Δήμος Θεσσαλονίκης: Εκσυγχρονίζονται οι Σταθμοί Μέτρησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και Μετεωρολογικών Παραμέτρων

Με αφορμή την πυρκαγιά του περασμένου σαββατοκύριακου στο Ωραιόκαστρο άνοιξε εκ νέου η συζήτηση σχετικά με τους σταθμούς μέτρησης ατμοσφαιρικών ρύπων που διαθέτει το πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης. Πέρα από τους εννέα οι οποίοι υπάγονται στην ευθύνη της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας από τους οποίους, μάλιστα, οι τρεις υπολειτουργούν, δικό του δίκτυο διαθέτει και ο δήμος Θεσσαλονίκης.

Πρόκειται για ένα δίκτυο σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης και μετεωρολογικών παραμέτρων, το οποίο ξεκίνησε να εγκαθίσταται σταδιακά από το 1990. Καταγράφει και παρακολουθεί την ποιότητα της ατμόσφαιρας και τα επίπεδα των μετεωρολογικών παραμέτρων και διαθέτει έξι σταθμούς μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης και οκτώ μετεωρολογικούς σταθμούς οι οποίοι λειτουργούν σε συνεχή 24ωρη βάση.

Στην παρακάτω εικόνα εμφανίζονται οι θέσεις των Σταθμών του Δημοτικού Δικτύου σε Εγνατία, Λαγκαδά, Επταπυργίου, Δημαρχείο, Τούμπα, Μαρτίου. Σε αυτούς γίνονται μετρήσεις ατμοσφαιρικών ρύπων και καταγραφή μετεωρολογικών παραμέτρων, ενώ λειτουργούν και άλλοι δύο σταθμοί αποκλειστικά για μετεωρολογικά δεδομένα οι οποίοι βρίσκονται στο πάρκο στο Πεδίο του Άρεως (απέναντι από την ΕΡΤ3) και στην πλατεία Εμπορίου.

Οι αέριοι ρύποι που μετρούνται (μέσω αναλυτών) είναι:τα αιωρούμενα σωματίδια PM₁₀ και ΡΜ_{2.5 ,} το μονοξείδιο του άνθρακα (CO), το όζον (O₃), το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ₂) και το διοξείδιο του θείου (SO₂). Τόσο η συλλογή, όσο και η μεταφορά των μετρήσεων από τους αναλυτές στους σταθμούς γίνεται με εξειδικευμένο λογισμικό. Οι σταθμοί είναι χωροταξικά τοποθετημένοι έτσι ώστε να καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα τύπων σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης (κυκλοφοριακοί σταθμοί και σταθμοί υποβάθρου). Οι κυκλοφοριακοί σταθμοί δίνουν πληροφορίες για την ποιότητα της ατμόσφαιρας σε σημεία μεγάλης πυκνότητας κυκλοφορίας οχημάτων, που είναι αντιπροσωπευτική των συνθηκών του κέντρου της πόλης ή σε σημεία με μέτρια κυκλοφορία οχημάτων και πυκνή ή μέτρια δόμηση, που είναι αντιπροσωπευτική των συνθηκών σε περιοχές αστικής ζώνης κατοικίας στη Θεσσαλονίκη.

Αντίστοιχα, οι σταθμοί υποβάθρου δίνουν πληροφορίες για την ποιότητα της ατμόσφαιρας σε σημεία χωρίς κυκλοφορία οχημάτων και χαμηλού ύψους δόμηση, αντιπροσωπευτικής των συνθηκών περιοχής αστικού υποβάθρου στη Θεσσαλονίκη. Οι μετεωρολογικοί παράμετροι που καταγράφονται είναι η θερμοκρασία και σχετική υγρασία του αέρα, η ταχύτητα και η διεύθυνση του ανέμου και η ατμοσφαιρική πίεση.

Στις παρακάτω εικόνες απεικονίζονται η εξωτερική και εσωτερική εικόνα Σταθμού Μέτρησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης

Εδώ μπαίνει οι φωτογραφίες 2& 3

Δίκτυο έξυπνων αισθητήρων IoT

Επίσης, ο Δήμος Θεσσαλονίκης έχει εγκαταστήσει και λειτουργεί από το 2020 ένα δίκτυο αισθητήρων ΙοΤ (Internet of Things) μέτρησης ποιότητας του αέρα,μέσω του χρηματοδοτούμενου Ευρωπαϊκού έργου “AIRTHINGS”. Οι αισθητήρες είναι εγκατεστημένοι σε πέντε σημεία εντός των ορίων του Δήμου Θεσσαλονίκης και συνεχίζουν τη λειτουργία τους και μετά τη λήξη του Έργου. Οι μετρούμενοι ρύποι είναι αιωρούμενα σωματίδια PM₁₀ και PM_2.5, CO, NO₂ και O₃.

Τα δεδομένα μεταφέρονται σε πραγματικό χρόνο σ’ ένα σύστημα νέφους (cloud) και είναι άμεσα διαθέσιμα online. Η εγκατάσταση αυτού του σύγχρονου συστήματος έξυπνων αισθητήρων παρέχει στο Δήμο Θεσσαλονίκης τη δυνατότητα να αξιοποιήσει την καινοτόμο τεχνολογία του διαδικτύου των πραγμάτων (Internet of Things) και σε συνδυασμό με τις μετρήσεις από το Δημοτικό Δίκτυο Μέτρησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης & Μετεωρολογικών Παραμέτρων να έχει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της ποιότητας του αέρα στην πόλη.

Τα πέντε σημεία που βρίσκονται εγκατεστημένοι οι αισθητήρες IoT απεικονίζονται στο παρακάτω χάρτη και είναι αντιπροσωπευτικά για τις συνθήκες σε περιοχές με αυξημένη κυκλοφορία και περιοχές υποβάθρου, εντός των ορίων του Δ.Θ.

Η ενημέρωση των πολιτών

Για την ενημέρωση των πολιτών και κάθε ενδιαφερόμενου εκδίδεται καθημερινά δελτίο ποιότητας της ατμόσφαιρας στην ιστοσελίδα www.envdimosthes.gr. Ιστορικά δεδομένα διατίθενται στην opendata πλατφόρμα του Δ.Θ., ενώ τα δεδομένα από τους αισθητήρες IoT είναι διαθέσιμα online στην ιστoσελίδα και στο opengov.thessaloniki.gr/opengov/eservices/charts/ καθώς και στην πλατφόρμα περιβαλλοντικής πληροφόρησης https://sirius.devav.gr (στην επιλογή “AirQualityObservations”) του έργου LIFE-SIRIUS.Υπάρχει σχεδιασμός να αναπτυχθεί σύντομα και νέα εφαρμογή απεικόνισης.

Όπως αναφέρει η κυρία Βούλα Τζουμάκα, φυσικός, περιβαλλοντολόγος και προϊσταμένη του Τμήματος Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων του Δήμου Θεσσαλονίκης, «αυτή την περίοδο το δημοτικό δίκτυο βρίσκεται σε φάση ανανέωσης και αναδιάρθρωσης, καθώς ξεκίνησε η εγκατάσταση νέου εξοπλισμού για αιωρούμενα σωματίδια PM10, οξείδια του αζώτου και όζοντος. Για το λόγο αυτό κάποιοι σταθμοί φαίνονται να υπολειτουργούν. Προκειμένου να μην υπάρχει λανθασμένη εικόνα για τη λειτουργία του δικτύου θα διακόψουμε την έκδοση καθημερινού δελτίου συγκέντρωσης ατμοσφαιρικών ρύπων για μερικές εβδομάδες μέχρι να ολοκληρωθεί η εγκατάσταση του νέου εξοπλισμού».

Όπως εξηγεί η κυρία Τζουμάκα «οι σταθμοί του δήμου Θεσσαλονίκης δεν είναι ενταγμένοι στο εθνικό δίκτυο, όπως αυτοί της Περιφέρειας, όμως τα στοιχεία, πέρα από τους πολίτες οι οποίοι μπορούν να τα παρακολουθούν καθημερινά, αξιοποιούνται από πολλούς φορείς, κυρίως από διάφορα Τμήματα του ΑΠΘ».

Ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος, Αστικού Πρασίνου και Πανίδας, Βασίλης Διαμαντάκης αναφέρει στο emakedonia.gr ότι ο δήμος Θεσσαλονίκης δεν είναι υποχρεωμένος να λειτουργεί δίκτυο σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικών ρύπων. Ωστόσο, δεδομένου ότι αυτό υπάρχει εδώ και χρόνια, φροντίζουμε τώρα να το εκσυγχρονίσουμε, ανανεώνοντας τον εξοπλισμό του προκειμένου να παρέχει πλήρη στοιχεία, τόσο ως προς τους ρύπους, όσο και ως προς τις μετεωρολογικές παραμέτρους. Τα στοιχεία αυτά είναι χρήσιμα και για τους πολίτες, αλλά και για το πανεπιστήμιο και τους ερευνητές προς τους οποίους είναι καθημερινά διαθέσιμα».