Γράφει
Μιχάλης Αλεξανδρίδης
Υπάρχουν κάποιες ειδήσεις που σε κάνουν να λες ότι ίσως κάτι κινείται. Ότι ίσως ο κόσμος δεν έχει συνηθίσει τα πάντα. Ότι υπάρχει ακόμη ένα όριο. Μία τέτοια είδηση ήρθε αυτές τις μέρες από την περιοδεία του Εντ Σίραν, ενός Βρετανού ποπ σταρ στις ΗΠΑ.
Έτερος τραγουδιστής, ο Μάκλμορ βγήκε από το αμερικανικό σκέλος της περιοδείας μετά τις φιλοπαλαιστινιακές δηλώσεις του και το «Free Palestine» που είπε πάνω στη σκηνή.
Μέχρι εδώ, λίγο-πολύ, μια ιστορία που έχουμε ξανακούσει. Μιλάς. Ενοχλείς. Πληρώνεις το τίμημα.
Μόνο που αυτή τη φορά έγινε κάτι άλλο. Πολλοί από τους καλλιτέχνες που επίσης θα άνοιγαν συναυλίες του Σίραν, αποχώρησαν από την περιοδεία σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τον Μάκλμορ, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες ακόλουθοι του Σίραν τον έκαναν unfollow.
Και κάπου εδώ η ιστορία αποκτά πραγματικό ενδιαφέρον. Γιατί ξαφνικά δεν είχε κόστος μόνο το να μιλήσεις. Άρχισε να έχει κόστος και το να αποκλείσεις εκείνον που μιλά.
Και αυτό συμβαίνει στην Αμερική. Στη χώρα που παραμένει ο σημαντικότερος στρατηγικός σύμμαχος του Ισραήλ. Σε μια Αμερική όπου, ειδικά επί Τραμπ, η πολιτική στήριξη προς το Ισραήλ παραμένει πολύ ισχυρή.
Κι όμως, κάτι από κάτω αλλάζει. Όχι, δεν είναι αντισημιτισμός να λες «φτάνει» Ας το πούμε λοιπόν όσο πιο απλά γίνεται. Όχι, ρε παιδιά. Δεν είμαστε αντισημίτες επειδή δεν θέλουμε να πεθαίνουν παιδιά στη Γάζα. Δεν είμαστε εναντίον των Εβραίων.
Δεν αμφισβητούμε το δικαίωμα των Ισραηλινών να ζουν με ασφάλεια. Δεν δικαιολογούμε τη δολοφονία αμάχων ούτε την τρομοκρατία της Χαμάς. Οι επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου ήταν πραγματικές, οι άνθρωποι που δολοφονήθηκαν ήταν πραγματικοί, οι όμηροι και οι οικογένειές τους επίσης.
Αλλά ακριβώς επειδή η ζωή ενός Ισραηλινού αμάχου έχει αξία, έχει αξία και η ζωή ενός Παλαιστίνιου αμάχου. Η ζωή ενός παιδιού δεν αποκτά μεγαλύτερη ή μικρότερη αξία ανάλογα με το διαβατήριο, τη θρησκεία ή την πλευρά των συνόρων στην οποία γεννήθηκε. Και το να καταγγέλλει κανείς τις πράξεις και την πολιτική της κυβέρνησης Νετανιάχου δεν σημαίνει ότι στρέφεται εναντίον ενός λαού ή μιας θρησκείας. Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη.
Ο αντισημιτισμός υπάρχει. Έχει πίσω του μια φρικτή ιστορία αιώνων διώξεων που κορυφώθηκε στο Ολοκαύτωμα. Και πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς «ναι μεν, αλλά». Όμως άλλο πράγμα το μίσος απέναντι στους Εβραίους και άλλο η κριτική στην κυβέρνηση ενός κράτους. Ακόμη και ο ορισμός εργασίας της International Holocaust Remembrance Alliance ξεκαθαρίζει ότι η κριτική στο Ισραήλ αντίστοιχη με εκείνη που ασκείται σε οποιαδήποτε άλλη χώρα δεν μπορεί να θεωρείται αντισημιτική.
Δεν μπορεί λοιπόν κάθε φορά που κάποιος λέει «σταματήστε, πεθαίνουν άμαχοι» να τελειώνει η συζήτηση με μια ταμπέλα, αυτή του αντισημίτη.
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι πλέον μπαίνουν δυνατά στη συζήτηση οι άνθρωποι που έχουν κάτι πολύ σημαντικό να χάσουν: τη δημοτικότητά τους. Εκατοντάδες διάσημοι (και ζάπλουτοι) του Χόλιγουντ συνδέθηκαν με πρωτοβουλίες πολιτιστικού μποϊκοτάζ απέναντι σε ισραηλινούς θεσμούς που οι ίδιοι θεωρούν εμπλεκόμενους σε παραβιάσεις των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων. Δεν συμφωνούν όλοι μεταξύ τους. Ούτε λένε όλοι ακριβώς το ίδιο πράγμα. Αλλά δεν σιωπούν. Και αυτό έχει σημασία. Γιατί η ποπ κουλτούρα έχει τεράστια δύναμη. Ένας καλλιτέχνης που ανεβαίνει μπροστά σε 60.000 ανθρώπους δεν είναι υπουργός Εξωτερικών. Δεν θα λύσει το Μεσανατολικό. Μπορεί όμως να κάνει κάτι άλλο. Να πει αυτό που εκατομμύρια άνθρωποι σκέφτονται βλέποντας τις εικόνες στις οθόνες τους «Φτάνει».
Το πιο αισιόδοξο είναι ότι η σιωπή παύει να είναι η εύκολη λύση Αυτό είναι που κάνει την ιστορία του Σίραν τόσο ενδιαφέρουσα. Ότι δείχνει ότι η κοινωνία δεν είναι αποχαυνωμένη. Και ίσως η Δύση που συχνά κατηγορούμε -και όχι πάντα άδικα- ότι έγινε βολική, απολιτίκ, περισσότερο απασχολημένη με το επόμενο trend παρά με όσα συμβαίνουν λίγα χιλιόμετρα μακριά, να μην είναι τελικά τόσο αδιάφορη όσο νομίζαμε.
Κάτι κινείται στα πανεπιστήμια. Κάτι κινείται στον κινηματογράφο. Κάτι κινείται στη μουσική. Κάτι κινείται ανάμεσα στους νέους ανθρώπους.
Και στο τέλος, ίσως δεν χρειάζονται ούτε μεγάλα πολιτικά μανιφέστα ούτε δύσκολες αναλύσεις. Μερικά πράγματα μπορούν να ειπωθούν πολύ απλά. Ναι, απέναντι στον αντισημιτισμό. Ναι, στο δικαίωμα των Ισραηλινών να ζουν με ασφάλεια. Ναι, στην απελευθέρωση των ομήρων.
Και ταυτόχρονα, ναι στο δικαίωμα των Παλαιστινίων να ζουν. Ναι στο δικαίωμα των παιδιών να μεγαλώνουν. Ναι στην προστασία των αμάχων. Ναι στην ειρήνη.
Δεν υπάρχει καμία αντίφαση σε αυτά. Η ανθρωπιά δεν έχει στρατόπεδο.
* Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 20.09.2026
