Εθνική πρόκληση με αβέβαιη έκβαση η μείωση τιμών - To ορόσημο του Σεπτεμβρίου

Η ώρα της αλήθειας στον διαρκή πόλεμο κατά της ακρίβειας, που για την ώρα κερδίζει, θα έρθει τον Σεπτέμβριο με τον πρώτο μήνα του φθινοπώρου να συνιστά σημαντικό ορόσημα για… πρωτοβρόχια μειώσεων στις τιμές.

Τετάρτη 01 Ιου 2026, 12:23

Χειρόφρενο τράβηξε η ακρίβεια - Στο 3,9% υποχώρησε ο πληθωρισμός τον Ιούνιο

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η «συμφωνία κυρίων» μεταξύ κυβέρνησης – σούπερ μάρκετ και βιομηχανίας τροφίμων για μειώσεις σε βασικά αγαθά θα δοκιμαστεί στην πράξη αν και πρόκειται για ένα εγχείρημα υψηλού ρίσκου και αμφίβολης αποτελεσματικότητας, με τις ανατιμήσεις να καλπάζουν εδώ και πέντε χρόνια (πάνω από 30% σε είδη πρώτης ανάγκης μεσοσταθμικά), που στηρίζεται στην… καλή θέληση λιανεμπορίου και εταιρειών.

Μέχρι το «ραντεβού» του Σεπτεμβρίου, η αγορά δεσμεύθηκε να διατηρήσει σταθερές τις τιμές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, παρά την κατάργηση από την 1η Ιουλίου του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους. Η δέσμευση αφορά και τους περίπου 2.000 κωδικούς που είχαν ήδη καταγράψει μεσοσταθμικές μειώσεις της τάξης του 6% τις τελευταίες εβδομάδες, λόγω της εφαρμογής του μέτρου.

Στο πλαίσιο αυτό, λίγες εκατοντάδες βασικοί κωδικοί αντί για 2.000+ προϊόντα, αλλά με αισθητά μεγαλύτερο όφελος για τον καταναλωτή, θα αποτελέσουν τον πυρήνα της νέας εθελοντικής συμφωνίας κυβέρνησης, βιομηχανίας τροφίμων και αλυσίδων σούπερ μάρκετ, η οποία αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή σε δύο μήνες.

Η σημαντικότερη αλλαγή που φέρνει η «εθνική κοινωνική συμφωνία» αφορά το μοντέλο επιλογής των προϊόντων. Αντί να συγκεντρωθούν χιλιάδες κωδικοί όπως είχε συμβεί πέρυσι και δεν πέτυχε, η νέα λίστα θα επικεντρωθεί στα προϊόντα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση σε κάθε κατηγορία για να… ελαφρυνθούν τα βάρη στα πορτοφόλια. Οι μειώσεις εκτιμάται πως θα αφορούν κυρίως τυποποιημένα τρόφιμα (γαλακτοκομικά, ψωμί, δημητριακά, ζυμαρικά, φυτικά έλαια, κατεψυγμένα, τρόφιμα παντοπωλείου) βρεφικά προϊόντα (γάλα, κρέμες, πάνες κ.λπ.), απορρυπαντικά και προϊόντα καθαρισμού.

Στόχος της νέας συμφωνίας δεν είναι ο μεγάλος αριθμός συμμετοχών αλλά η ουσιαστική ελάφρυνση του καταναλωτή με επιδίωξη οι μειώσεις στις τιμές να είναι αισθητά μεγαλύτερες (πάνω από 10%) από τις συνήθεις προωθητικές ενέργειες και να επικεντρωθούν σε βασικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης για να τις… καταλάβουν για τα καλά οι καταναλωτές, κάτι βέβαια που μένει να φανεί στο ράφι και το ταμείο.

Σε «θερινή ραστώνη» η ακρίβεια

Πάντως ανάσες αισιοδοξίας αποτέλεσαν τα στοιχεία για τον πληθωρισμό (ρυθμός αύξησης των τιμών) Ιουνίου που αποσυμπιέστηκε στη χώρα μας στο 3,9%, από αύξηση 4,9% τον Μάιο. Παραμένει βέβαι (αν και πιο περιορισμένη) η «ψαλίδα» από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης που κατέγραψε άνοδο τιμών 2,8% τον Ιούνιο, από 3,2% τον Μάιο.

Τα στοιχεία της Eurostat έδειξαν πως ο Ιούνιος ήταν ο μήνας που φάνηκαν τα πρώτα σήματα… εκεχειρίας στα ράφια. Τo στοίχημα είναι πλέον το πως θα μεταφραστεί αυτό στις τιμές το επόμενο διάστημα.

Οι τιμές των τροφίμων παραμένουν «αγκάθι» με την άνοδο στην Ελλάδα να είναι 2,5% και στην Ευρωζώνη 1,6%. Η άνοδος τιμών στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα είναι βασική αιτία ανατιμήσεων με το ρυθμό στην Ελλάδα να τρέχει με 6% έναντι μόνο 3,2% στην Ευρωζώνη. Στις τιμές ενέργειας επίσης διατηρούνται οι αποκλίσεις με τις αυξήσεις να «τρέχουν» με ρυθμό 15% στην Ελλάδα τον Ιούνιο και με μόνο 8,7% στην Ευρωζώνη. Αλλά και στις υπηρεσίες, η άνοδος τιμών ήταν 4,5% στην Ελλάδα και 3,2% στην Ευρωζώνη.

Kαι τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών) σύμφωνα με τα οποία ο πληθωρισμός στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ τον Ιούνιο σε σχέση με τον Ιούνιο του 2025 διαμορφώθηκε στο 0,39% εκπέμπουν μηνύματα συγκρατημένης αισιοδοξίας.

Ο δείκτης τιμών Ιουνίου σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα Μάιο είναι μειωμένος κατά -0,29%. Συνολικά το κυλιόμενο 12μηνο (Ιούλιος 2025-Ιούνιος 2026) καταγράφει αύξηση 1,56%.

Ο αόρατος πόλεμος… που συνεχίζεται στην αντλία

Την ίδια στιγμή, στα καύσιμα η εικόνα είναι λίγο πιο σύνθετη από μια απλή σύγκριση του Brent με τις τιμές στην αντλία (η αμόλυβδη κυμαίνεται πέριξ των 1,92 ευρώ τις τελευταίες μέρες κατά μέσο όρο πανελλαδικά) που δεν ανταποκρίνονται άμεσα στην συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν η οποία έβαλε τέλος (εκτός απροόπτου) στις εχθροπραξίες.

Όπως δείχνουν τα διαθέσιμα στοιχεία, η εικόνα είναι πιο Όπως είναι γνωστό, το 55% - 60% της τελικής τιμής της αμόλυβδης αποτελείται από φόρους και λοιπές επιβαρύνσεις, ενώ σημαντικό μέρος αφορά την τιμή του διυλιστηρίου. Αντίθετα, το ποσοστό που αντιστοιχεί στα περιθώρια εταιρειών εμπορίας και πρατηριούχων παραμένει μονοψήφιο, κοντά στο 8% της τελικής τιμής. Αυτό σημαίνει ότι η εξέλιξη των τιμών στην αντλία δεν καθορίζεται μόνο από την πορεία του αργού πετρελαίου, αλλά από ολόκληρη την αλυσίδα διαμόρφωσης της τελικής τιμής.

Η σύνδεση του Brent με τις τιμές στην αντλία δεν είναι, ωστόσο, άμεση. Μέχρι να φτάσει η μεταβολή στον οδηγό μεσολαβεί ολόκληρη η αλυσίδα εφοδιασμού: οι διεθνείς τιμές των έτοιμων καυσίμων (Platts), η διύλιση, οι εισαγωγές, οι παραδόσεις στις εταιρείες εμπορίας και στα πρατήρια, καθώς και η διάθεση των αποθεμάτων που έχουν ήδη αγοραστεί σε διαφορετικές τιμές. Για τον λόγο αυτό, ακόμη και όταν το Brent υποχωρεί, απαιτούνται συνήθως περίπου τέσσερις ημέρες μέχρι η μεταβολή να αρχίσει να αποτυπώνεται στην αντλία, χρόνος που αντιστοιχεί στον φυσιολογικό κύκλο τροφοδοσίας της αγοράς. Αυτό εξηγεί γιατί η πορεία των λιανικών τιμών δεν συμβαδίζει πάντοτε καθημερινά με την πορεία του αργού πετρελαίου.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ορισμένες περιόδους οι τιμές του Brent και των καυσίμων κινούνται ακόμη και διαφορετικά. Αυτό συμβαίνει επειδή οι λιανικές τιμές επηρεάζονται περισσότερο από τις διεθνείς τιμές των προϊόντων διύλισης(Platts) παρά αποκλειστικά από το αργό πετρέλαιο. Έτσι, ακόμη και σε περιόδους που το Brent εμφανίζει μικρές μεταβολές, η βενζίνη και το ντίζελ μπορεί να παρουσιάζουν αισθητά μεγαλύτερες αυξομειώσεις.

Η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών δημιουργεί ασφαλώς ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για την ελληνική αγορά καυσίμων, χωρίς όμως να προδικάζει από μόνη της την πορεία των τιμών στην αντλία. Το επόμενο διάστημα θα κριθεί τόσο από τις διεθνείς εξελίξεις όσο και από την πορεία των τιμών των διυλισμένων καυσίμων, ενώ εκ του αποτελέσματος θα αποδειχθεί πώς θα λειτουργήσει η αγορά μετά τη λήξη του πλαφόν και υπό το καθεστώς αυξημένης εποπτείας που προανήγγειλε η κυβέρνηση.

*Δημοσιεύτηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 05 Ioυλίου 2026