Σινεμά - Ο Αλέξης Δερμεντζόγλου προτείνει: Ο Πούτιν δεν «Φοράει Πράντα»
Παραμονή Πρωτομαγιάς η σημερινή Πέμπτη και φαίνεται πως ισχύει η γνωστή ρήση «Φοβάται ο Γιάννης το θεριό και τα θεριό τον Γιάννη»
- Newsroom
Συνέντευξη στον Αλέξανδρο Παντελάκη
Με την Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης» να κλείνει αισίως τα 40 χρόνια και με τη νέα παραγωγή να ξεκινά το ταξίδι της από την Παρασκευή, η Έφη Σταμούλη έχει πολλούς λόγους να χαίρεται.
Στη «Φόνισσα» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, που ανεβαίνει στο θέατρο Τ αυτήν την Παρασκευή, υποδύεται μία χαρακτηριστική μορφή της σύγχρονης πεζογραφίας, τη Φραγκογιαννού. Η Φραγκογιαννού ή αλλιώς Φράγκισσα ή Χαδούλα, έχει ταυτιστεί με το κακό, σκοτώνοντας από ευσπλαχνία νεαρά κορίτσια. Άραγε πώς προσεγγίζεται ο ρόλος της υποκριτικά; Δίνει ελαφρυντικά μία ηθοποιός που υποδύεται το ρόλο της; Η Έφη Σταμούλη απαντά στις ερωτήσεις της «ΜτΚ»:
Υποδύεστε έναν χαρακτήρα με αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Με ποιον τρόπο τον προσεγγίζετε;
Να πω από την αρχή πως δεν πρόκειται για μια «διασκευή» του κειμένου σε θεατρικό έργο, αλλά για μια θεατρική προσέγγιση της ίδιας της παπαδιαμαντικής αφήγησης. Την ιστορία της γραίας Χαδούλας την αφηγούνται, με τη φωνή και το σώμα τους, πέντε γυναίκες. Σιγά σιγά και σχεδόν ανεπαίσθητα, η μία από αυτές, η μεγαλύτερη, παίρνει το ρόλο της Φραγκογιαννούς. Το ενδιαφέρον είναι πως στο μεγαλύτερο μέρος του κειμένου, μια και κρατιέται αυτούσιος ο λόγος του Παπαδιαμάντη, μιλώ για τη Φραγκογιαννού και για τις πράξεις της στο τρίτο πρόσωπο, αλλά ταυτόχρονα παίζω τη Φραγκογιαννού στο εδώ και στο τώρα. Αυτή είναι μια από τις γοητείες και τις προκλήσεις του αφηγηματικού θεάτρου.
Η Φραγκογιαννού είναι μία ηρωίδα που έχει βιώσει τον κοινωνικό ρατσισμό και τη φτώχεια. Μπαίνοντας στο «πετσί» της, θα της δίνατε κάποιο δίκιο;
Ο Παπαδιαμάντης κάνει μια ανελέητη κοινωνική κριτική, επικεντρωμένη κυρίως στο φυλετικό ρατσισμό, στη μειονεκτική θέση της γυναίκας. «Εις τους λογισμούς της, συγκεφαλαιούσα όλην την ζωήν της, έβλεπεν ότι ποτέ δεν είχε κάμει τίποτε άλλο ειμή να υπηρετεί τους άλλους. Όταν ήτο παιδίσκη, υπηρέτει τους γονείς της. Όταν υπανδρεύθη, έγινε σκλάβα του συζύγου της. Όταν απέκτησε τέκνα, έγινε δούλα των τέκνων της.
Όταν τα τέκνα της απέκτησαν τέκνα, έγινε πάλιν δουλεύτρα των εγγόνων της». Προφανώς δεν μπορεί κανείς να δικαιολογήσει τις πράξεις της Φραγκογιαννούς, οι οποίες συνιστούν μια εκδήλωση του απόλυτου κακού. Σίγουρα, όμως, μπορεί να κατανοήσει γιατί, όπως λέει ο Παπαδιαμάντης, «ψηλώνει ο νους της» και φτάνει να κάνει αυτά τα αποτρόπαια εγκλήματα.
Το πού μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος όταν αισθάνεται ότι χαραμίστηκε η ζωή του δεν το βάζει ο νους μας. Από την άλλη, μέσα σε μια διαστρέβλωση της θρησκευτικής της πίστης, η Χαδούλα θεωρεί ότι τα φτωχά κοριτσάκια που σκοτώνει γλιτώνουν τα βάσανα της ζωής, κερδίζοντας την ευτυχία του παραδείσου.
Ποια πιστεύετε ότι είναι τα κοινά σημεία με την πραγματικότητα του σήμερα σε επίπεδο συμβολισμού;
Προφανώς η δυτική, κυρίως, κοινωνία έχει προχωρήσει πολύ. Η θέση της γυναίκας, όμως, σε πιο υποανάπτυκτες περιοχές απέχει ακόμα δραματικά από αυτό που θα όφειλε να είναι. Και δυστυχώς στην ελληνική επαρχία ακούει κανείς και σήμερα, σχεδόν στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα, ιστορίες φυλετικού ρατσισμού που δυσκολεύεται να τις πιστέψει.
Όπως τονίσατε κι εσείς, πρόκειται για μία παράσταση πιστή στο κείμενο του Παπαδιαμάντη. Ποια είναι η άποψή σας για τις διασκευές;
Ένας από τους βασικούς λόγους της γοητείας που ασκεί ο Παπαδιαμάντης είναι και η θαυμάσια γλώσσα που χρησιμοποιεί. Αυτή η εύηχη καθαρεύουσα που διακόπτεται κάθε τόσο από ντοπιολαλιές. Και βέβαια ο υπέροχος κρυφός ρυθμός της. Νομίζω ότι θα ήταν μεγάλο λάθος να ακούγονται αυτά τα κείμενα «μεταφρασμένα». Από κει και πέρα η θεατρική μεταφορά του Νικηφόρου Παπανδρέου, όπως την εξέλιξε ο Πάνος Δεληνικόπουλος και οι ηθοποιοί στις πρόβες, ακολουθεί πιστά τη δομή και τη γλώσσα του πρωτότυπου έργου. Όσο για το τι πρέπει να είναι μια θεατρική διασκευή, προφανώς δεν υπάρχει κανόνας. Το αποτέλεσμα θα δικαιώσει ή όχι την όποια επιλογή.
Η Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης» κλείνει φέτος 40 χρόνια. Ποιο θα λέγατε -αν γίνεται να ξεχωρίσετε- το μεγαλύτερο κατόρθωμά της;
Μα ακριβώς αυτά τα 40 χρόνια. Η αντοχή στο χρόνο. Με αναγκαστικές προσαρμογές και προσγειώσεις, αλλά χωρίς να εγκαταλείπονται ως ντεμοντέ τα φιλόδοξα οράματα της νιότης μας.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Θέατρο Τ
«Φόνισσα» του Αλ. Παπαδιαμάντη
Σκηνοθεσία: Πάνος Δεληνικόπουλος
Κάθε Δευτέρα, Τρίτη, Παρασκευή και Σάββατο στις 9.30 μ.μ.
Εισιτήρια από 10 ευρώ τις Τρίτες και από 12 ευρώ τις υπόλοιπες μέρες
Έναρξη: 4 Οκτωβρίου
*Δημοσιεύθηκε στη "ΜτΚ" στις 29 Σεπτεμβρίου 2019
