσικών καταστροφών για έγκαιρη προειδοποίηση, μέχρι τη διακίνηση φορτίων σε ξηρά και θάλασσα που θα γίνεται από διαστημικούς σταθμούς. Το διάστημα λοιπόν είναι μία πάρα πολύ καλή επένδυση για το μέλλον» συμπληρώνει ο κ. Χατζόπουλος.

Ο PeakSat

Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΑΠΘ ανέλαβε να κατασκευάσει τον PeakSat, για τον οποίο έχει ήδη δοθεί άδεια άσκησης διαστημικής δραστηριότητας από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. «Ο PeakSat στοχεύει στην υλοποίηση οπτικής (λέιζερ) επικοινωνίας, με νανοδορυφόρο. Είναι ένας στόχος που ενδιαφέρει και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος διότι δεν υπάρχουν πολλοί νανοδορυφόροι (τέτοιου μεγέθους) που να κάνουν επικοινωνία με λέιζερ. Επομένως πρόκειται για μία σημαντική πρόκληση, να υλοποιήσουμε ένα έργο με ιδιαίτερα πρωτοποριακά στοιχεία βάζοντας παράλληλα το ΑΠΘ στον χώρο των ιδρυμάτων που μπορούν να κατασκευάσουν διαστημικά αντικείμενα» λέει στο emakedonia.gr o κ. Χατζόπουλος. Περιγράφει πως η κατασκευή του PeakSat ξεκίνησε το 2023 και παραδόθηκε στα τέλη του ’25. «Τον Μάρτιο αναμένεται να γίνει η εκτόξευσή του από την Καλιφόρνια και θα έχουμε μπροστά μας έξι μήνες χειρισμών για να πετύχουμε τον στόχο μας».

Ο Παναγιώτης Βαμβακάς, μεταπτυχιακός φοιτητής στο Τμήμα Φυσικής ΑΠΘ και επικεφαλής της φοιτητικής ομάδας του PeakSat περιγράφει στο emakedonia.gr πως εντάχθηκε στην ομάδα το 2023, κατά το τελευταίο έτος των προπτυχιακών του σπουδών. Στην ομάδα συμμετέχουν φοιτητές των Σχολής Θετικών Επιστημών και της Πολυτεχνικής. «Ο PeakSat είναι ένας νανοδορυφόρος 30χ10x10 cm. Αναλάβαμε να σχεδιάσουμε, να συναρμολογήσουμε και να πιστοποιήσουμε τον PeakSat ο οποίος θα κάνει οπτικές επικοινωνίες, μέσω λέιζερ με τον επίγειο οπτικό σταθμό του Χολομώντα, ο οποίος αναπτύσσεται από το Εργαστήριο Αστρονομίας του ΑΠΘ με υπεύθυνο τον καθ. Κλεομένη Τσιγάνη που συμμετέχει στο έργο. Βασική αποστολή είναι να δοκιμάσουμε τις δυνατότητες αυτού του σταθμού. Εν συνεχεία θα δοκιμάσουμε σε τροχιά, τα δικά μας υποσυστήματα (software και hardware), το On-Board Computer σχεδιασμένο εξ’ ολοκλήρου από την ομάδα, και τη πλακέτα επικοινωνιών COMMS βασισμένη στην πλακέτα SatNOGS της Libre Space Foundation» περιγράφει ο κ. Βαμβακάς.

Ο PeakSat θα εκτοξευθεί από το Space Launch Complex 4E (SLC-4E) στο Vandenberg Space Force Base στη Καλιφόρνια της Αμερικής, με το Falcon 9. «Ο πύραυλος θα αφήσει τον PeakSat σε μία ηλιοσύγχρονη τροχιά, σε υψόμετρο 510 χλμ. Ο νανοδορυφόρος θα βρίσκεται σε τροχιά για πέντε με οκτώ χρόνια και εμείς θα επικοινωνούμε μαζί του όταν θα περνά από τον σταθμό του Χολομώντα. Στόχος μας είναι να δούμε πώς λειτουργεί ο σταθμός και τις επιδόσεις του κάτω από διαφορετικά καιρικά φαινόμενα και διαφορετικά περάσματα (elevation angle). Φυσικά θα δοκιμάσουμε και τα δικά μας υποσυστήματα αποκτώντας έτσι το λεγόμενο flight heritage, την πιστοποίηση ότι τα συστήματά μας έχουν δουλέψει στο διάστημα» καταλήγει ο κ. Βαμβακάς.

Η αποστολή PeakSat, υλοποιήθηκε από τους παρακάτω φοιτητές (με αλφαβητική σειρά):

• Βαμβακάς Παναγιώτης, Τμήμα Φυσικής ΑΠΘ, Project Manager
• Ζάρκα Ηλία, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, Software Engineer
• Κίκας Γεώργιος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, System Engineer
• Κόμης Ιωάννης-Νικόλαος, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών ΑΠΘ, Structural Engineer
• Κουτσού Χριστίνα, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, OBC Engineer
• Κώστας Ανδρόνικος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, TTC Engineer
• Μακρής Δημήτριος, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών ΑΠΘ, Thermal Engineer
• Μαυρόπουλος Άγγελος, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών ΑΠΘ, Structural Engineer
• Μουστάκας Βασίλειος-Παναγιώτης, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, System Engineer
• Μπάλσης Θεόδωρος, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών ΑΠΘ, Structural Engineer
• Μπόσκου Παναγιώτα, Τμήμα Φυσικής ΑΠΘ, Mission Engineer
• Παυλάκης Γρηγόριος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, Software Engineer
• Πλιάκης Γεώργιος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, Project Manager
• Πουλτουρτζίδης Ευθύμιος, Τμήμα Φυσικής ΑΠΘ, Mission Engineer
• Σαββίδης Γεώργιος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, Project Manager
• Σουρλαντζής Δημήτριος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, Software Engineer
• Στρίμπας Νικόλαος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, Software Engineer
• Τατσόγλου Ιωάννης, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, Software Engineer
• Τσούπος Κωνσταντίνος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, Software Engineer
• Χρηστίδου Ελένη, Τμήμα Φυσικής ΑΠΘ, Mission Analyst