Το γεωενεργειακό τρίγωνο Ουάσινγκτον - Αλεξανδρούπολη - Κίεβο με τη Θράκη και τη Βόρεια Ελλάδα βασικούς μοχλούς που ξεκλειδώνουν τη μεταφορά υγροποιημένου αερίου από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη (αποκόβεται πλήρως από το ρωσικό αέριο το 2027), σχηματίστηκε σε όλη του την έκταση στο πλαίσιο της υπουργικής διάσκεψης για την ενεργειακή ασφάλεια στην αμερικανική πρωτεύουσα.
Υπό αυτό το πρίσμα, σε κρίσιμη καμπή εισέρχεται το project του Κάθετου Διαδρόμου (περνά από Ελλάδα, Ρουμανία, Βουλγαρία, Μολδαβία και καταλήγει Ουκρανία) με τη νέα σύσκεψη που προγραμματίζεται για τις 3 Μαρτίου στις Βρυξέλλες, υπό τη Γενική Διεύθυνση Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να θεωρείται το επόμενο κρίσιμο βήμα για την άρση των ρυθμιστικών εμποδίων και τη διαμόρφωση σταθερού πλαισίου λειτουργίας με τις ΗΠΑ να πιέζουν ασφυκτικά για την εξάλειψη γραφειοκρατικών εμποδίων για να γίνει πιο ανταγωνιστικός ο Κάθετος Διάδρομος.
Στην Ουάσινγκτον την περασμένη εβδομάδα έγιναν εντατικές διαβουλεύσεις, με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, Παπασταύρου, Γκιλφόιλ, Κομισιόν και κορυφαίων υπουργών του Τραμπ. Πλέον όμως η μπάλα περνά στο γήπεδο της Κομισιόν η οποία πρέπει να αποφύγει το αυτογκόλ.
Η «μάχη» με τη γραφειοκρατία της Κομισιόν για έναν πιο ανταγωνιστικό Διάδρομο
Μέχρι σήμερα ο Διάδρομος (δομικός άξονας του οποίου είναι η Αλεξανδρούπολη), όσο και αν φαίνεται ειρωνικό, «συγκρούεται» με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο που δεν έχει σχεδιαστεί για στοχευμένους στρατηγικούς διαδρόμους, αλλά για μια απελευθερωμένη και ουδέτερη εσωτερική αγορά.
Όσο και αν προωθείται το project του Διαδρόμου, αν αυτός δεν καταστεί ανταγωνιστικός (με προσιτές χρεώσεις που θα τον καθιστούν προσιτή επιλογή σε σχέση με ανταγωνιστικές διαδρομές) τα γεωστρατηγικά οφέλη θα υπερτερούν των οικονομικών. Οι ΗΠΑ πιέζουν την Κομισιόν να επιτρέψει, αν όχι ευθεία χρηματοδοτική στήριξη του Διαδρόμου, ένα νέο βελτιωμένο προϊόν μεγαλύτερης διάρκειας από τα υφιστάμενα (σήμερα γίνονται κάθε μήνα δημοπρασίες για να καλυφθούν οι ανάγκες σε αέριο για τον επόμενο μήνα).
Εφόσον συμβεί αυτό, που η αγορά ζητά επιτακτικά, και ο Διάδρομος αποκτήσει μία μεγαλύτερη επενδυτική ορατότητα και σιγουριά θα πέσουν οι χρεώσεις με τον Διάδρομο να μπαίνει για τα καλά στο μάτι των traders (εμπόρων αερίου). Όσο αυξάνεται η διάρκεια των προϊόντων, τόσο φθηνότερα καθίστανται για τους τελικούς πελάτες, ειδικά αν οι τελευταίοι ξέρουν τι ποσότητες θα λάβουν και πόσο θα τις πληρώσουν όχι για τον επόμενο μήνα αλλά για τον επόμενο χρόνο. Το ρίσκο πέφτει κατακόρυφα, η επενδυτική ασφάλεια θωρακίζεται, η Ελλάδα και η Ευρώπη κερδίζουν.
Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι οι ταρίφες για να μεταφερθεί το αμερικανικό αέριο προς την Ουκρανία διαμορφώνονται σε 4,4 €/MWh μέσω της Πολωνίας των 7 €/MWh από Ελλάδα μέσω Ρεβυθούσας και των σχεδόν 9 ευρώ €/MWh μέσω FSRU Αλεξανδρούπολης.
Το υφιστάμενο μοντέλο επιβαρύνει το συνολικό κόστος μεταφοράς και περιορίζει την ανταγωνιστικότητα του Διαδρόμου έναντι εναλλακτικών οδεύσεων και τερματικών LNG.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να εξετάζει δομικές παρεμβάσεις, επιδιώκοντας μια συνολική λύση αντί για προσωρινές εξαιρέσεις, με στόχο να ενισχυθεί η ελκυστικότητα του έργου σε εμπορικούς όρους.
Τι θέλει ο Τραμπ
Kαθίσταται σαφές πως ο Τραμπ ξεδιπλώνει το πλάνο του στον πυρήνα του οποίου βρίσκεται η εδραίωση μίας νέας ισχυρής περιφερειακής επιρροής μέσω της ενέργειας, με όχημα το LNG ενώ αναπόσπαστο στοιχείο αυτής της στρατηγικής είναι ο Κάθετος Διάδρομος που μεταφέρει αέριο από την Αλεξανδρούπολη στην Ουκρανία, μέσω των Βαλκανίων.
Οι Αμερικανοί, με την Ελλάδα σε ρόλο «εργολάβου» με απευθείας… ανάθεση, χτίζουν ένα μεγαλεπήβολο οικοδόμημα στρατηγικής σημασίας με «υλικά» την γεωπολιτική και γεωοικονομική ασφάλεια μέσω της απρόσκοπτης παροχής αερίου στην Ευρώπη και τις επενδύσεις ενεργειακών κολοσσών από τις ΗΠΑ σε κρίσιμα έργα υποδομής όπως τα FSRUs (πλωτοί σταθμοί υγροποίησης και αποθήκευσης αερίου). Είναι ενδεικτικό πως η αμερικανική τράπεζα ανάπτυξης (DFC) εξετάζει την συμμετοχή της στο δεύτερο FSRU της Gastrade στη Θράκη.
Στόχος της χώρας μας είναι να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. Η στρατηγική αυτή επιδιώκει την προώθηση πολιτικών που εξυπηρετούν ταυτόχρονα ευρωπαϊκά και αμερικανικά συμφέροντα, εξασφαλίζοντας παράλληλα σημαντικά γεωπολιτικά και οικονομικά οφέλη για τη χώρα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται αποφασισμένες να κινητοποιήσουν τόσο τις αγορές όσο και τους θεσμούς προκειμένου να διασφαλιστεί η λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου ως βασικής ενεργειακής αρτηρίας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Οι συμφωνίες με ελληνικό αποτύπωμα
Στο περιβάλλον αυτό δημιουργείται πρόσφορο έδαφος για σημαντικές επιχειρηματικές συμφωνίες με τις υπογραφές να πέφτουν… η μία μετά την άλλη στην Ουάσινγκτον:
Η Atlantic SEE LNG Trade (AKTOR 60% και ΔΕΠΑ Εμπορίας 40%) υπέγραψε μακροχρόνιες συμφωνίες πώλησης LNG με 4 χώρες του Κάθετου Διαδρόμου και συγκεκριμένα με το υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας, με τη δημόσια εταιρεία BULGARGAZ της Βουλγαρίας, με την Aluminij Industries και την M.T. Abraham group της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και με τη Naftogaz της Ουκρανίας
Η Metlen υπέγραψε MoU με την Shell για προμήθεια και εμπορία LNG. Οι δύο εταιρείες θα προμηθεύουν και θα εμπορεύονται ποσότητες περίπου 0,5 έως 1,0 bcm ετησίως για την πενταετία 2027-2031. Υπενθυμίζεται πως η Shell είναι μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής και εμπορίας LNG στον κόσμο.
Στη σύνοδο, την Atlantic SEE LNG Trade εκπροσώπησε ο Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας (και επικεφαλής του Ομίλου AKTOR), Αλέξανδρος Εξάρχου εκφράζοντας την πρόθεσή του για νέες επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές όπως μονάδες φυσικού αερίου και FSRU.
Το στοίχημα
Σε μία εποχή ραγδαίων αναταράξεων και έντονης μετατόπισης ισχύος σε παγκόσμια κλίματα, η ενεργειακή απεξάρτηση από την Ρωσία μοιάζει να είναι από τα ελάχιστα πεδία όπου Ουάσιγκτον και Ευρώπη εκπέμπουν στην ίδια συχνότητα.
Η στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ για «ενεργειακή κυριαρχία» εφάπτεται με την ευρωπαϊκή ανάγκη για ασφάλεια εφοδιασμού σε μακροπρόθεσμη βάση με τις ΗΠΑ να θέλουν αγορές για το LNG τους, την ΕΕ σταθερότητα και την Ελλάδα ρυθμιστικό ρόλο στον νέο ταραγμένο κόσμο
Αν οι συμφωνίες μετατραπούν σε απτές και σταθερές ροές και αν η Ευρώπη καταφέρει να ξεπεράσει τη ρυθμιστική και γραφειοκρατική της αδράνεια, η Ελλάδα μπορεί, στην πράξη και όχι στη θεωρία, να αποτελέσει κυρίαρχο παίκτη με τις ωφέλειες να διαχέονται στο κοινωνικό σύνολο σε οικονομικό επίπεδο και όχι να μένουν στη δυσνόητη πολλές φορές για τον μέσο πολίτη σφαίρα της γεωπολιτικής.
*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 1/3/26
