Η Ελένη Ανδρεάδη ξέρει πού πηγαίνουν τα βράδια οι γιαγιάδες

- Newsroom

Πώς μια γιαγιά γίνεται.. γιαγιά; Πώς μαθαίνει όλα αυτά τα παραμύθια, τις συνταγές, και τις... γιαγιαδίστικες συμπεριφορές; Πού πάνε οι γιαγιάδες τα βράδια; Στο νέο της βιβλίο «Νυχτερινό σχολείο για γιαγιάδες», η Ελένη Ανδρεάδη ανακάλυψε και αποκαλύπτει στα παιδιά το «μεγάλο μυστικό» των γιαγιάδων που δεν είναι άλλο από το νυχτερινό τους σχολείο, το μέρος δηλαδή όπου «σπουδάζουν» την... τέχνη της γιαγιάς. Μέσα από μια ιστορία γεμάτη ποιηματάκια, χιούμορ, πλούσια εικονογράφηση και... σκανταλιές η συγγραφέας χρησιμοποιεί μια εύστοχη πλην ευφάνταστη ιδέα για να μιλήσει για ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα στις ζωές των παιδιών.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε στις 7 Οκτωβρίου από τις Εκδόσεις Διόπτρα και με αυτή την αφορμή η Ελένη Ανδρέαδη μίλησε στο emakedonia.gr 

Πώς σας ήρθε η ιδέα να γράψετε ένα βιβλίο για τη «γιαγιά»; Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που θέλετε να περάσετε στα παιδιά;

Η ιδέα ξεκίνησε από μια φράση του πεθερού μου, που είπε κάποτε στα παιδιά μου μια Κυριακή ότι η γιαγιά τους πηγαίνει σχολείο τα βράδια. Πώς αλλιώς θα ήξερε να λέει τόσες ωραίες ιστορίες; Η ιδέα έμεινε μαζί μου και, όταν άρχισα να γράφω, μπήκαν μέσα και πολλές αναμνήσεις από την δική μου μητέρα ως γιαγιά αλλά και τις δικές μου γιαγιάδες, την Αθηνά και τη Λίλα.

Πίσω από το χιούμορ και τις αταξίες, θα ήθελα το βιβλίο να ξυπνήσει στα παιδιά την περιέργεια για τους μεγαλύτερους ανθρώπους της ζωής τους. Να τους ρωτήσουν, να ακούσουν τις ιστορίες τους και να ανακαλύψουν ποιοι ήταν πριν γίνουν «η γιαγιά» και «ο παππούς».

Ενώ η γιαγιά είναι πρωταγωνίστρια στο βιβλίο, δεν υπάρχει πουθενά ο παππούς. Για ποιο λόγο κάνατε αυτόν τον διαχωρισμό;

Δεν ήταν ένας συνειδητός αποκλεισμός των παππούδων. Η αρχική ιδέα γεννήθηκε συγκεκριμένα γύρω από μια γιαγιά – την πεθερά μου! - που πηγαίνει κρυφά σχολείο τα βράδια και ήθελα να ακολουθήσω αυτή την ιδέα μέχρι τέλους. Έχει και κάτι πολύ αστείο για μένα η εικόνα μιας ολόκληρης τάξης γεμάτης γιαγιάδες που εκπαιδεύονται στις αταξίες.

Οι παππούδες, φυσικά, είναι εξίσου σημαντικοί. Γι’ αυτό άλλωστε στο βιβλίο αναφέρω ότι στο Νυχτερινό Σχολείο, πέρα από τις γιαγιάδες, φοιτούν και άλλοι διαλεχτοί μεγάλοι: παππούδες, θείοι και θείες. Ο κόσμος του βιβλίου χωράει όλους εκείνους τους μεγαλύτερους ανθρώπους που έχουν μια ξεχωριστή σχέση με τα παιδιά.

Πόσο σημαντική θεωρείτε αυτή τη σχέση για την ψυχοσύνθεση του παιδιού;

Τη θεωρώ πολύτιμη, αλλά φυσικά δεν μιλώ ως ειδικός. Γι’ αυτό και στο βιβλίο υπάρχει σημείωμα της ψυχολόγου και οικογενειακής ψυχοθεραπεύτριας Αλεξίας Βερνίκου, που φωτίζει αυτή τη σχέση και τα οφέλη της. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες μπορούν να προσφέρουν στο παιδί κάτι διαφορετικό: ζεστασιά, οικογενειακή μνήμη, αίσθηση συνέχειας και μια σχέση με μια άλλη γενιά. Μέσα από τις ιστορίες, τις παραδόσεις και τις κοινές εμπειρίες τους, βοηθούν το παιδί να γνωρίσει καλύτερα και τις δικές του ρίζες.

Όπως περιγράφετε και μέσα στο βιβλίο, συχνά οι γιαγιάδες συνδέονται με την έλλειψη ορίων. Είναι τελικά τόσο αθώα αυτή η έλλειψη ορίων; Πού τελειώνει η αγάπη και πού αρχίζει η «βλάβη»;

Στο βιβλίο οι αταξίες και οι εξαιρέσεις είναι παιχνιδιάρικες: ένα ακόμη παραμύθι, ένα γλυκό παραπάνω, μια μικρή σκανταλιά. Όπως γράφει πολύ ωραία και η Αλεξία Βερνίκου στο σημείωμα προς τους γονείς, ο γονιός έχει τον ρόλο της ασφάλειας και της οριοθέτησης, ενώ η γιαγιά μπορεί συχνά να έχει το προνόμιο της «γλυκιάς εξαίρεσης». Αυτό όμως λειτουργεί όταν υπάρχει εμπιστοσύνη και σεβασμός στους βασικούς κανόνες της οικογένειας. Άλλο η τρυφερή εξαίρεση που γίνεται ανάμνηση και άλλο η συστηματική ακύρωση των ορίων των γονέων.

Μπορεί να συνυπάρξει η οριοθέτηση των γονέων και η κακομάθηση των γιαγιάδων; Πότε η στάση της γιαγιάς αρχίζει να δημιουργεί πρόβλημα;

Νομίζω πως ναι. Η μικρή εξαίρεση δεν χρειάζεται να αναιρεί τον κανόνα. Μπορεί να είναι μέρος της ξεχωριστής σχέσης γιαγιάς και εγγονιού, αρκεί να υπάρχει μέτρο και αμοιβαίος σεβασμός. Φυσικά, όταν μια γιαγιά έχει καθημερινά μεγάλο μέρος της ανατροφής του παιδιού, ο ρόλος της αλλάζει. Εκεί χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη συνέπεια με τα όρια των γονέων, γιατί ο ρόλος της πλησιάζει περισσότερο τον γονεϊκό.

Πώς πιστεύετε ότι έχει εξελιχθεί ο ρόλος της γιαγιάς μέσα στη σύγχρονη ελληνική οικογένεια; Έχει επιπτώσεις στη σχέση με το παιδί αυτή η αλλαγή;

Δεν υπάρχει πια ένας μόνο τύπος γιαγιάς. Υπάρχουν γιαγιάδες που εργάζονται, ταξιδεύουν, έχουν τη δική τους έντονη ζωή, αλλά και γιαγιάδες που εξακολουθούν να στηρίζουν καθημερινά την οικογένεια και να συμμετέχουν ουσιαστικά στην ανατροφή των εγγονιών.

Ίσως γι’ αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία να βλέπουμε τη γιαγιά όχι μόνο μέσα από τον ρόλο της, αλλά ως ολόκληρο άνθρωπο. Δεν γεννήθηκε γιαγιά. Υπήρξε παιδί, νέα γυναίκα, είχε όνειρα, φόβους, αταξίες και μια ολόκληρη ζωή πριν από τα εγγόνια της.

Αν μπορούσατε να δώσετε από μία συμβουλή στους σημερινούς γονείς και στις σημερινές γιαγιάδες, ποιες θα ήταν αυτές;

Στους γονείς θα έλεγα: όπου υπάρχει αγάπη, εμπιστοσύνη και σεβασμός στα βασικά όρια, αφήστε λίγο χώρο στη σχέση των παιδιών με τους παππούδες και τις γιαγιάδες να γίνει δική τους. Και στους παππούδες και τις γιαγιάδες θα έλεγα: πείτε τις ιστορίες σας. Πείτε στα παιδιά πώς ήσασταν μικροί, τι παιχνίδια παίζατε, τι φοβόσασταν, ποιες αταξίες κάνατε. Αυτές οι ιστορίες είναι ένας τρόπος να τους χαρίσετε τις ρίζες τους.

Τόσο μέσα από τη μη κερδοσκοπική περιβαλλοντική οργάνωση «Πράκτορες του Πλανήτη» όσο και μέσα από το ίδιο το βιβλίο, φαίνεται πως δίνετε μεγάλη σημασία στη βιωματική μάθηση. Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματά της για τα παιδιά;

Πιστεύω πολύ στη μάθηση που περνάει από την εμπειρία. Όταν ένα παιδί παίζει, ερευνά, δοκιμάζει, κινείται, δημιουργεί και ανακαλύπτει μόνο του, δεν είναι απλώς αποδέκτης μιας πληροφορίας, αλλά συμμετέχει. Έτσι - και αυτό το υποστηρίζει και η έρευνα – η γνώση αποτυπώνεται πιο αποτελεσματικά. Αυτό προσπαθούμε εδώ και χρόνια και στους «Πράκτορες του Πλανήτη», και το ίδιο θέλω να συμβαίνει με τα βιβλία μου: να μη σταματά η εμπειρία στην τελευταία σελίδα, αλλά να γίνεται αφορμή για δράση, παιχνίδι, ερωτήσεις και ανακάλυψη. Σε αυτό το βιβλίο, εύχομαι το παιδί αφού κλείσει το βιβλίο να θελήσει να μάθει κάτι περισσότερο για την γιαγιά και τον παππού του.

Ως συγγραφέας παιδικών βιβλίων, ποιο ήταν το κίνητρό σας για να ακολουθήσετε αυτό τον δρόμο; Τι προσφέρει σε εσάς αυτή η ενασχόληση και τι προσδοκάτε να προσφέρετε στα παιδιά;

Με συναρπάζει ο τρόπος με τον οποίο μια ιστορία μπορεί να βάλει μια ιδέα στο μυαλό ενός παιδιού χωρίς να του κάνει μάθημα. Το χιούμορ, η περιπέτεια και η φαντασία μπορούν να ανοίξουν δρόμους που δύσκολα ανοίγει μια απλή πληροφορία. Αυτό αναζητώ κι εγώ όταν γράφω: πρώτα απ’ όλα ένα βιβλίο που το παιδί θα απολαύσει. Κι αν, όταν το κλείσει, κοιτάξει κάτι στον κόσμο του λίγο διαφορετικά, ακόμη καλύτερα.

Ποιος είναι ο μεγαλύτερος μύθος και ποιες οι μεγαλύτερες προκλήσεις που ακολουθούν αυτό το επάγγελμα;

Δεν ξέρω πολλούς συγγραφείς στην Ελλάδα που η συγγραφή να είναι η μοναδική τους δουλειά. Συχνά γράφουμε πολύ νωρίς το πρωί ή αργά το βράδυ, ανάμεσα σε όλα τα υπόλοιπα. Κι όμως, η έμπνευση είναι κάτι πολύτιμο και εύθραυστο. Πρέπει κάπως να της ανοίγεις χώρο και να την προστατεύεις, ακόμα κι όταν η καθημερινότητα επιμένει να γεμίζει αυτόν τον χώρο.

Ως συγγραφέας παιδικών βιβλίων νιώθω πρωτίστως μια μεγάλη ευθύνη απέναντι στο ίδιο το παιδί. Και μαζί με αυτήν, υπάρχει και η εμπιστοσύνη που σου δείχνουν γονείς και εκπαιδευτικοί, αφήνοντάς σου για λίγο τον χρόνο και το μυαλό του. Η πρόκληση είναι να τιμήσεις αυτή την ευθύνη με ουσία, αυθεντικότητα και σεβασμό, χωρίς διδακτισμό. Και πάνω απ’ όλα να γράψεις ένα καλό βιβλίο. Γιατί ένα βιβλίο που αγαπά ένα παιδί μπορεί να το οδηγήσει στο επόμενο - και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο δώρο.

Τι να περιμένουμε από εσάς στο μέλλον; Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;

Μπορώ να πω, ίσως για πρώτη φορά, ότι δεν ξέρω ακριβώς. Αυτή την περίοδο γράφω ένα βιβλίο για ενήλικες και εύχομαι να μπορέσω σύντομα να το ολοκληρώσω. Είναι μια διαφορετική διαδρομή για μένα, οπότε αφήνω κι εγώ τον εαυτό μου να δω πού θα με οδηγήσει.

Το βιβλίο της Ελένης Ανδρεάδη «Νυχτερινό σχολείο για γιαγιάδες» σε εικονογράφηση Ντανιέλας Σταματιάδη κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Διόπτρα.