- Newsroom
«Στα Τρίκαλα είδατε τι έγινε. Ήταν νέες γυναίκες που δούλευαν βράδυ για να μπορούν να βλέπουν τα παιδιά τους την ημέρα». Η Ελένη Κοκκίδου ξεκινά από την πραγματικότητα. Όχι από θεωρίες, ούτε από αφηρημένες έννοιες. Από ιστορίες που συμβαίνουν δίπλα μας και δείχνουν ότι, παρά τις σημαντικές κατακτήσεις των τελευταίων δεκαετιών, οι συνθήκες ζωής δεν είναι ίδιες για όλες τις γυναίκες.
Αυτή ακριβώς την ανισότητα φωτίζει το έργο του Εντουάρ Λουί «Αγώνες και μεταμορφώσεις μιας γυναίκας», που ανεβαίνει στο Θέατρο Κολοσσαίον σε σκηνοθεσία Αλέξανδρου Σωτηρίου. Ένα αυτοβιογραφικό κείμενο αφιερωμένο στη μητέρα του συγγραφέα, «μια απλή γυναίκα του λαού», όπως λέει η Κοκκίδου, «που δίνει καθημερινά μάχη για να επιβιώσει».
Ο κόσμος της είναι η βόρεια Γαλλία των εργοστασίων: γκρίζα σπίτια, γκρίζο φως, γκρίζες ζωές. «Εκεί οι διαδρομές είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένες. Οι άντρες θα δουλέψουν στα εργοστάσια, οι γυναίκες θα κάνουν παιδιά πολύ νωρίς. Αν δεν κάνουν, στιγματίζονται. Πρέπει να αποδείξουν ότι είναι γυναίκες», σημειώνει.
Η ηρωίδα μεγαλώνει τέσσερα παιδιά, ζει σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας, δουλεύει περιστασιακά, καταλήγει πολλές φορές σε συσσίτια. «Δεν έχει λόγο. Η γνώμη της δεν εισακούγεται ποτέ. Ο άντρας είναι αυτός που αποφασίζει για όλα», λέει η ηθοποιός, περιγράφοντας μια πατριαρχική πραγματικότητα που επιμένει κυρίως εκεί όπου απουσιάζουν οι δυνατότητες, η παιδεία και οι εναλλακτικές διέξοδοι.
Η Ελένη Κοκκίδου είναι σαφής: οι κοινωνικές αλλαγές και τα δικαιώματα που έχουν κατακτηθεί αφορούν κυρίως όσους είχαν πρόσβαση στη μόρφωση, στην παιδεία. «Οι άνθρωποι που είναι μορφωμένοι, πεπαιδευμένοι, έχουν καταφέρει ως ένα σημείο να σπάσουν αυτά τα σχήματα. Όμως για όσους δεν είχαν ποτέ δυνατότητες, τα μοτίβα επαναλαμβάνονται».
Στο τέλος έρχεται η ρήξη
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ηθοποιός μιλά για κάτι βαθύτερο: «Η γυναίκα, ακόμα και σήμερα, συχνά μαθαίνει να βλέπει τον εαυτό της μέσα από το αντρικό βλέμμα. Να κρίνει τον εαυτό της όπως την κρίνουν οι άλλοι». Όχι ως απόλυτη συνθήκη, αλλά ως βάρος που παραμένει, άλλοτε λιγότερο, άλλοτε περισσότερο, ανάλογα με το περιβάλλον.
Η δική της διαδρομή υπήρξε διαφορετική. «Είχα την τύχη να μορφωθώ από νωρίς και κυρίως μέσα από την τέχνη. Η μητέρα μου αγαπούσε ευρύτερα τις τέχνες. Η τέχνη εξημερώνει, πλάθει συνειδήσεις.», λέει. Η μουσική, τα βιβλία, οι σπουδές, οι άνθρωποι που συνάντησε της επέτρεψαν να αποκτήσει απόσταση και κριτική ματιά. Και αυτή ακριβώς τη ματιά φέρνει σήμερα στη σκηνή.
«Αυτή η γυναίκα που υποδύομαι δεν μπορεί να μιλήσει. Και είμαι χαρούμενη που μπορώ να μιλήσω εγώ αντ’ αυτής», λέει. Ζει σε απόλυτη μοναξιά, χωρίς συναδέλφους, χωρίς ανθρώπους να στηριχτεί. «Οι άντρες βρίσκουν συχνά διέξοδο στο αλκοόλ. Εκείνη δεν έχει πού να καταφύγει, όπως και όλες οι υπόλοιπες γυναίκες. Στα σπίτια η τηλεόραση παίζει 24 ώρες το 24ωρο γιατί αν κλείσει τότε επικρατεί η απόλυτη μοναξιά».
Κι όμως, το έργο δεν μένει στη σκοτεινή καταγραφή. Στο τέλος έρχεται η ρήξη. «Δραπέτευσα», λέει η γυναίκα στον γιο της. Μετά από είκοσι χρόνια γάμου, μόλις ενηλικιώνεται και ο μικρότερος γιος της φεύγει στο άγνωστο — χωρίς πτυχία, χωρίς χρήματα, χωρίς εφόδια. Η μεταμόρφωσή της είναι σιωπηλή αλλά ουσιαστική: μαθαίνει να φροντίζει τον εαυτό της, να τον κοιτά, να τον σέβεται. «Πηγαίνει κομμωτήριο, αγοράζει ρούχα. Πράγματα που τότε ήταν αδιανόητα. Παλιότερα κουρευόταν με το ψαλίδι της κουζίνας. Τώρα παίρνει ένα επίδομα μικρό από το κράτος και αυτός που τη συντηρεί είναι πλέον ο γιος της, που έχει σπουδάσει και ζει αξιοπρεπώς. Όμως η ίδια έχει καταφέρει και έχει σπάσει όλο αυτό που της συμβαίνει».
Στην παράσταση, δίπλα στην Ελένη Κοκκίδου, εμφανίζεται ο Κωνσταντίνος Γεωργόπουλος, ο οποίος υποδύεται τον γιο — τον ρόλο μέσα από τον οποίο ξεδιπλώνεται η αφήγηση του Εντουάρ Λουί. Η ηθοποιός μιλά με θερμά λόγια για τον συμπρωταγωνιστή της, σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως «ο Γεωργόπουλος είναι πάρα πολύ καλός».
Αναφερόμενη στη συνολική συνεργασία, ξεχωρίζει επίσης τον σκηνοθέτη της παράστασης, Αλέξανδρο Σωτηρίου. «Είναι εξαιρετικός, ήταν αποκάλυψη για μένα», λέει, υπογραμμίζοντας τη σημασία της κοινής γλώσσας και της εμπιστοσύνης στη σκηνική δουλειά.
Την ακούς να μιλάει και νιώθεις ότι η Ελένη Κοκκίδου έχει αγαπήσει βαθιά αυτή τη γυναίκα. «Θα ήθελα πολύ να τη γνωρίσω. Υπάρχει πραγματικά. Δεν είναι μυθοπλασία, είναι η μητέρα του συγγραφέα», επαναλαμβάνει. Και ίσως γι’ αυτό η ιστορία της αφορά περισσότερους απ’ όσους νομίζουμε.
«Σε αυτή τη γυναίκα, πολλές θα δουν μια πλευρά του εαυτού τους», λέει. Όχι γιατί όλες έζησαν την ίδια ζωή, αλλά γιατί όλες γνωρίζουν τι σημαίνει αγώνας, μικρός ή μεγάλος. Αγώνας για αξιοπρέπεια, αυτονομία και χώρο να αναπνεύσεις.
Και εκεί ακριβώς συναντιούνται το θέατρο και η κοινωνία: στη στιγμή που μια προσωπική ιστορία γίνεται κοινή εμπειρία. Όχι για να καταγγείλει, αλλά για να θυμίσει πως η ελευθερία, ακόμη και σήμερα, δεν χαρίζεται, κατακτάται κάθε φορά ξανά και ξανά.
Θέατρο Κολοσσαίον :Λεωφ. Β. Όλγας 150, Θεσσαλονίκη
Aπό 6 Φεβρουαρίου
Ώρα έναρξης
Παρασκευή & Σάββατο : 21:00
Κυριακή : 19:00
Διάρκεια: 90΄
Κυριακή Τσολάκη
