ΔΕΘ: Οι εννέα πρωθυπουργοί της μεταπολίτευσης που έκοψαν την κορδέλα

Φέτος ο θεσμός της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης συμπληρώνει εκατό χρόνια ιστορίας παρότι η φετινή διοργάνωση είναι η ενενηκοστή καθώς δέκα Εκθέσεις ματαιώθηκαν, από το 1941 ως και το 1950, στα χρόνια της κατοχής και τα μετεμφυλιακά που ακολούθησαν. Στη διάρκεια αυτών των ενενήντα διοργανώσεων από το βήμα της Διεθνούς Εκθέσεως πέρασαν όλοι οι κατά καιρούς ηγέτες της χώρας, βασιλείς, Πρόεδροι της Δημοκρατίας και πρωθυπουργοί. Η πρώτη επίσκεψη πρωθυπουργού καταγράφεται το μακρινό 1928 στη διάρκεια της 3^ης Διεθνούς Εκθέσεως. Το κατώφλι της διάβηκε τότε ο νεοεκλεγείς Ελευθέριος Βενιζέλος ο οποίος επισκέφθηκε την Έκθεση επιστρέφοντας από διπλωματικό ταξίδι στο εξωτερικό.

Στη μεταπολιτευτική ιστορία την κορδέλα των εγκαινίων της ΔΕΘ έκοψαν δύο Πρόεδροι της Δημοκρατίας και εννέα πρωθυπουργοί. Κορδέλα εγκαινίων έκοψαν, όμως, και πολιτικοί με κατώτερα αξιώματα και συγκεκριμένα ένας αντιπρόεδρος κυβερνήσεως και δύο υπουργοί. Ειδικότερα, το 1977 εγκαινίασε τη ΔΕΘ ο τότε υπουργός Συντονισμού Παναγιώτης Παπαληγούρας, αντικαθιστώντας τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος λίγο νωρίτερα είχε προσβληθεί από οξεία ισχιαλγία παίζοντας γκολφ στη Γλυφάδα. Το 1988 ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν προσήλθε στη ΔΕΘ καθώς νοσηλευόταν στο Χέρφιλντ. Τον εκπροσώπησαν οι δύο αντιπρόεδροι της κυβέρνησης, ο Μένιος Κουτσόγιωργας, ο οποίος έκοψε την κορδέλα των εγκαινίων και ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος, ο οποίος έδωσε την καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου στη Ρέμβη. Τέλος, το 2011 εγκαινίασε τη ΔΕΘ ο τότε υπουργός Μιχάλης Χρυσοχοΐδης αντί του Γιώργου Παπανδρέου παρότι ο τελευταίος βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη.

Κάθε πρωθυπουργός, κυρίως όσοι μακροημέρευσαν, άφησε το δικό του αποτύπωμα στο θεσμό της ΔΕΘ, διαμορφώνοντας ακόμη και το πρωτόκολλο ανάλογα με τις συνήθειες και τις επιδιώξεις του.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής

Ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Καραμανλής, ως ο πρώτος μεταπολιτευτικός πρωθυπουργός, θεωρείται ο κύριος διαμορφωτής του υπάρχοντος πρωτοκόλλου. Εξάλλου είναι και ρέκορμαν αφού, μαζί με τις προδικτατορικές παρουσίες του, εγκαινίασε τη ΔΕΘ συνολικά 14 φορές εκ των οποίων δύο (1980, 1981) ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Επί των ημερών του η Διεθνής Έκθεση απέκτησε έντονα εθνικό αλλά και οικονομικό χαρακτήρα. Η τελετή εγκαινίων γινόταν στο κατάμεστο Παλέ ντε Σπορ, όπου ο πρωθυπουργός εκφωνούσε τη βαρυσήμαντη πολιτική ομιλία του στην οποία παρουσιάζονταν και σαφή δείγματα της οικονομικής πολιτικής και του υπό κατάρτιση προϋπολογισμού για το επόμενο έτος. Σημαίνον πολιτικό γεγονός ήταν και η καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου η οποία δινόταν στη «Ρέμβη». Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ήταν αυτός που καθιέρωσε και τις τελετές υποδοχής των πολιτικών αρχηγών στο αεροδρόμιο, ικανοποιώντας ενίοτε εκλογικές ανάγκες.

Δύο παρουσίες ως πρωθυπουργός στη ΔΕΘ (1980, 1981) είχε ο Γιώργος Ράλλης. Ωστόσο, τα εγκαίνια τα έκανε και πάλι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας με τον κ. Ράλλη να περιορίζεται στην εκφώνηση της ομιλίας προς τους εκπροσώπους των παραγωγικών τάξεων η οποία γινόταν τότε στο «Μακεδονία Παλλάς».

Ο Ανδρέας Παπανδρέου

Επί Ανδρέα Παπανδρέου ο οποίος διαδέχθηκε τον Γιώργο Ράλλη σταμάτησε η διπλή παρουσία ΠτΔ και πρωθυπουργού καθώς η συγκατοίκηση Καραμανλή-Παπανδρέου δεν ήταν ανέφελη και συνεπώς η κοινή παρουσία στους στη ΔΕΘ θα ήταν εγχείρημα υψηλού πολιτικού ρίσκου. Έκτοτε τα εγκαίνια έκανε (ξανά) ο εκάστοτε πρωθυπουργός. Ο Ανδρέας Παπανδρέου επέβαλε τη δική του ξεχωριστή σφραγίδα η οποία είχε έντονα τα πολιτικά χαρακτηριστικά. Τόσο οι ομιλίες του προς τους εκπροσώπους των παραγωγικών τάξεων, όσο και οι συνεντεύξεις του, συχνά έβγαζαν σημαντικές ειδήσεις. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της παραίτησης του Κώστα Σημίτη από το υπουργείο Βιομηχανίας, μετά το «άδειασμά του» από τον Ανδρέα Παπανδρέου, στη διάρκεια της καθιερωμένης συνέντευξης Τύπου στη ΔΕΘ. Επί Ανδρέα γιγαντώθηκε το κυβερνητικό κλιμάκιο αφού ανέβαινε στη Θεσσαλονίκη σύσσωμο πλέον το υπουργικό συμβούλιο. Επί των ημερών του καθιερώθηκε η δεξίωση στο Κυβερνείο και ο θεσμός των «πολιτιστικών κέντρων», με υπουργούς, κυβερνητικούς αξιωματούχους και παρατρεχάμενους να κατακλύζουν κλαμπ και μπουζουξίδικα.

Τα εγκαίνια της 54^ης ΔΕΘ το 1989 έγιναν από τον Τζανή Τζαννετάκη, πρωθυπουργού της κυβέρνησης συνεργασίας ΝΔ - Συνασπισμού. Στην τελετή παρέστησαν τόσο ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ως αρχηγός της ΝΔ όσο και οι Χαρίλαος Φλωράκης και Λεωνίδας Κύρκος εκ μέρους του ΣΥΝ.

Μητσοτάκης - Σημίτης

Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης διατήρησε το έως τότε πρωτόκολλο, ακόμη και τον «θεσμό» της «Ρέμβης» καίτοι, όπως λέγεται, διαφωνούσε, ενώ επί των ημερών του τα υπουργικά νυχτοπερπατήματα απέκτησαν μυθικές διαστάσεις. Πιένες γνώρισε και ο θεσμός της υποδοχής στο αεροδρόμιο λόγω των αλλεπάλληλων εκλογικών αναμετρήσεων της εποχής εκείνης.

Σημαντικές αλλαγές στο πρωτόκολλο της ΔΕΘ έγιναν επί δεύτερης πρωθυπουργικής θητείας του Ανδρέα Παπανδρέου. Πλέον, από την 59^η διοργάνωση (1994) η τελετή εγκαινίων όπως και η συνέντευξη Τύπου γίνονται πλέον στο νεόδμητο συνεδριακό κέντρο «Ι. Βελλίδης».

Επί πρωθυπουργίας Κώστα Σημίτη υποχώρησε ο πολιτικός χαρακτήρας του θεσμού, ενισχύοντας τα οικονομικά και τεχνοκρατικά στοιχεία του. Ωστόσο και αυτό άλλαξε τα τελευταία χρόνια της πρωθυπουργίας του αφού έσπασε η παράδοση που ήθελε να εξαγγέλλονται από το βήμα της Εκθέσεως οι βασικοί άξονες της οικονομικής πολιτικής. Αντ’ αυτού ο Κ. Σημίτης ανακοίνωνε τα βασικά στοιχεία της οικονομικής πολιτικής του στην Αθήνα, λίγες μόλις ημέρες πριν από την άνοδό του στη Θεσσαλονίκη.

Ο Κ. Σημίτης κατήργησε τις τελετές υποδοχής στο αεροδρόμιο ενώ από το 1999 περιόρισε και τις κρατικές λιμουζίνες και η μεταφορά των κυβερνητικών στελεχών γινόταν με λεωφορείο. Επίσης, περιόρισε δραστικά τα νυχτοπερπατήματα, προς απογοήτευση υπουργών αλλά και πολλών επαγγελματιών της Θεσσαλονίκης. Επιπλέον επί Σημίτη η δεξίωση μεταφέρθηκε από το κυβερνείο αρχικά στο Λιμάνι και εν συνεχεία στον υπαίθριο χώρο του Γ’ Σώματος Στρατού ώσπου καταργήθηκε. Επί πρωθυπουργίας του καθιερώθηκε και η ευρεία σύσκεψη του πρωθυπουργού με τους εκπροσώπους των φορέων της Θεσσαλονίκης.

Ο Κώστας Καραμανλής

Η σχέση του Κώστα Καραμανλή με τη ΔΕΘ ήταν κάπως περιπετειώδης. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις έξι φορές που παραβρέθηκε στην Έκθεση ως πρωθυπουργός οι δύο συνέπεσαν με προεκλογικές περιόδους και άλλες δύο με τραγικά περιστατικά. Αλλά και ως αρχηγός αξιωματικής αντιπολίτευσης το 2000 δεν κατόρθωσε να επισκεφθεί τη ΔΕΘ καθώς είχε εγκλωβιστεί στη Νέα Υόρκη εξ αιτίας της επίθεσης στους δίδυμους πύργους. Τον Σεπτέμβριο του 2004 στην παρθενική του εμφάνιση στην Έκθεση ο κ. Καραμανλής αναγκάστηκε να ματαιώσει το καθιερωμένο δείπνο προς τους εκπροσώπους των παραγωγικών τάξεων εξ αιτίας του τραγικού δυστυχήματος με το Σινούκ. Το 2007 ήταν τα δεκάδες θύματα των καταστροφικών πυρκαγιών αλλά και η προεκλογική περίοδος που επισκίασαν το θεσμό. Τη χρονιά εκείνη για πρώτη φορά, έπειτα από δεκαετίες, η ΔΕΘ άνοιξε τις πύλες της χωρίς την καθιερωμένη λαμπρή τελετή εγκαινίων. Αντ’ αυτής έγινε ένας σύντομος αγιασμός, συνήθεια η οποία παρέμεινε έως και το 2014. Επίσης καταργήθηκε η ομιλία της Παρασκευής (ομιλία των εγκαινίων, εστιασμένη κυρίως στα προβλήματα της Θεσσαλονίκης). Το 2007, επίσης για πρώτη φορά, λόγω των εκλογών, δεν τηρήθηκε η παράδοση που θέλει τους πολιτικούς αρχηγούς να επισκέπτονται διαδοχικά την ΔΕΘ, με τον πρωθυπουργό και τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης να μοιράζονται τα δύο σαββατοκύριακα λειτουργίας της Έκθεσης.

Το 2008 ο κ. Καραμανλής κατάργησε και τυπικά το δείπνο προς τους εκπροσώπους των παραγωγικών τάξεων, περιοριζόμενος μόνον σε απλή ομιλία. Το δείπνο δεν είχε γίνει ούτε το 2007 σε ένδειξη πένθους για τα θύματα των καταστροφικών πυρκαγιών. Το 2008 η συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε υπό το βάρος των αποκαλύψεων για το σκάνδαλο Βατοπεδίου θεωρήθηκε ως η απαρχή της φθοράς του και εν τέλει της εκλογικής ήττας του ένα χρόνο μετά.

Γ. Παπανδρέου, Αντ. Σαμαράς

Ο Γιώργος Παπανδρέου κατέχει το ρεκόρ με τις λιγότερες παρουσίες -μόλις δύο- εκλεγμένου πρωθυπουργού στη ΔΕΘ (2010, 2011). Μάλιστα το 2011 τα εγκαίνια της ΔΕΘ έγιναν από τον τότε υπουργό Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, ενώ η συνέντευξη του κ. Παπανδρέου δεν δόθηκε στο «Ι. Βελλίδης» αλλά σε αποθήκη του λιμανιού. Επιπλέον, ήταν η πρώτη φορά που έγινε κανονική συνεδρίαση υπουργικού συμβουλίου στη διάρκεια της ΔΕΘ. Διεξήχθη στο «Μακεδονία Παλλάς» και από αυτήν προέκυψε το περίφημο χαράτσι στα ακίνητα, μετέπειτα ΕΝΦΙΑ.

Επί πρωθυπουργίας Αντώνη Σαμαρά υπήρξαν και άλλες αλλαγές στο πρωτόκολλο, υπό την τεράστια κοινωνική αναταραχή που είχαν πυροδοτήσει τα μνημόνια. Ο κ. Σαμαράς στα τρία χρόνια της πρωθυπουργίας του ερχόταν στη Θεσσαλονίκη για λίγες μόνο ώρες. Εγκαινίαζε τη ΔΕΘ σε μια σεμνή τελετή μεταξύ συγγενών και φίλων η οποία γινόταν στα γραφεία της Διοίκησης της Έκθεσης, εκφωνούσε την ομιλία του στο «Ι. Βελλίδης» και αναχωρούσε για την Αθήνα.

Το 2015 ήταν μια ιδιαίτερη χρονιά καθώς την περίοδο της Εκθέσεως η χώρα διέθετε υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό την πρόεδρο του Αρείου Πάγου Βασιλική Θάνου η οποία παρέστη στα εγκαίνια. Ωστόσο αυτά, έγιναν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο, στη διάρκεια λαμπρής τελετής στο «Ι. Βελλίδης».

Ο Αλέξης Τσίπρας

Ο Αλέξης Τσίπρας έχει έλθει στη ΔΕΘ με διαφορετικά πρόσωπα. Στα χρόνια των μνημονίων, από το 2010 ως το 2013, βρισκόταν την ημέρα των εγκαινίων της ΔΕΘ μαζί με τους διαδηλωτές, στο συλλαλητήριο στο άγαλμα του Βενιζέλου. Το 2014 παρουσίασε το «πρόγραμμα Θεσσαλονίκης» το οποίο του έδωσε ώθηση για τις εκλογές που έγιναν λίγους μήνες μετά, και το 2015 βρισκόταν σε περιοδείες λόγω της προεκλογικής περιόδου. Εγκαίνια της ΔΕΘ έκανε τα επόμενα τρία χρόνια (2016 έως 2018). Την περίοδο 2019 έως 2022 επέστρεψε ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης και έπειτα από διάλειμμα τριών ετών επανέρχεται τώρα ως αρχηγός μη κοινοβουλευτικού κόμματος (ΕΛΑΣ).

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης

Η φετινή θα είναι η όγδοη συνεχόμενη φορά που ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα εγκαινιάσει τη ΔΕΘ, ισοφαρίζοντας το ρεκόρ του Κ. Σημίτη. Όλα αυτά τα χρόνια ο πρωθυπουργός έρχεται στη Θεσσαλονίκη δύο φορές: την πρώτη πριν από την Έκθεση προκειμένου να συναντηθεί με τους εκπροσώπους των φορέων της πόλης, έγινε την περασμένη Πέμπτη και τη δεύτερη υπηρετώντας το επίσημο πρωτόκολλο της διοργάνωσης. Η φετινή παρουσία του έχει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ότι συμπίπτει με τη συμπλήρωση των εκατό χρόνιων από την πρώτη διοργάνωση.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 30.08.2026