ΕΝΠΕ VS ΕΛΣΤΑΤ: Το κράτος βάζει… χέρι στο αναπτυξιακό πρόγραμμα των Περιφερειών

Πλήγμα στην αναπτυξιακή πορεία της Αυτοδιοίκησης, αλλά και στην επιχειρησιακή δυνατότητά της να σχεδιάζει και να υλοποιεί έργα και υποδομές φαίνεται ότι επιφέρει η απόφαση της πολιτείας να εντάξει τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς των Περιφερειών της χώρας στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.

Η απόφαση αυτή, που ελήφθη από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), μία ανεξάρτητη Αρχή, προκαλεί τη σφοδρή αντίδραση των περισσοτέρων από τους 13 Περιφερειάρχες που βγήκαν ήδη στα «κάγκελα», διαμαρτυρόμενοι για τον αιφνιδιασμό που δέχθηκαν, αφού προηγουμένως δεν είχαν καμία ενημέρωση. Παράλληλα, απειλούν να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη κατά της ΕΛΣΤΑΤ, με αίτημα την απόσυρση ή τροποποίηση της γνωμοδότησής της και τη θεσμική θωράκιση της οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ β’ βαθμού.

Οι αιρετοί κάνουν λόγο για «ωμή παρέμβαση» στις αρμοδιότητες των Περιφερειών, ενώ αν προσφύγουν στη Δικαιοσύνη, τότε αναπόφευκτα μεγαλώνει το μέτωπο μεταξύ Κράτους και Αυτοδιοίκησης, προκαλώντας ρήξη και στις σχέσεις της με μία ανεξάρτητη Αρχή.

Για τους Περιφερειάρχες και το συλλογικό τους όργανο, την Ένωση Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ) που συνεδρίασε εκτάκτως για το θέμα που ανέκυψε, η υπαγωγή των Αναπτυξιακών Οργανισμών στο κράτος θέτει σε μεγάλο κίνδυνο την πορεία των έργων που έχουν σχεδιαστεί και προχωρούν, κυρίως όσα αφορούν αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις και υποδομές. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι αυτή μεταφορά θα ανατρέψει με βίαιο τρόπο τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό των Περιφερειών, δημιουργώντας αβεβαιότητα και δυσλειτουργίες σε δράσεις και έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, την ώρα που δίνεται μάχη να απορροφήσουν όσο το δυνατόν περισσότερους πόρους.

Η ΕΝΠΕ μάλιστα, στους κόλπους της οποίας εκδηλώθηκαν έντονες αντιδράσεις, καθιστά σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί παθητικά μία απόφαση που υπονομεύει την αναπτυξιακή ικανότητα των Περιφερειών και την αποτελεσματικότητα τους. Για τον λόγο αυτό, ξεκαθαρίζει ότι με την ευθύνη και τη σοβαρότητα που χαρακτηρίζει τον θεσμό αλλά και με αποφασιστικότητα, θα υπερασπιστεί με κάθε πρόσφορο μέσο τον ρόλο των Περιφερειών.

Σύμφωνα με αυτοδιοικητικούς παράγοντες και στελέχη Περιφερειών η απόφαση της ΕΛΣΤΑΤ να εντάξει τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς των Περιφερειών στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης σημαίνει ότι πλέον θεωρούνται μέρος του κρατικού προϋπολογισμού.

Μπαίνουν περιορισμοί παντού

Αυτό, όπως λένε, σημαίνει ότι θα διεξάγονται αυστηρότεροι έλεγχοι, χωρίς αυτό να είναι απαραίτητα κακό και ότι οι Οργανισμοί θα υπαχθούν σε περιορισμούς δαπανών, προσλήψεων και δημοσίων συμβάσεων του δημοσίου, γεγονός που θα περιορίσει σημαντικά την ευελιξία που είχαν ως Ιδιωτικού Δικαίου Νομικά Πρόσωπα.

Αναφερόμενοι στις συνέπειες για τις Περιφέρειες, εξήγησαν ότι θα είναι η συνεχής δημοσιονομική εποπτεία, που σημαίνει ότι τα οικονομικά τους αποτελέσματα (έσοδα-έξοδα) ενοποιούνται με αυτά του κράτους και οι περιορισμοί προσλήψεων. Πιο συγκεκριμένα οι προσλήψεις προσωπικού θα υπόκεινται πλέον στην έγκριση της Επιτροπής της Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ 33/2006) που αφορά την αναστολή διορισμών και προσλήψεων στο Δημόσιο Τομέα, γεγονός που θα μειώσει την ευελιξία για συμβάσεις ορισμένου χρόνου.

Επίσης, συνέπεια θα υπάρξει και για τις Δημόσιες Συμβάσεις, καθώς η διαγωνιστική διαδικασία για έργα και μελέτες θα ακολουθεί τους αυστηρούς κανόνες του Ν. 4412/2016, περιορίζοντας τις απευθείας αναθέσεις.

Από την πλευρά του το κράτος υποστηρίζει ότι στόχος αυτής της απόφασης της ΕΛΣΤΑΤ είναι η διαφάνεια και ο έλεγχος των δαπανών, με τους Περιφερειάρχες να υποστηρίζουν ότι η αλλαγή πρόκειται να επιβραδύνει την ταχύτητα υλοποίησης των αναπτυξιακών έργων των Περιφερειών.

Υπάρχει ευελιξία και δεν πρέπει να χαθεί

Μιλώντας στη «ΜτΚ» για τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς, ο Πρόεδρος του Αναπτυξιακού Οργανισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Θάνος Μπέγκας, τόνισε ότι είναι ένα ζήτημα πολύ σοβαρό για τον σχεδιασμό των έργων των Περιφερειών που δικαίως οδήγησε στην αντίδραση της ΕΝΠΕ. Ωστόσο, είπε, ότι μέχρι στιγμής το τοπίο είναι θολό, ως προς την στόχευση της πολιτείας να εντάξει τους Οργανισμούς στο κράτος και ότι η συζήτηση δεν έχει τελειώσει.

«Στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ο Αναπτυξιακός Οργανισμός συστάθηκε τον Δεκέμβριο του 2022 και έκτοτε αποτελεί βασικό εργαλείο για όλα τα έργα και τις υποδομές που σχεδιάζονται, τις μελέτες κ.ά. και είναι ένας φορέας που και για την ΠΚΜ έχει μεγαλύτερη ευελιξία να τα τρέξει, επειδή ακριβώς δεν είναι δημόσια υπηρεσία» επισήμανε ο κ. Μπέγκας.

Διευκρίνισε παρόλα αυτά ότι ο Αναπτυξιακός Οργανισμός της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας δεν ήρθε ούτε να επισκιάσει, ούτε να καπελώσει τις Τεχνικές Υπηρεσίες της, που παράγουν σημαντικό και κρίσιμο έργο για την Κεντρική Μακεδονία.

Όσον αφορά το προσωπικό εξήγησε ότι είναι μία ομάδα ανθρώπων συνεργατών με εξειδίκευση που δρομολογούν έργα και παρεμβάσεις και αυτό, όπως είπε, φαίνεται στην πράξη, αλλά με την υπαγωγή του Οργανισμού στο κράτος η εργασιακής τους σχέση αναμένεται να αλλάξει και μένει να φανεί με ποιο τρόπο. «Αυτοί οι Οργανισμοί συστάθηκαν στην Αυτοδιοίκηση, επειδή αποτελούν κρίσιμο εργαλείο υλοποίησης έργων και δράσεων, κυρίως για την ευελιξία που τους διακρίνει. Διαφορετικά η εξάρτησή τους από το κράτος είναι πιθανό να προκαλέσει δυσλειτουργίες και καθυστερήσεις» σχολίασε ο πρόεδρος του Αναπτυξιακού Οργανισμού της ΠΚΜ.

Αποφάσεις… σοβιετικής αντίληψης

Η εξέλιξη με τους Οργανισμούς πυροδότησε, όπως ήταν αναμενόμενο, έντονες αντιδράσεις στην τελευταία συνεδρίαση της Ένωσης Περιφερειών, με τους αιρετούς να δηλώνουν έτοιμοι να προσφύγουν στη δικαιοσύνη σε βάρος της ΕΛΣΤΑΤ, υποστηρίζοντας ότι γνωμοδότησαν υπάλληλοί της, πρώην εργαζόμενοι στο υπουργείο Εσωτερικών για τη μεταφορά των Αναπτυξιακών Οργανισμών των Περιφερειών στο κράτος.

Οι Περιφερειάρχες εκτός από το ότι αντέδρασαν με την υφαρπαγή -επί της ουσίας- των εν λόγω δομών, ύψωσαν φωνή και για την επίμαχη γνωμοδότηση που αφορά στον τρόπο με τον οποίο η ΕΛΣΤΑΤ προτείνει να λογιστικοποιούνται συγκεκριμένοι πόροι ή πλεονάσματα των Περιφερειών.

Σύσσωμοι οι Περιφερειάρχες ζήτησαν την άμεση απόσυρση ή τροποποίηση της γνωμοδότησης της ΕΛΣΤΑΤ και τη θεσμική θωράκιση της οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ β’ βαθμού, λέγοντας ότι θα τα… ακούσει και ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος.

Μεταξύ των Περιφερειαρχών που χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα ήταν ο Νίκος Χαρδαλιάς της Αττικής που καταδίκασε το περιεχόμενο της γνωμοδότησης και ζήτησε να κινηθούν νομικά όλες οι Περιφέρειες κατά της ΕΛΣΤΑΤ.

Ο κ. Χαρδαλιάς χαρακτήρισε τις αποφάσεις στελεχών της ΕΛΣΤΑΤ «σοβιετικής αντίληψης», και έκανε λόγο για «μνημόνιακους… χαρτογιακάδες». Παράλληλα, επέμεινε να στραφούν όλοι νομικά κατά των συγκεκριμένων στελεχών, και να κατηγορηθούν για παράβαση καθήκοντος.

«Δεν είμαστε λογιστές της Αθήνας, είμαστε εκλεγμένοι εκπρόσωποι των τοπικών κοινωνιών», δήλωσαν αρκετοί Περιφερειάρχες, δίνοντας την εικόνα του κλίματος που επικρατεί στους κόλπους της ΕΝΠΕ.

Για τον λόγο αυτό οι Περιφέρειες ζητούν: Άμεση απόσυρση ή τροποποίηση της επίμαχης γνωμοδότησης της ΕΛΣΤΑΤ, θεσμική θωράκιση της οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ β’ βαθμού και συνάντηση με την ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών για να ξεκαθαριστεί το τοπίο των αρμοδιοτήτων.

Αρκέστηκε στη δυσαρέσκεια η ΕΝΠΕ

Παρά τις έντονες αντιδράσεις της πλειοψηφίας των Περιφερειαρχών και την πρόθεσή τους να καταγγείλουν την κυβέρνηση για «ωμή παρέμβασή» της στις αρμοδιότητες των Περιφερειών, το ΔΣ της ΕΝΠΕ αποφάσισε να κρατήσει χαμηλά την… μπάλα με πρωτοβουλία του προέδρου, Γιώργου Χατζημάρκου και να αρκεστεί σε μία ανακοίνωση περί δυσαρέσκειας.

Εν ολίγοις, δηλώνει ότι εκφράζει την έντονη δυσαρέσκεια και την κατηγορηματική αντίθεσή της απέναντι στην αιφνιδιαστική απόφαση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) να μεταφερθούν στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί των Περιφερειών.

Η απόφαση αυτή που ελήφθη, όπως αναφέρει, χωρίς την οποιαδήποτε προηγούμενη ενημέρωση, επιφέρει άμεσες και σοβαρές συνέπειες στον προγραμματισμό και στην παραγωγή έργου των Περιφερειών, συνέπειες που μετακυλίονται στις τοπικές κοινωνίες τις οποίες υπηρετούν.

«Οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί, των Περιφερειών της χώρας όσο και των Δήμων, τελούν σε άμεση συνάρτηση με την επιχειρησιακή δυνατότητα της Αυτοδιοίκησης, καθώς αποτελούν κρίσιμο εργαλείο υλοποίησης έργων και δράσεων, ακριβώς λόγω της ευελιξίας τους» τονίζει η ΕΝΠΕ.

Με δεδομένο αυτό, συνεχίζει, η αιφνιδιαστική μεταφορά τους στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης ανατρέπει τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό των Περιφερειών, κυρίως μέσα σε μία περίοδο κατά την οποία η χώρα οφείλει να αξιοποιεί με ταχύτητα και συνέπεια εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.

Παράλληλα, όπως εκτιμά το συλλογικό όργανο των Περιφερειών, η απόφαση αυτή εγκλωβίζει ανθρώπους, το στελεχιακό δυναμικό των Αναπτυξιακών Οργανισμών, οι οποίοι ουδεμία ευθύνη φέρουν για τη συγκεκριμένη εξέλιξη, με αποτέλεσμα να τίθενται σε καθεστώς αβεβαιότητας εργαζόμενοι που στηρίζουν καθημερινά την παραγωγή έργου στις Περιφέρειες.

Επιπλέον, το ΔΣ της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας, επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη απόφαση δημιουργεί, εμμέσως πλην σαφώς, μία αχλή αμφισβήτησης γύρω από τη λειτουργία των Αναπτυξιακών Οργανισμών των Περιφερειών, γεγονός που συνιστά προσβολή για τις Περιφέρειες και το έργο που παράγουν. «Κάθε απόφαση και δη αιφνιδιαστική, χωρίς προηγούμενο διάλογο, που αφήνει περιθώρια αυθαίρετων εντυπώσεων, πλήττει αδικαιολόγητα έναν κρίσιμο θεσμό» τονίζει το ΔΣ του οργάνου.

Υπενθυμίζει ακόμη ότι η απόφαση της κάθε Περιφέρειας της χώρας για την ίδρυση Αναπτυξιακού Οργανισμού, πάρθηκε στην βάση και με κριτήριο τους ισχύοντες κανόνες κατά την περίοδο λήψης της σχετικής απόφασης και η αλλαγή των κανόνων, εν μέσω της λειτουργίας των Οργανισμών αυτών, εκθέτει συνολικά την δημόσια διοίκηση και δημιουργεί περιβάλλον ανασφάλειας δικαίου, ένα, δυστυχώς, 100% ελληνικό φαινόμενο που πλήττει καίρια και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Προειδοποιεί μάλιστα ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί παθητικά μία απόφαση που υπονομεύει την αναπτυξιακή ικανότητα των Περιφερειών και την αποτελεσματικότητα τους, ενώ καθιστά σαφές ότι θα επιδιώξει την ανάκληση της απόφασης της ΕΛΣΤΑΤ όχι μόνο σε πολιτικό επίπεδο, αλλά και με τη χρήση κάθε νόμιμου ένδικου μέσου, προκειμένου να προστατευθούν ο θεσμός της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης.

«Προίκα» 279 εκατ. στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας

«Πράσινο» φως πήραν τα Περιφερειακά Προγράμματα Ανάπτυξης για τρεις Περιφέρειες της χώρας, μεταξύ αυτών και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Οικονομίας.

Ειδικότερα, με αποφάσεις του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, εγκρίθηκαν τα Περιφερειακά Προγράμματα Ανάπτυξης (ΠΠΑ) Κεντρικής Μακεδονίας, Πελοποννήσου και Βορείου Αιγαίου, με συνολικό προϋπολογισμό 625,3 εκατ. ευρώ.

Για την Κεντρική Μακεδονία ο αρχικός προϋπολογισμός του Προγράμματος ανέρχεται σε 215 εκατ. ευρώ, ενώ με την υπερδέσμευση οι συνολικοί διαθέσιμοι πόροι για νέες αναπτυξιακές παρεμβάσεις ανέρχονται στα 279,5 εκατ. ευρώ.

Η κατανομή του αρχικού προϋπολογισμού του Προγράμματος σε αναπτυξιακούς στόχους, όπως αυτή προτάθηκε από την Περιφέρεια και εγκρίθηκε κατόπιν αξιολόγησης και εισήγησης της Γενικής Γραμματείας Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), έχει ως εξής:

-Ανάπτυξη Υποδομών και Μεταφορών 106.425.000 ευρώ (49,5%).

-Πολιτική Προστασία και Αντιμετώπιση της Κλιματικής Κρίσης 53.750.000 ευρώ (25%).

-Κοινωνική Συνοχή και Ανάπτυξη 19.350.000 (9%).

-Ψηφιακός Μετασχηματισμός και Τεχνητή Νοημοσύνη 12.900.000 ευρώ (6%).

-Πράσινη Ανάπτυξη και Πράσινος Μετασχηματισμός 10.750.000 ευρώ (5%).

-Καινοτομία, Εξωστρέφεια και Ανταγωνιστικότητα 10.750.000 ευρώ (5%).

- Υποστήριξη Προγραμμάτων 1.075.000 ευρώ (0,5%).

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ», 01.02.2026