Γράφει
Δημήτρης Κατσαντώνης
Πριν από 33 χρόνια ο κοινωνιολόγος Ulrich Beck εξέδωσε το κλασικό πλέον βιβλίο του «Η Επινόηση του Πολιτικού».
Είναι ένα λαμπρό δείγμα οξυδέρκειας. Οι προβλέψεις του για την πορεία του Πολιτικού στο διεθνές επίπεδο είναι συγκλονιστικής ακρίβειας.
Ως Επινόηση του Πολιτικού νοείται η αναπροσαρμογή της πολιτικής δράσης και των θεσμών της δημόσιας σφαίρας στις ραγδαίες κοινωνικές, τεχνολογικές και γεωπολιτικές αλλαγές (αν μπορούμε σε λίγες λέξεις να συγκεντρώσουμε μία ανάλυση περίπου 250 σελίδων).
Αυτή η αναπροσαρμογή είναι η ουσία της Πολιτικής: Οι ανεξέλικτοι θεσμοί και οι παρωχημένες μορφές πολιτικής εκπροσώπησης σπάνια οδηγούν σε μία ριζοσπαστική επαναστατική μεταβολή της κλασικής αριστερής αφήγησης.
Συνήθως, οδηγούν σε υπερσυντηρητικές αναδιπλώσεις και σε καταστρεπτικές δεισιδαιμονικές λατρείες (του αυταρχικού ηγέτη, του σωτήρα, της φυλής, του «αγνού» εθνικού παρελθόντος κ.ο.κ.) τις οποίες πληρώνουν ακριβά οι κοινωνίες και οι πολίτες του.
Όταν καταρρέουν οι θεσμοί, τα γκρεμίσματα πλακώνουν τους πολίτες.
Αντί να περιμένουμε η νέα Πολιτική να συμβεί με τη μέθοδο του μαρασμού και της συμβατικής κατάργησης του πυρήνα των θεσμών, ας παρέμβουμε δυναμικά και με σχέδιο για τη μετεξέλιξη των θεσμών ή και για τη δημιουργία νέων, πάντα με οδηγό τη μέγιστη δυνατή εμπλοκή των πολιτών.
Και εδώ, μπαίνουμε σε αυτό που στη χώρα μας έχει πάρει τη μορφή της Παρανόησης: Μέγιστη δυνατή εμπλοκή των πολιτών δε σημαίνει κάθε πολίτης και ένα κόμμα ούτε κάθε δημόσιο πρόσωπο και ένας φορέας και πολύ περισσότερο δεν σημαίνει οποιαδήποτε κίνηση πολιτών για ένα συγκεκριμένο θέμα να αξιώνει θέση εθνικής κατευθυντήριας δύναμης. Φυσικά, δεν σημαίνει επίσης την εκτόνωση ορμεμφύτων μέσα στα κοινωνικά δίκτυα.
Και όλα αυτά με ανέγγιχτο το θεσμικό περιβάλλον που αποδεδειγμένα δεν παρακολουθεί τις εξελίξεις.
Είναι ενδεικτικό της γενικής Παρανόησης πως κανείς και καμία που θέλουν να φέρουν το «νέο» στην πολιτική μας ζωή δεν έχει κάτι να προτείνει για την οργάνωση της Τέταρτης Ελληνικής Δημοκρατίας (μια και η Τρίτη, η λεγόμενη και Μεταπολιτευτική, προσέφερε πολλά αλλά έχει εξαντλήσει την προωθητική της δύναμη.)
Και το χειρότερο: Κανείς δεν τους το ζητά… Λες και η πασαρέλα δημόσιων προσώπων αρκεί για να ξαναβρεί η Πολιτική τη λειτουργικότητά της.
Οι σημερινές συντεταγμένες της πολιτικής και των συγκρούσεων, συντεταγμένες που θέλουμε δε θέλουμε αναθεμελιώνουν τις έννοιες της Αριστεράς και της Δεξιάς, μπορούν να αποδοθούν σε τρεις διχοτομίες:
- Ασφαλής / Ανασφαλής (όχι μόνο για θέματα τήρησης της έννομης τάξης αλλά κυρίως για την εργασιακή και κοινωνική ασφάλεια).
- Εντός / Εκτός (των μηχανισμών της οικονομίας και της κοινωνίας που επιτρέπουν στους πολίτες να επιδιώκουν την ευημερία τους).
- Συλλογικός / Ατομικός (τρόπος αντιλαμβανόμενης ένταξης στην κοινωνία).
Τα θέματα που ανοίγονται από την αναμέτρηση της Επινόησης και της Παρανόησης του Πολιτικού είναι πολλά -και κρίσιμα. Γι’ αυτό θα επανέλθουμε.