Γράφει
Νίκος Ηλιάδης
Αύριο Δευτέρα η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος (ΟΕΔ) για το θέμα της ανάπλασης της ΔΕΘ καταθέτει στον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου, Σπύρο Βούγια το σχετικό αίτημα, υπογεγραμμένο από τουλάχιστον 23.000 πολίτες, εγγεγραμμένους στους εκλογικούς καταλόγους του δήμου Θεσσαλονίκης.
Με την ενέργεια αυτή ξεκινούν και τυπικά οι διαδικασίες διοργάνωσης τοπικού δημοψηφίσματος, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο νόμο 4555/2018.
Πέρα από τον έλεγχο νομιμότητας όσον αφορά τις προϋποθέσεις τις οποίες θέτει ο νόμος, οι διοργανωτές, εν προκειμένω ο δήμος, οφείλει να διασφαλίσει ότι οι εκλογείς θα προσέλθουν στην κάλπη πλήρως ενημερωμένοι ως προς το επίδικο ζήτημα, ώστε η κρίση τους να είναι ασφαλής.
Ας υποθέσουμε ότι η ΟΕΔ θα καταθέσει αύριο στον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου τα 23.000 ονόματα, όσων τάσσονται υπέρ του δημοψηφίσματος με το προτεινόμενο ερώτημα, συνοδευόμενα βεβαίως και από τις απαραίτητες υπογραφές, διότι, μόνο τα ονόματα χωρίς τις υπογραφές δεν αρκούν.
Από κει κι έπειτα, ο δήμος καλείται εντός ενός μήνα να κάνει τον σχετικό έλεγχο και να φέρει το θέμα προς συζήτηση στο δημοτικό συμβούλιο.
Αυτό είναι το κυρίαρχο όργανο το οποίο θα αποφανθεί εάν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη διενέργεια δημοψηφίσματος (εάν υπάρχουν δηλαδή οι απαιτούμενες υπογραφές από τουλάχιστον το 10% του εκλογικού σώματος) και εν συνεχεία θα εγκρίνει και την τελική διατύπωση του ερωτήματος που θα τεθεί στο δημοψήφισμα.
Σύμφωνα με το νόμο, “εφόσον το αίτημα που αρχικώς έχει υποβληθεί είναι διατυπωμένο κατά τρόπο ασαφή ή πρόδηλα μεροληπτικό, το οικείο δημοτικό συμβούλιο, με απόφασή του, που λαμβάνεται με πλειοψηφία των δύο τρίτων 2/3 των μελών του, μπορεί να αναδιατυπώνει το ερώτημα, κατά τρόπο ώστε αυτό να μην αφίσταται, πάντως, από το νόημα και το σκοπό του αρχικώς υποβληθέντος αιτήματος”.
Δικαίως ο νόμος δίνει αυτή τη δυνατότητα στα μέλη του δημοτικού συμβουλίου, απαιτώντας μάλιστα, αυξημένη πλειοψηφία, καθώς το ερώτημα είναι η πλέον θεμελιώδης παράμετρος κάθε δημοψηφίσματος.
Οι αρχικές προτάσεις
Όταν πρωτοέπεσε στο τραπέζι η ιδέα του δημοψηφίσματος το ερώτημα το οποίο είχε προταθεί ήταν απολύτως σαφές και κατανοητό: “Ο σημερινός χώρος της ΔΕΘ να γίνει μητροπολιτικό πάρκο και η Έκθεση να μεταφερθεί στη Σίνδο”.
Η άλλη πρόταση, του Υπερταμείου, με την οποία συντάσσονταν τα περισσότερα κόμματα, οι φορείς της πόλης και ο δήμος επί Γ. Μπουτάρη και Κ. Ζέρβα προέβλεπε “την κατασκευή τεσσάρων νέων κτιρίων, τρία για εκθεσιακές δραστηριότητες και ένα συνεδριακό κέντρο, καθώς και ενός ξενοδοχείου και εμπορικού-επιχειρηματικού κέντρου, αλλά και υπόγειων χώρων στάθμευσης δυναμικότητας 2.500 θέσεων, με τους εναπομείναντες αδόμητους χώρους να ανέρχονται σε 60 στρ.”.
Η διαφορετικότητα των δύο προτάσεων ήταν ξεκάθαρη και διαυγής. Στην πορεία, ωστόσο, και οι δύο πλευρές, για διαφορετικούς λόγους η κάθε μία, άρχισαν να βάζουν νερό στο κρασί τους, με αποτέλεσμα να συγκλίνουν, χωρίς φυσικά να ταυτίζονται.
Το ερώτημα του δημοψηφίσματος
Η πλευρά του δημοψηφίσματος, αντιλαμβανόμενη ότι στο δίλημμα “ΔΕΘ στο κέντρο ή στη Σίνδο”, οι εκλογείς του δήμου Θεσσαλονίκης θα απέρριπταν πανηγυρικά τη Σίνδο, προχώρησε σε μερική αναδίπλωση, δεχόμενη οι “ήπιες” εκθεσιακές δραστηριότητες να παραμείνουν στο κέντρο, αξιοποιώντας κάποια από τα υπάρχοντα κτίρια.
Το τελικό ερώτημα έχει ως εξής: «Συμφωνείτε το εκθεσιακό κέντρο της ΔΕΘ να μετατραπεί με αποκλειστικά δημόσια χρηματοδότηση σε Μητροπολιτικό Πάρκο υψηλού πρασίνου, πολιτισμού και άθλησης, χωρίς νέες κατασκευές, και ταυτόχρονα (α) να διατηρηθούν μόνο τα περίπτερα με θεσμικά αποδεδειγμένη ιστορική αξία και μνήμη, ώστε να αποκατασταθούν και να φιλοξενούν ήπιες εκθεσιακές και πολιτιστικές δραστηριότητες και (β) οι μεγάλες εκθέσεις να μεταφερθούν σε νέες εγκαταστάσεις σε δημόσια έκταση στη Σίνδο;».
Η αναδίπλωση του Υπερταμείου
Σε σημαντική αναδίπλωση υποχρεώθηκε και το Υπερταμείο, βλέποντας τη σταδιακή μεταστροφή κομμάτων και φορέων, υπό την πίεση σημαντικού μέρους της κοινωνίας που αντιδρούσε στο real estate, σε συνδυασμό και με την απροθυμία των κατασκευαστικών ομίλων που έκριναν το πρότζεκτ όχι και τόσο ενδιαφέρον.
Έτσι, απεσύρθη το ξενοδοχείο και το εμπορικό - επιχειρηματικό κέντρο, το εκθεσιακό κέντρο θα περιοριστεί σε ένα ή δύο κτίρια, έως 40.000 τ.μ. συνολικά, ενώ ως συνεδριακό θα παραμείνει το “Ι. Βελλίδης”, αφού ανακαινιστεί.
Επίσης, περιορίζεται στις 660 θέσεις η δυναμικότητα των υπόγειων πάρκινγκ. Με τον τρόπο αυτό διπλασιάζεται ο αδόμητος χώρος στα 120 στρ., σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, ενώ στην πρόταση του δημοψηφίσματος εκτιμάται στα 150 στρ.
Οι ασάφειες
Και οι δύο προτάσεις έχουν σημαντικές ασάφειες.
Αυτή του δημοψηφίσματος αναφέρεται σε διατήρηση των περιπτέρων “με θεσμικά αποδεδειγμένη ιστορική αξία και μνήμη”.
Ποια είναι όμως, αυτά τα περίπτερα, ποιος φορέας τα αξιολόγησε ως “διατηρητέα”, πως είναι τοποθετημένα στο χώρο, πόση επιφάνεια διαθέτουν και πόση έκταση καταλαμβάνουν;
Η δεύτερη ασάφεια αφορά τον όρο “ήπιες” εκθέσεις. Ποιες θεωρούνται ως τέτοιες και ποιες θα πάνε στη Σίνδο; Κάποια μέλη της ΟΕΔ μιλούν για τη μεταφορά στη Σίνδο μόνο της Agrotica και της Zootechnia που προκαλούν τη μεγαλύτερη όχληση στην πόλη.
Αρκούν αυτές ώστε το νέο εκθεσιακό κέντρο να είναι βιώσιμο; Και τι ακριβώς θα φιλοξενεί όλο τον υπόλοιπο χρόνο;
Πέρα από τις ασάφειες, η πρόταση για τη Σίνδο ενδέχεται να εγείρει και ζητήματα νομιμότητας, εάν θελήσει κάποιος να προσφύγει νομικά, καθώς τα τοπικά δημοψηφίσματα αποφασίζουν αποκλειστικά και μόνο για θέματα του δήμου τους. Υπό αυτή την έννοια, ενδεχομένως να μην δικαιούνται να αποφασίσουν για το που θα πάει η ΔΕΘ.
Ειδικότερα, δε, σε ό,τι αφορά τη Σίνδο, ο ιδιοκτήτης του προτεινόμενου οικοπέδου, το ΔΙΠΑΕ, δεν φαίνεται ιδιαίτερα πρόθυμος για κάτι τέτοιο καθώς έχει άλλα σχέδια για την αξιοποίηση της έκτασης.
Σημαντικές ασάφειες έχει και η πρόταση του Υπερταμείου η οποία δεν έχει ακόμη διατυπωθεί επισήμως. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ακόμη ο αριθμός των εκθεσιακών περιπτέρων, εάν θα είναι ένα ή δύο, η επιφάνειά τους και η έκταση που θα καταλαμβάνουν.
Επίσης, πως είναι δυνατόν να προχωράς στην κατασκευή νέων εκθεσιακών εγκαταστάσεων και να διατηρείς, έστω ανακαινίζοντάς το, το αρχιτεκτονικό έκτρωμα του “Ι. Βελλίδης”;
Κι επίσης, αφού μπαίνεις στη λογική των ανακαινίσεων, τότε γιατί δεν ανακαινίζεις και τα υπόλοιπα υπάρχοντα κτίρια, όπως προτείνει η πλευρά της ΟΕΔ και προχωράς στην κατασκευή νέων;
Το δέον γενέσθαι
Με βάση όλα τα ανωτέρω, και προκειμένου να γίνει ένα δημοψήφισμα πραγματικά δημοκρατικό, δίνοντας τη δυνατότητα στους εκλογείς να διαμορφώσουν ορθή κρίση, θα πρέπει προηγουμένως να αρθούν όλες οι εκατέρωθεν ασάφειες.
Στη συνέχεια να αποτυπωθούν στο πεδίο οι δύο προτάσεις ώστε να φανεί με σαφήνεια ποιους χώρους θα καταλάβουν οι εκθεσιακές και συνεδριακές δραστηριότητες και τι θα απομένει για πάρκο. Χωρίς, συγχρόνως, να υποβαθμίζεται και το αρχιτεκτονικό αποτύπωμα της κάθε πρότασης.
Εάν δεν αποσαφηνιστούν όλα αυτά, θα δημιουργηθεί η εντύπωση ότι όλος ο καυγάς γίνεται για 30 στρ. (150 προτείνει ο ΟΕΔ, 120 αφήνει το Υπερταμείο).
Κάτι τέτοιο θα συνιστούσε μέγα λάθος. Σε αυτή την περίπτωση είναι προτιμότερο να καθυστερήσει το δημοψήφισμα δύο, τρεις μήνες, παρά να οδηγηθούμε σε μια διαδικασία - παρωδία.
