Ευριπίδης Στυλιανίδης στη "ΜτΚ": Να αποδείξουμε ότι σχεδιάζουμε με βλέμμα όχι στις επόμενες εκλογές, αλλά στις επόμενες γενιές

«Η Συνταγματική Αναθεώρηση είναι μία μοναδική ευκαιρία να αποδείξει το πολιτικό σύστημα ότι σχεδιάζει το αύριο με το βλέμμα όχι στις επόμενες εκλογές, αλλά στις επόμενες γενιές», τονίζει στη συνέντευξή του ο βουλευτής Ροδόπης της ΝΔ, καθηγητής της Νομικής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Κύπρου και Εισηγητής της Πλειοψηφίας στην Αναθεώρηση του Συντάγματος.

Ποια είναι η επόμενη ημέρα για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά τη συνάντηση στην Άγκυρα;

Το Ανώτατο Οικονομικό Συμβούλιο αποτελεί το διαχρονικό Forum θετικών πολιτικών. Δεν ασχολείται με μείζονα πολιτικά ζητήματα, αλλά δημιουργεί μικρές γέφυρες παράλληλης συνεργασίας που ενισχύουν την κοινότητα συμφερόντων μεταξύ των δύο αγορών π.χ. στο εμπόριο, τον τουρισμό, την ενεργειακή συνεργασία, την εκπαιδευτική συνεργασία κ.λπ. διευκολύνοντας την κεντρική προσέγγιση των δύο χωρών. Την περίοδο που είχα την ευθύνη του συμπροέδρου ως αρμόδιος υφυπουργός Εξωτερικών (2004-2007) πετύχαμε να εκτινάξουμε τον όγκο εμπορικών συναλλαγών από τα 350 εκατ. στα 5,5 δισ. με θετικό ισοζύγιο για την Ελλάδα. Τώρα οι δύο πλευρές έθεσαν ως νέο στόχο τα 10 δισ. Εύχομαι η νέα προσπάθεια να ευδοκιμήσει και να επιβεβαιωθεί η αρχαία Ελληνική ρήση ότι «σύνορα που τα διαβαίνουν εμπορεύματα δεν τα διαβαίνουν στρατοί».

Τι σας φοβίζει στα ελληνοτουρκικά; Τι σας κάνει αισιόδοξο για το μέλλον;

Με φοβίζει μόνο ο κακός μας εαυτός. Όσο είμαστε ενωμένοι και προσηλωμένοι σε μία εθνική στρατηγική, όσο επικαλούμαστε με συνέπεια το διεθνές δίκαιο, όσο ενισχύουμε την αποτρεπτική μας δύναμη και τις διεθνείς μας συμμαχίες, όσο κρατούμε δυνατή την οικονομία μας και βασιζόμαστε στις δικές μας αποκλειστικά δυνάμεις, τόσο πιστεύω ότι θα ενισχύουμε τη διαπραγματευτική μας δύναμη και θα εμπλουτίζουμε τη φαρέτρα των επιχειρημάτων μας. Αν κάτι από τα παραπάνω λείψει, ανησυχώ. Αντίθετα είμαι αισιόδοξος, όταν όσα είπα συνοδεύονται από εθνική βούληση και ισχυρή εθνική αυτοπεποίθηση, τότε κοιτάμε ευθέως την Τουρκία στα μάτια, όπως διδάσκει η ιστορία μας.

Θα είστε εισηγητής της ΝΔ στην Αναθεώρηση του Συντάγματος. Γιατί εκτιμάτε ότι είναι αναγκαία η σύγκλιση των πολιτικών δυνάμεων;

Η αναθεωρητική διαδικασία δεν είναι ζήτημα αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Είναι η κορυφαία στιγμή του Κοινοβουλίου που αποδεικνύει αν οι πολιτικές δυνάμεις και οι βουλευτές έχουν να προτείνουν καινοτόμες ιδέες και σύγχρονες προτάσεις μεγάλων αλλαγών ή αν στέρεψε η φρέσκια σκέψη του πολιτικού κόσμου. Είναι επίσης μία διαδικασία που αποκαλύπτει τον βαθμό ωριμότητας των πολιτικών κομμάτων να συνεννοηθούν μεταξύ τους κτίζοντας της Ελλάδα του μέλλοντος ή βουλιάζοντας σε πάθη και άγονες μικροκομματικές αντιπαραθέσεις. Το έχω ξαναπεί ότι, η Συνταγματική Αναθεώρηση είναι μία μοναδική ευκαιρία να αποδείξει το πολιτικό σύστημα ότι σχεδιάζει το αύριο με το βλέμμα όχι στις επόμενες εκλογές, αλλά στις επόμενες γενιές.

Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας τα πιο κρίσιμα άρθρα;

Ο πρωθυπουργός ως επικεφαλής της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας άνοιξε μία δημόσια διαβούλευση, στην οποία καλούνται όλοι να συμμετέχουν. Κόμματα, βουλευτές, πολίτες, ειδικοί επιστήμονες, κοινωνικοί φορείς, όλοι. Θα φανεί ποιος έχει πρόταση και θέληση να συμπληρώσει το Σύνταγμα, να διορθώσει διατάξεις ή να θεσπίσει σημαντικές αλλαγές. Η ατζέντα προς συζήτηση είναι μεγάλη. Το Σύνταγμα που θα προκύψει όμως πρέπει να είναι αφαιρετικό για να είναι ανθεκτικό, ιδιαίτερα για θέματα που θα μπορούσαν να ρυθμιστούν από τον κοινό νομοθέτη. Επίσης θα πρέπει να παραμείνει ανοιχτό ως προς τις επιστημονικές, τις τεχνολογικές και τις γεωπολιτικές εξελίξεις και μια παράλληλη Ευρωπαϊκή και Διεθνή έννομη τάξη που γίνεται όλο και περισσότερο παρεμβατική.

Τι άλλο θα βάζατε εσείς στην ατζέντα της Συνταγματικής Αναθεώρησης; Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να ενταχθεί σε αυτή τη συζήτηση;

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Συνθετική Βιολογία και η Ρομποτική είναι βέβαιο, ότι θα επηρεάσουν καθοριστικά, θετικά ή αρνητικά όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το 2001 ο Β. Βενιζέλος με τη στήριξη όλων μας, εγώ ήμουν τότε ο νεότερος βουλευτής και φρέσκος διδάκτορας Συνταγματικού Δικαίου του Πανεπιστημίου του Αμβούργου, διορατικά, εισήγαγε ένα νέο δικαίωμα στο άρθρο 5^Α που αφορά στην Ισότητα πρόσβασης στην Κοινωνία της Πληροφορίας. Σκεφθείτε η εφαρμογή πόσων συνταγματικών δικαιωμάτων εξαρτήθηκε και εξαρτάται ακόμα από αυτό το δικαίωμα κυρίως μετά την Πανδημία του COVID-19. Σε πρόσφατη μελέτη που παρουσιάσαμε με τις εκδόσεις ΝΟΜΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ για το θέμα, 43 συνάδελφοι από 18 Πανεπιστήμια της Ελλάδας, της Ευρώπης και των ΗΠΑ προτείνουμε ένα «άρθρο - γέφυρα» το 5Β, που θα ολοκληρώνει το 5Α. Θα εναρμονίζει το Ελληνικό Σύνταγμα με τη Σύμβαση Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Θα υιοθετεί τις βασικές αρχές που πρέπει να διέπουν την «Ηθική ΤΝ» και θα θεσπίζει μία Ανεξάρτητη Αρχή Αναφοράς σύμφωνα και με το AI ACT της ΕΕ. Επιλέγουμε συνειδητά την εναρμόνιση με τη Σύμβαση Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης, διότι την έχουν ήδη υπογράψει ΕΕ και ΗΠΑ ως κοινό αξιακό χώρο, κάτι που δεν ισχύει για το AI ACT της ΕΕ, επειδή η διαφοροποίηση μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ για το βαθμό ρύθμισης του ΑΙ είναι πολύ μεγάλη, ενόψει του ανταγωνισμού με την Κίνα. Η ισορροπία μεταξύ της Γεωπολιτικής προσέγγισης των ΗΠΑ και της Πολιτειακής προσέγγισης της ΕΕ θα αποτελέσει θεμελιώδες ζήτημα τα επόμενα χρόνια στο πεδίο της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αξίζει πιστεύω τουλάχιστον σε αυτό το άρθρο να επιδείξουμε όλοι ωριμότητα και ισχυρή συναίνεση από την Προτείνουσα Βουλή βγάζοντας την Ελλάδα στην πρωτοπορεία υπεράσπισης του Ανθρωποκεντρισμού, έναντι ενός επαπειλούμενου Μετά-ανθρωπισμού».

Πώς πρέπει να κινηθεί η Ν∆; Και τι θα συστήνατε στην αντιπολίτευση και κυρίως στο ΠΑΣΟΚ;

Η ΝΔ που ανέλαβε την πρωτοβουλία των κινήσεων, όπως είχε προεκλογικά δεσμευτεί, πρέπει να παραμείνει ανοιχτή στη διαβούλευση μέχρι και την τελευταία στιγμή. Πρέπει να περιφρουρήσει το θεσμικό και συναινετικό πνεύμα της διαδικασίας και να ενθαρρύνει την κατά συνείδηση ψήφο των βουλευτών αφήνοντας στην κρίση του λαού και της ιστορίας όποιον αυτοεγκλωβιστεί στο συνταγματικό λαϊκισμό. Επιβεβαίωση του ότι μπορεί να επιτευχθεί Υπέρβαση του τρέχοντος πολωτικού πολιτικού κλίματος, αποτελεί η επιτυχία της προηγούμενης Αναθεωρητικής Διαδικασίας του 2019 που είχα την τιμή να τη συντονίσω ως πρόεδρος της Επιτροπής στην Αναθεωρητική Βουλή. Ξεκινήσαμε από 154 διαφωνίες στην Προτείνουσα Βουλή από τις οποίες μεταβιβάστηκαν οι 49 στην Αναθεωρητική και πετύχαμε σε ενάμιση μήνα έντονων συζητήσεων 8+1 Συμφωνίες για σημαντικές αλλαγές που οι περισσότερες δοκιμάστηκαν με επιτυχία στην πράξη. Οι 8 επιτεύχθηκαν στην Επιτροπή Αναθεώρησης και η 1 στην Ολομέλεια, διότι ο διάλογος έμεινε ανοιχτός μέχρι και την τελευταία στιγμή με τους Βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας τουλάχιστον να ψηφίζουν κατά συνείδηση.

Μπαίνουμε σιγά σιγά σε μία περίοδο προεκλογική. Ποια πρέπει να είναι η συνταγή για την επιτυχία της κυβέρνησης και της ΝΔ στις επερχόμενες εθνικές εκλογές;

Η επιτυχία της κυβέρνησης εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της, την καταστολή της όποιας αλαζονικής συμπεριφοράς και τη δυνατότητα της να περπατήσει μέσα στην κοινωνία πείθοντας τους πολίτες ότι συναισθάνεται την αγωνία τους, αντιλαμβάνεται τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και παλεύει για να τα νικήσει. Η επιτυχία αντίστοιχα για το κόμμα της ΝΔ είναι να ταυτιστεί ξανά με την μεγάλη Κεντροδεξιά Παράταξη αποδεικνύοντας ότι η πραγματικά λαϊκή πολιτική δεν ταυτίζεται με το λαϊκισμό αλλά τον πολεμά. Δεν βασίζεται στις εποχικές επιδοτήσεις, αλλά στην διασφάλιση της ισότητας ευκαιριών για όλους που οδηγεί στην κοινωνική κινητικότητα. Επίσης η εθνική πολιτική δεν ταυτίζεται με την εθνικιστική ρητορική, αλλά με μία στιβαρή, συστηματική και αποφασιστική πατριωτική πολιτική.

Κώστας Καραμανλής και Αντώνης Σαμαράς, που ασκούν συχνά κριτική στην κυβέρνηση, έχουν θέση σε αυτήν την πορεία;

Φυσικά και έχουν. Η δημοκρατία εμπεριέχει τον διάλογο και ο διάλογος βασίζεται στην διαφωνία. Το στοίχημα που πρέπει να κερδίσουμε ως παράταξη είναι να αξιοποιήσουμε την εμπειρία των προηγούμενων ηγετών μας. Να ακούσουμε την κριτική φωνή τους και να προσπαθήσουμε να συνθέσουμε λύσεις για τα προβλήματα, προτάσεις για το Σύνταγμα και πολιτικές για την Ελλάδα. Την ευθύνη της τελικής απόφασης έχει σαφώς η σημερινή ηγεσία που ευρισκόμενη στην κορυφή του βουνού έχει μεγαλύτερη ορατότητα των εξελίξεων από εμάς που βλέπουμε μόνο την πλαγιά μας. Αλλά εκτός από την ορατότητα, στις σωστές αποφάσεις μπορούν σίγουρα να συμβάλουν η γνώση της ιστορίας, η εμπειρία παλιότερων χειρισμών, η μελέτη των αντιπάλων και κάθε τρίτη ψύχραιμη ματιά που μπορεί να προσεγγίζει το διεθνές περιβάλλον από άλλη οπτική γωνία.

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 15/2/2026