Η ΔΕΘ μέσα από τις σελίδες της «Μακεδονίας»: Οι πρώτες ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές

Στο πλαίσιο της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης έγινε η πρώτη ραδιοφωνική εκπομπή στην Ελλάδα και η πρώτη μετάδοση τηλεοπτικού σήματος στη χώρα προς δέκτες τοποθετημένους σε διάφορα σημεία της Θεσσαλονίκης.

«Ἀπόψε θ᾽ ἀκούσωμεν Ρώμην, Βιέννην, Βερολῖνον, Παρισίους»

Το 1926 ο μηχανολόγος-ηλεκτρολόγος Χρίστος Τσιγγιρίδης στήνει τον πρώτο ραδιοφωνικό σταθμό της Ελλάδας, στο σπίτι του, απέναντι από το πεδίο του Άρεως όπου γινόταν η 1η ΔΕΘ. Ο Τσιγγιρίδης ήθελε να αξιοποιήσει την μεγάλη δημοσιότητα που έλαβε η πρώτη Έκθεση για να τραβήξει τα βλέμματα στο δικό του δημιούργημα- αλλά ελλείψει κρατικής άδειας ήρθε αντιμέτωπος με τις αστυνομικές αρχές.

Ωστόσο, ο θόρυβος που προκλήθηκε έδωσε την αφορμή στην Έκθεση του 1928, υπό την πρωθυπουργική παρουσία του Βενιζέλου, να παρουσιαστεί το εγχείρημα εντός των εγκαταστάσεων της ΔΕΘ. Μάλιστα στις 12 Οκτωβρίου 1928, η «Μακεδονία» κάνει κριτική για τα οργανωτικά θέματα και την έλλειψη ατραξιόν στην 3η ΔΕΘ, συμπληρώνοντας ότι ευτυχώς που υπήρχε και ο «Λέκτης» (όπως ονόμαζαν τότε το μεγάφωνο, εκ του αγγλικού speaker) γιατί αλλιώς «ἡ Ἔκθεσις θὰ ἦτο βουβή, σιωπηλὴ». Το 1929 η «Μακεδονία» γράφει ότι «Ὁ κ. Τσιγγιρίδης εἶχε δὲν εἶχε τὰ κατέφερε νὰ στήσῃ εἰς τὸν περίβολον τῆς ἐκθέσεως δέκτην ἀσυρμάτου.Ἔτρεξεν, ἐφώναξε, διαπληκτίσθη, ἔδρωσεν, ἐπὶ τέλους!» και ενημερώνει με πανηγυρισκό τρόπο τους αναγνώστες της ότι «Ἀπόψε θ᾽ ἀκούσωμεν Ρώμην, Βιέννην, Βερολῖνον, Παρισίους. Τὰ μεγάφωνά του, οἱ "μαγκναβὸξ" θὰ συντελέσουν ὥστε αἱ χιλιάδες τῶν ἐπισκεπτῶν τῆς σήμερον νὰ μὴ χάσουν τίποτε ἀπὸ τὴν σπανίαν μουσικὴν ἀπόλαυσιν ποὺ θὰ προσφερθῇ». Ο ραδιοσταθμός στεγάστηκε σε μια παράγκα, στην έκταση του Πεδίου του Άρεως (πρώτη εγκατάσταση της Έκθεσης) και ξεπερνούσε ακόμη και την πανελλήνια εμβέλεια. Στην πορεία, Τσιγγιρίδης και «Μακεδονία» ενώνουν τις δυνάμεις τους, δημιουργώντας ίσως τον πρώτο επιχειρηματικό όμιλο στον χώρο της ενημέρωσης.

ΔΕΘα δεις τηλεόραση;

Η πρώτη παρουσίαση ασπρόμαυρης τηλεόρασης κλειστού κυκλώματος στην Ελλάδα έγινε το 1954, στην 4η μεταπολεμική διοργάνωση, στο αμερικανικό περίπτερο. Οι επισκέπτες που έβλεπαν για πρώτη φορά τον εαυτό τους στην οθόνη, έμεναν άφωνοι. Θα περνούσαν έξι χρόνια μέχρι την εκπομπή του πρώτου ελληνικού προγράμματος.

Το περίπτερο της ΔΕΗ στην 25η ΔΕΘ του 1960 περιλάμβανε εκτός των άλλων και τον Πειραματικό Σταθμό Τηλεοράσεως. Ο σταθμός στήθηκε με τη συμβολή της Philips και άρχισε να λειτουργεί στις 8 το βράδυ της 3ης Σεπτεμβρίου 1960, εκπέμποντας πειραματικό πρόγραμμα σε κλειστό κύκλωμα τηλεοράσεων. Τον σταθμό εγκαινίασε ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής και το μήνυμα του αναμεταδόθηκε σε 70 δέκτες εντός της ΔΕΘ και σε 30 εκτός των χώρων της έκθεσης. Στις 4 Σεπτεμβρίου 1960 η «Μακεδονία» ότι τα εγκαίνια της 25ης ΔΕΘ τελέστηκαν πανηγυρικώς και πληροφορεί τους αναγνώστες ότι «Ἤρχισε χθὲς λειτουργῶν ὁ σταθμὸς τηλεοράσεως ὁ ἐγκατασταθεὶς εἰς τὸ ἐν τῇ Ἐκθέσει περίπτερον τῆς ΔΕΗ αἱ εἰκόνες τοῦ προγράμματος τοῦ ὁποίου ἀναμεταδίδονται δι᾽ ἑκατὸν στοιχείων - δεκτῶν, τοποθετημένων εἰς διάφορα σημεῖα τῆς πόλεώς μας. Εἷς τοιοῦτος δέκτης ἐτοποθετήθη καὶ εἰς τὴν προθήκην τῆς "Μακεδονίας" πλήθη δὲ κόσμου συνωστίζοντο τὰς ἑσπερινὰς ὥρας πρὸ αὐτοῦ καὶ παρηκολούθουν το χθεσινό πρόγραμμα τηλεοράσεως».

Η ΔΕΗ με διαφημιστικές καταχωρίσεις στις εφημερίδες ανακοινώνει τα σημεία της πόλης στα οποία έχει τοποθετήσει τηλεοπτικούς δέκτες για το κοινό -μεταξύ αυτών -φυσικά- και εντός της Διεθνούς Εκθέσεως. Δυστυχώς, μετά το πέρας των τριών εβδομάδων της Έκθεσης ο σταθμός της ΔΕΗ σταμάτησε να λειτουργεί και ένα τμήμα του μεταφέρθηκε στην Αθήνα. Για την εκπομπή του πρώτου ολοκληρωμένου ελληνικού προγράμματος, εκτός της Philipps, είχαν προσφέρει μηχανήματα το ΕΜΠ, το μαιευτήριο Αλεξάνδρα και ο σταθμός τηλεοράσεως της αμερικανικής βάσης του Ηρακλείου.

Το 1964, από το δώμα του περιπτέρου 5 της 29ης ΔΕΘ, εκπέμπει το πρώτο ιδιωτικό τηλεοπτικό κανάλι της Ελλάδος, η Τηλεόραση Θεσσαλονίκης, με άδεια του Γεωργίου Παπανδρέου κατόπιν ενεργειών της εφημερίδας Μακεδονία του Γιάννη Βελλίδη, ο οποίος εκείνη τη χρονιά ήταν και πρόεδρος της ΔΕΘ.

Το 1966, στο περίπτερο των ΗΠΑ στη ΔΕΘ λειτούργησε για πρώτη φορά στην Ελλάδα έγχρωμη τηλεόραση. Μέσα στο περίπτερο είχε στηθεί ένα στούντιο, από το οποίο εξέπεμπαν ζωντανό πρόγραμμα. Οι επισκέπτες της έκθεσης μπορούσαν να δουν για πρώτη φορά έγχρωμες εικόνες στις τηλεοπτικές οθόνες που είχαν τοποθετηθεί στο περίπτερο, κάτι που αποτέλεσε τεράστια ατραξιόν για την εποχή.

Το 1965 στο περίπτερο της Ανατολικής Γερμανίας λειτουργεί ένα πλήρες στούντιο τηλεόρασης, ενώ σε αυτό της Ιαπωνίας παρουσιάστηκε ο μικρότερος φορητός δέκτης τηλεόρασης.

Από το 1966 έχουν αρχίσει οι τηλεοπτικές μεταδόσεις του ΕΙΡ και τα επόμενα χρόνια η συσκευή μπαίνει σε όλο και περισσότερα σπίτια.

«Ὁ σταθμός μας θά λειτουργήση μόνο κατά την διάρκεια τῆς Ἐκθέσεως καί ἐφ' ὄσον καταστῆ δυνατόν, κάθε Κυριακή. Τό πρόγραμμά μας θά εἶναι μικρᾶς διαρκείας, ἀλλά θά προσπαθήσουμε νά σᾶς προσφέρουμε καλή ποιότητα» δήλωνε στην ΔΕΘ του 1969 ο διοικητής του ΟΤΕ Λ. Αλεξανδρόπουλος.

»Θά ἀκούσουμε μέ τά ἴδια αἰσθήματα τόσο τά συγχαρητήριά σας, ὄσον καί τίς ὑποδείξεις σας ἤ ἐπικρίσεις σας, ἐάν ὑπάρξουν. Κι' αὐτό γιατί θά μᾶς εἶναι χρήσιμου ἔχοντας τήν ἐπιθυμίαν νά διορθώσωμε κάτι πού δέν πῆγε καλά. Γιά λίγες ὧρες ἐπίσης κάθε μέρα, θά προσφέρωμε στους τηλεθεατάς τῆς Θεσσαλονίκης ἔγχρωμον πρόγραμμα τηλοψίας κάτι τελείως καινούργιο γιά τήν χώρα μας, προσφορά τῆς γαλλικῆς ἑταιρίας «Τόμψον Χιούστον» φυσικά κι' αὐτό μόνο γιά τό χρόνο πού θά διαρκέση ἡ Ἔκθεση. Μέσα στή γενική προσπάθεια τῆς κυβερνήσεως τῆς ἐπαναστάσεως γιά τήν ταχεῖαν πρόοδο καί ἀνάπτυξη τῆς χώρας μας, καί ἰδιαίτερα τῆς μαρτυρικῆς μας Μακεδονίας, προσθέτουμε καί ἐμεῖς τίς μικρές μας δυνάμεις, πιστεύοντας πώς συμβάλλουμε κατά κάποιο ποσοστό στό γιγαντιαῖο ἔργο πού συντελεῖται ἀπό τήν μιά ὡς τήν ἄλλη ἄκρη τῆς ὡραίας, τῆς ἀθάνατης τῆς μοναδικῆς Ἑλλάδος μας».

Ο Πύργος του ΟΤΕ

Αναφερόμενη στην κατασκευή του πύργου του ΟΤΕ, τον Σεπτέμβριο του 1969 η εφημερίδα κάνει λόγο για «ἕνα μεγαλο τεχνικό ἔργο, τόν πύργο μέ τόν περιστρεφόμενο τελευταῖο ὄροφο καί τήν πανύψηλη κεραία του πού θά στεγάση κάθε χρόνο τήν ἔκθεση τοῦ Ο.Τ.Ε., ἀπολύτως σύγχρονο, σχεδιασμένο καί κατασκευασμένο κατά ἑκατό τοῖς ἑκατό, ἀπό χέρια ἑλληνικά. Ἕνα τεχνικό ἔργο πού θά προβάλη, τόσο τήν Ἔκθεση, ὄσο καί τήν πόλη ἀκόμη καί ὁλόκληρη τήν Ἑλλάδα στά μάτια τοῦ ξένου ἐπισκέπτου». 

Κινητή Τηλεφωνία

»Γιά πρώτη φορά ἡ Θεσσαλονίκη θά ἔχη τό προβάδισμα σέ ὅλη τήν Ἑλλάδα, σ' ένα καινούργιο τομέα τεχνικοῦ ἐπιτεύγματος. Στόν πύργο τοῦ ΟΤΕ εἶναι ἐγκατεστημένα τά μηχανήματα τῆς κινητῆς τηλεφωνίας. Δηλαδή, θά μπορῆ, ὄποιος τό θέλει καί ὅποιος μπορεῖ, γιατί εἶναι λίγο ἀκριβό, νά ἐπικοινωνῆ ἀπό τό αὐτοκίνητό του σέ μιά ἀκτίνα 30 περίπου χιλιομέτρων ἀπό τήν πόλη μέ ὀποιοδήποτε συνδρομητή τῆς Θεσσαλονίκης ἤ ἄλλης πόλεως ἤ ἀκόμη καί τοῦ ἐξωτερικοῦ» πληροφορούσε τους αναγνώστες της η «Μακεδονία» τον Σεπτέμβριο του 1969. Τελικά, έπρεπε να φτάσουμε στη δεκαετία του ’90 για να παρουσιαστούν στο ελληνικό κοινό τα δίκτυα GSM και η κινητή τηλεφωνία, στα εκθεσιακά περίπτερα των ιδιωτικών εταιρειών.

Δημοσιεύτηκε στο Ένθετο «Η ΔΕΘ γίνεται αιωνόβια» που κυκλοφόρησε με τη «ΜτΚ» 5/9/2026