Τρεις είναι οι βασικές μεταμορφώσεις στην εποχή μας, που επηρεάζουν τον πλανήτη, τις χώρες, την δημοκρατία, την ζωή μας:
1. Η αποδιάρθρωση της φιλελεύθερης δημοκρατίας και η ανάδυση αυταρχικών δημαγωγικών καθεστώτων.
2. Η ανάδυση της Κίνας
3. Η επιρροή των νέων τεχνολογιών και ειδικά της τεχνητής νοημοσύνης, στην δημοκρατία, την οικονομία και το περιβάλλον.
Ο καπιταλισμός έχει επικρατήσει παντού, δεν υπάρχει κάποιο άλλο αξιόπιστο σύστημα για την οργάνωση της παραγωγής και των συναλλαγών σήμερα και στον ορατό πολιτικό ορίζοντα. Όμως ο καπιταλισμός που έχει επικρατήσει είναι ο φθίνων δημοκρατικός της δύσης και ο αυταρχικός καπιταλισμός στην Ανατολή.
Οι οικονομικές αποτυχίες των τελευταίων δεκαετιών στις ανεπτυγμένες χώρες, είναι ο βασικός λόγος που εντάθηκε, η ανασφάλεια μεγάλου μέρους των κοινωνιών, του άγχος, η αγανάκτηση και η καχυποψία. Οι εξελίξεις αυτές, οδήγησαν στην απαξίωση των φορέων της κοινωνικής και πολιτικής εκπροσώπησης και την ανάδειξη λαϊκιστών-δημαγωγών πολιτικών.
Πλούτος και εξουσία πρέπει να διαχωρίζονται
Ο συνδυασμός των νέων τεχνολογιών με την ιδεολογία του laissez-faire έχει επισπεύσει την ενδυνάμωση της πλουτοκρατίας, η οποία δείχνει αποφασισμένη να αυξήσει τον πλούτο και την ισχύ της, αδιαφορώντας αν η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών εγκυμονούν κινδύνους για τους ανθρώπους.
Το δίλημμα που θέτει η πλουτοκρατία και οι πολιτικοί εκφραστές της, είναι: Μεγάλο κράτος ή ελεύθερη αγορά.
Όμως το πραγματικό δίλλημα είναι, ανάμεσα σε μια αγορά και ένα κράτος, που είναι οργανωμένα με τέτοιο τρόπο, ώστε να δημιουργούν γενική ευημερία και όχι να διοχετεύουν τον παραγόμενο πλούτο, σε όσους είδη τον κατέχουν.
Είναι εγκληματικό, οι πολύ πλούσιοι, να ενδιαφέρονται μόνο για την αύξηση του δικού τους πλούτου και να αδιαφορούν για την ανασφάλεια και τον φόβο πού δημιουργούν στην μεσαία τάξη και τους πιο αδύναμους.
Έτσι, είναι πολύ εύκολο να σπρώξουν τους μικρομεσαίους και τους αδύναμους στην απόγνωση και στην οργή, να ανοίξουν το δρόμο στον νταή δημαγωγό, τον απολυταρχισμό, με τον περισσότερο κόσμο να τον πιστεύει, διότι φαίνεται ότι λέει «αλήθειες», το βλέπουμε στις ΗΠΑ και όχι μόνο.
Η διαφθορά υπονομεύει την δημοκρατία και την οικονομία.
Οι πολίτες, που θεωρούν διεφθαρμένους τους πολιτικούς, εύκολα πέφτουν θύματα πλούσιων δημαγωγών, με το απλοϊκό επιχείρημα: «αυτός είναι πλούσιος, δεν θα κλέψει», χωρίς να σκέφτεται, πως κάποιος έγινε τόσο πλούσιος, η περίπτωση Τραμπ, είναι χαρακτηριστική. Η εντιμότητα και η αξιοπρέπεια λοιδορούνται ως ανικανότητα να κερδίσεις πλούτο, να καταλάβεις την εποχή σου.
Ο εχθρός, δεν είναι έξω από τις δημοκρατικές χώρες, είναι μέσα.
Για να αναχαιτιστεί, πρέπει οι πολιτικές των κυβερνήσεων, να στοχεύουν σε μια εύρωστη μεσαία τάξη και σε μια ασφαλή κοινωνία.
Ο «καπιταλισμός της πλατφόρμας», ο νέος μεγάλος έρωτας του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού
Σήμερα, έχουμε νέες κρίσεις, όπως, η κλιματική, η μετανάστευση, οι ταυτότητες, η κρίση της κοινωνικής και πολιτικής εκπροσώπησης στις δημοκρατικές χώρες και, πολλές προκλήσεις, όπως τις νέες τεχνολογίες που αλλάζουν και πολύ γρήγορα τα πάντα στην ζωή μας, και την ισχυροποίηση αυταρχικών καθεστώτων, όπως της Κίνας, της Ρωσίας και όχι μόνο.
Η παγκοσμιοποίηση και οι τεχνολογικές επαναστάσεις δημιούργησαν και νέες αγορές, που τις παρέχουν έναντι ανταλλάγματος, οι οποίες παλιότερα προσφέρονταν δωρεάν, όπως η φροντίδα των ηλικιωμένων γονιών, η φροντίδα των μωρών, η παρασκευή φαγητού, η καθαριότητα, οι αστικές μετακινήσεις, κλπ.
Αυτό οδήγησε στην ατομικοποίηση και την εμπορευματοποίηση των πάντων, την περιστασιακή απασχόληση και την εμπορευματοποίηση του ελεύθερου χρόνου.
Αυτές οι ανάγκες και πολλές άλλες σήμερα εξυπηρετούνται από τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Οι ψηφιακές πλατφόρμες είναι παντού, στην δουλειά μας, στην ξεκούραση, στην ψυχαγωγία, στην επικοινωνία, στο εμπόριο, στις συναλλαγές, στην διοίκηση, στην παραγωγή.
Όλο και περισσότερες κοινωνικές, παραγωγικές και πολιτικές δραστηριότητες, μεταφέρονται στις πλατφόρμες. Αυτή η επέκταση της εμπορευματοποίησης φέρνει μείωση της πλήρους απασχόλησης, δημιουργώντας ένα επίμονο ερώτημα: αφού η οικονομική δραστηριότητα επεκτείνεται και ισχυροποιείται, γιατί έχουμε μπει σε διαρκείς κρίσεις;
Από τον 18ο αιώνα, μέχρι πρόσφατα, η μεγάλη κερδισμένη ήταν η Δύση. Τις τελευταίες δεκαετίες κερδισμένες είναι η Κίνα, η Ινδία, το Βιετνάμ, η Ινδονησία, ο Παγκόσμιος Νότος, με εξαίρεση την Αφρική, και οι λόγοι γνωστοί.
Η ΕΕ και η χώρα μας δεν μπορούν να διατηρήσουν και να βελτιώσουν την ευημερία των πολιτών τους, την προοπτική των νέων και το κοινωνικό κράτος.
Η επέκταση της εμπορευματοποίησης σε όλες σχεδόν τις δραστηριότητες των ανθρώπων, είχε επιπτώσεις και στην πολιτική. Ένα κλιμακούμενο αίσθημα δυσφορίας εκδηλώνεται στις πλούσιες Δυτικές χώρες, είναι αποτέλεσμα της άνισης κατανομής των κερδών της παγκοσμιοποίησης.
Μέχρι πριν μερικές δεκαετίες, η πολιτική, ο ελεύθερος χρόνος δεν ανήκαν στο πεδίο των συναλλαγών. Ωστόσο, έχουν πια φθάσει να ανήκουν, με αποτέλεσμα τη διάβρωσή της. Η πολιτική θεωρείται πλέον μια εμπορεύσιμη δραστηριότητα, όπως όλες οι άλλες, με συνέπεια την επικράτηση ενός γενικευμένου κυνισμού.
Τα κόμματα έχουν γραφειοκρατικοποιηθεί, η χώρα είναι σε στασιμότητα και μπροστά σε νέα αδιέξοδα, γιατί:
1. Τα προοδευτικά κόμματα δεν έχουν κατανοήσει, τις μεγάλες γεωπολιτικές αλλαγές, τις αλλαγές στην οικονομία, το περιβάλλον, την εργασία, τις αλλαγές που βλέπουν οι άνθρωποι να συμβαίνουν και επηρεάζουν καθοριστικά την ζωή τους.
2. Μαλώνουν για την εξουσία, χωρίς να πείθουν το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας, ότι αυτός ο καυγάς τους αφορά ή αφορά μόνο τις ηγεσίες των κομμάτων και ένα κύκλο ανθρώπων γύρο από αυτούς.
3. Τόσο στις δημοσκοπήσεις, όσο και στις τελευταίες εκλογές, απαντούν και ψηφίζουν, οι μισοί ψηφοφόροι, τελευταία πολύ λιγότεροι.
4. Δεν συμμετέχουν τα δυναμικά κοινωνικά στρώματα και οι μικρότερες ηλικίες:
α). Γιατί έπεσαν στον τοίχο της οικονομικής κρίσης και είδαν να ματαιώνεται τα σχέδιά τους, που ήταν προέκταση της γενιάς των γονιών τους.
β). Απαξιώθηκαν τα κυβερνητικά κόμματα, ειδικά τα προοδευτικά, από τις επιλογές τους και το χάσμα των προεκλογικών υποσχέσεών τους από την πολιτική που άσκησαν, όταν έγιναν κυβέρνηση.
γ). Οι νέες τεχνολογίες, με τις μεγάλες επιλογές της παγκοσμιοποίησης για την ελεύθερη και ασφαλή μετακίνηση εμπορευμάτων, υπηρεσιών και κεφαλαιουχικού εξοπλισμού, άλλαξαν τον παραγωγικό ιστό στις ανεπτυγμένες χώρες και σε πολλές αναπτυσσόμενες.
δ). Η νέα οργάνωση της παραγωγής, ο νέος διεθνής καταμερισμός εργασίας, οι νέες τεχνολογίες και καινοτομίες, σε συνδυασμό με την απογοήτευση, σπρώχνουν τους ανθρώπους στον ατομικό τις προσωπικές επιλογές, αρνούνται τα μεγάλα οράματα τους συλλογικούς στόχους.
Η ΝΔ κυριαρχεί, γιατί διατηρεί, παρ’ όλη την μεγάλη συρρίκνωσή της, την μεγαλύτερη εκλογική βάση, σε σχέση με τα κόμματα στα αριστερά της. Συντηρεί σημαντικό μέρος της παραδοσιακής βάσης της και με την πίεση του εκλογικού νόμου και την έλλειψη εναλλακτικής κομματικής δύναμης, κέρδισε ακόμη και την αυτοδυναμία στις τελευταίες εκλογές, παρ’ ότι πήρε 60.000 λιγότερες ψήφους, από την ΝΔ των πρώτων εκλογών του 2012, η οποία είχε πάρει 18,5%.
Τα κόμματα, αριστερά της ΝΔ, εκτός του πολυκερματισμού του χώρου, δεν έχουν τις παλιές κοινωνικές δεξαμενές, (εργαζόμενοι στον στενό και ευρύτερο δημόσιο τομέα).
Το δημόσιο συρρικνώθηκε και οι ΔΕΚΟ δεν υπάρχουν, έχουν ιδιωτικοποιηθεί.
Η συγκρότηση προγραμματικών θέσεων, δεν πατούν στα νέα παραγωγικά, κοινωνικά και ατομικά δεδομένα. Μοιάζουν πιο πολύ με ασύνδετα αποσπασματικά υπηρεσιακά σημειώματα, παρά με πολιτικά προγράμματα. Γιαυτό, όσο και αν αποτελούν μερικές φορές απαντήσεις σε οξυμένα προβλήματα της συγκυρίας, δεν κατανοούνται ως τέτοια από τους πολίτες.
Το εκβιαστικό και αδιέξοδο πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα και οι ευθύνες των προοδευτικών κομμάτων.
Οι πολλοί πλούσιοι θέλουν κυβερνήσεις που θα εγγυώνται και θα αναπαράγουν τον πλούτο και τα προνόμιά τους. Οι σημερινές κυβερνήσεις και αυτές που επιβάλλουν οι κρίσεις, τους αρέσουν πολύ. Μπροστά μας υπάρχουν αδιέξοδα και κρίσεις, το αποκαλύπτει και το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2026-2029, που συμφώνησε η χώρα μας με την ΕΕ.
Τα πλειοψηφικά εκλογικά συστήματα και το προεδρικό σύστημα σε μερικές χώρες, αλλοιώνουν, πολλές φορές και εκβιαστικά, τις πραγματικές επιθυμίες της κοινωνίας.
Η χώρα μας έχει πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα, ενώ οι περισσότερες χώρες της ΕΕ έχουν αναλογικά. Η ΝΔ, είτε λόγω της συντηρητικής της αντίληψης είτε γιατί την βολεύει, δεν πρόκειται να σταματήσει να μιλά για αυτοδυναμία, να στηρίζει παραλλαγές πλειοψηφικών συστημάτων.
Τα προοδευτικά κόμματα πρέπει εγκαίρως να αλλάξουν θέσεις για τις πολιτικές συνεργασίες
Ένα εκλογικό σύστημα, ανάλογου του Γερμανικού, με ελάχιστες προσαρμογές, είναι αναγκαίο τώρα, όσο ποτέ. Αυτό πρέπει να υποστηρίξουν τα κόμματα αριστερά της ΝΔ.
Μόνο έτσι, η πλειοψηφία των μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων, οι νέοι, τα νέα κοινωνικά ρεύματα, όπως της οικολογίας, της ισότητας των δυο φύλων, θα μπορέσουν να εκφραστούν αυθεντικά και να δώσουν κοινοβουλευτικές προοδευτικές πλειοψηφίες. Αν, τα προοδευτικά κόμματα δεν αντιληφθούν, τα νέα παραγωγικά και κοινωνικά δεδομένα, τις νέες συμπεριφορές των πολιτών, μονίμως θα είναι ουραγοί.
Η πολυσυλλεκτικότητα, για τα προοδευτικά κόμματα δεν λειτουργεί, γιατί δεν υπάρχουν οι μεγάλες συμπαγείς κοινωνικές ομάδες των προηγούμενων δεκαετιών, με τα κοινά συμφέροντα, και αύριο θα είναι ακόμη πιο έντονες οι ατομικιστικές συμπεριφορές των πολιτών.
Δυστυχώς, το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, ούτε συζήτησε, ούτε καν τα σκέφτηκε, όλα αυτά. Θέλει να γίνει πρώτο κόμμα, έστω και με μία ψήφο, κάτι που φαίνεται σαν μεταφυσική επίκληση. Το ίδιο και χειρότερα, τα παλιότερα και τα υπό ίδρυση κόμματα.
