Η ΔΕΘ μέσα από τις σελίδες της «Μακεδονίας»: «Θὰ πιάνουν τὸ σαγόνι τους ἀπὸ τὴν ἔκπληξι»

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης ήταν πάντα ένα «παράθυρο στον κόσμο», φιλοξενώντας εκθέματα που προκαλούσαν αίσθηση για την εποχή τους και παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες, αλλά και εφευρέσεις που τραβούσαν το ενδιαφέρον του κοινού, καθώς ήταν προϊόντα του τεχνολογικού και βιομηχανικού εκσυγχρονισμού της χώρας.

Για παράδειγμα, στην 1η ΔΕΘ, το 1926, στο περίπτερο των φαρμακευτικών προϊόντων το ελληνικό εργοστάσιο της «Παστέρ» δείχνει στον ρεπόρτερ της «Μακεδονίας» την «Αμινοκινίνην εἰς ἐνέσεις καὶ τὰ δισκία διὰ τὴν ριζικὴν θεραπείαν τῆς ἑλονοσίας, κατόπιν τὸ ἀθάνατον SALIBISMOL διὰ τὴν θεραπείαν τῆς σιφυλίδος καὶ μᾶς εἶπε νὰ διακηρύξωμεν στεντορίως, ὅτι εἶναι τὸ μόνον ἑλληνικὸν Βισμούθιον τὸ ὁποῖον ἔσωσε, καὶ σώζει τοὺς πάσχοντας». Στην ίδια έκθεση, του 1926, υπήρχαν περίπτερα που παρουσίαζαν αμερικάνικα αυτοκίνητα (τα οποία είχαν εκτεθεί νωρίτερα στις εκθέσεις Παρισιού και Λονδίνου), και θα ήταν διαθέσιμα στην Ελλάδα το 1927.

«Δυσκολευόμαστε νὰ πιστέψωμε πὼς γίνονται στὴν Ἑλλάδα»

Στην Έκθεση του 1928 κάνουν την εμφάνιση τους τα πρώτα ελληνικά γεωργικά μηχανήματα και αντλίες, ενώ το 1929, ο φωτισμός της έκθεσης ήταν αμιγώς ελληνικός, με λαμπτήρες της ελληνικής εταιρείας «Φως». Μεγάλες ελληνικές εταιρείες όπως η ΦΙΞ, η ΑΒΕΖ και η ΜΙΣΚΟ, η ΙΖΟΛΑ, η Πειραϊκή Πατραϊκή, η ΥΦΑΝΕΤ, η καπνοβιομηχανία Ματσάγγου συμμετείχαν κάθε χρόνο στην Έκθεση, συγκεντρώνοντας το ενδιαφέρον των επισκεπτών.

«Μέσα στὸ βιομηχανικὸ καὶ βιοτεχνικὸ περίπτερο. Τὶ νὰ πρωτοϊδῇ κανεὶς καὶ τὶ νὰ πρωτοπροσέξῃ στὴν ὑπέροχη αὐτὴ κυψέλη ποὺ περικλείει τὸ μέλι τῆς ἐθνικῆς μας βιοτεχνίας; Τὰ χίλια δυὸ μηχανικὰ εἴδη ποὺ δυσκολευόμαστε νὰ πιστέψωμε πὼς γίνονται στὴν Ἑλλάδα; Θὰ ἦταν ἀδύνατο» έγραφε στις 15 Σεπτεμβρίου 1929 ο δημοσιογράφος της «Μακεδονίας» που επισκέφθηκε την Έκθεση και έμεινε έκθαμβος. «Καὶ οἱ Ἕλληνες ἐπισκέπται ποὺ θαρθoῦν ἀπὸ τὰ πέρατα τῆς χώρας θὰ θαυμάσουν στὸ σύνολο τὴν πανελλήνιο παραγωγή, καὶ τὴν πρόοδο θὰ πιάνουν τὸ σαγόνι τους ἀπὸ τὴν ἔκπληξι καὶ θὰ δικαιολογοῦν τοὺς ἑλληνόπαιδας ποὺ ὡρκίσθηκαν ὅτι προτιμοῦν ὑπὸ κάθε ἄλλη ἐθνικότητα νὰ εἶναι Ἕλληνες» συνέχιζε, γεμάτος ενθουσιασμό.

Πράγματι, οι επισκέπτες έπιασαν πολλές φορές το σαγόνι τους, από έκπληξη, περιδιαβαίνοντας ανά τις δεκαετίες τους χώρους της ΔΕΘ, είτε στο Πεδίο του Άρεως, είτε στη σημερινή της θέση. Από τα πρώτα ελληνικά ψυγεία πάγου, τα πρώτα τηλέφωνα με περιστροφικό δίσκο και τα πρώτα εγχώρια τσιγάρα, μέχρι τα εντυπωσιακά σε μέγεθος τρακτέρ και βαρέα οχήματα ανοικοδόμησης, τότε που η Ελλάδα προσπαθούσε να σταθεί ξανά στα πόδια της με τα χρήματα του Σχεδίου Μάρσαλ, μέχρι τα ρομπότ της σύγχρονης εποχής, η Έκθεση έφερνε... το μέλλον στο παρόν.

Καθρέφτης οικονομικής και τεχνολογικής εξέλιξης

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης πάντα αποτελούσε τον καθρέφτη της οικονομικής και τεχνολογικής εξέλιξης της Ελλάδας, φιλοξενώντας εκθέματα που άφησαν εποχή. Τις δεκαετίες του ’50, του ’60 και του ’70, στο πλαίσιο του ψυχροπολεμικού ανταγωνισμού, οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση αντιμετώπισαν την έκθεση ως ένα πεδίο αντιπαράθεσης και μιας πρώτης τάξης ευκαιρία να επιδείξουν τα επιτεύγματά τους στη διαστημική τεχνολογία.

To 1981 οι πρώτοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές γραφείου (IBM, Commodore) κάνουν το «ντεμπούτο» τους στο ευρύ κοινό στους χώρους στη ΔΕΘ, ενώ στα τεχνολογικά περίπτερα σχηματίζονταν ουρές από νέους που ήθελαν να δουν τα οικιακά βιντεοπαιχνίδια. Στις αρχές του ’90 το κοινό έρχεται σε επαφή με τα δίκτυα GSM και την κινητή τηλεφωνία και λίγο πριν το τέλος της ίδιας δεκαετίας κάνουν την εμφάνιση τους τα πρώτα περίπτερα που ήταν αφιερωμένα στο διαδίκτυο, με συνδέσεις dial-up και επίδειξη του World Wide Web.

Στην αυγή της νέας χιλιετίας οι επισκέπτες της ΔΕΘ ήρθαν σε επαφή με τις τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τα υβριδικά οχήματα, και λίγο αργότερα με τους 3D εκτυπωτές, τις έξυπνες οικιακές συσκευές, τις εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας (VR), τα drones και τα αυτόνομα ηλεκτρικά οχήματα. Το 2018 ήταν χρονιά σταθμός για τη ΔΕΘ, με τιμώμενη χώρα τις ΗΠΑ και παρουσία στην Έκθεση τεχνολογικών κολοσσών όπως η Microsoft, η Google και η Lockheed Martin. Την τελευταία δεκαετία η ΔΕΘ παρουσιάζει το ερευνητικό έργο των πανεπιστημίων της Θεσσαλονίκης και φιλοξενεί νεοφυείς επιχειρήσεις που κινούνται στην αιχμή της τεχνολογίας.

100 χρόνια... μέλλον

Η φετινή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης συμπίπτει με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την πρώτη διοργάνωσή της το 1926. Ένας αιώνας συνεχούς παρουσίας, εξέλιξης και προσφοράς στην οικονομική, επιχειρηματική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή της χώρας, αποτελεί την αφετηρία για ένα ιδιαίτερο αφιέρωμα, που δεν περιορίζεται στην ιστορική αναδρομή, αλλά στρέφει το βλέμμα στο μέλλον.

Η ΔΕΘ-HELEXPO, σε συνδιοργάνωση με το MOMus-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, παρουσιάζουν μια ειδικά σχεδιασμένη Έκθεση με σύγχρονη μουσειολογική και μουσειογραφική προσέγγιση, η οποία αναδεικνύει τη διαχρονική σχέση της ΔΕΘ με την καινοτομία, την τεχνολογική πρόοδο και τις μεγάλες αλλαγές που διαμόρφωσαν κάθε εποχή. Η «Μακεδονία» δεν θα μπορούσε να λείπει από αυτή την επετειακή δράση, καθώς είναι η μόνη εφημερίδα της Θεσσαλονίκης και της Βορείου Ελλάδας που έχει υπερεκατονταετή ιστορία και παρουσία στον ελληνικό Τύπο και κάλυψε κάθε μία από τις 90 διοργανώσεις της Διεθνούς Έκθεσης. Αρχειακό υλικό της εφημερίδας εκτίθεται στο MOMus, μαζί με άλλα ιστορικά τεκμήρια, σε μία Έκθεση που αφηγείται σε μια χρονογραμμή την πορεία ενός θεσμού που υπήρξε διαχρονικά σημείο συνάντησης ιδεών, ανθρώπων, επιχειρήσεων και τεχνολογικών εξελίξεων.

Μέσα από πλούσιο αρχειακό υλικό, σπάνιες φωτογραφίες, ιστορικά τεκμήρια, οπτικοακουστικές προβολές, και σύγχρονες αφηγηματικές τεχνικές, οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν τις σημαντικότερες στιγμές μιας εκατονταετούς διαδρομής, τις πρωτιές που σημάδεψαν την ιστορία της ΔΕΘ, αλλά και το όραμα που διαμορφώνει το μέλλον της. Η Έκθεση φιλοξενείται στο MOMus-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στις εγκαταστάσεις της ΔΕΘ. Η είσοδος στο αφιέρωμα είναι ελεύθερη, με το εισιτήριο της 90ής ΔΕΘ.

Δημοσιεύτηκε στο Ένθετο «Η ΔΕΘ γίνεται αιωνόβια» που κυκλοφόρησε με τη «ΜτΚ» 5/9/2026