Η Λ. Μενδώνη στην ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων στην Καβάλα - «Η σημασία τους ξεπερνά τα όρια και της ίδιας της χώρας»

- Newsroom

Μια νέα σελίδα στην προστασία και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων ανοίγει με την ολοκλήρωση και απόδοση σημαντικών έργων, που αφορούν την αποκατάσταση της Βασιλικής Β΄ και την εγκατάσταση σύγχρονου συστήματος πυρόσβεσης και πυροπροστασίας. Τα έργα αποδίδουν έναν περισσότερο προστατευμένο και αναβαθμισμένο αρχαιολογικό χώρο, ενώ παράλληλα η υλοποίησή τους έφερε στο φως νέα στοιχεία για την ιστορική εξέλιξη της αρχαίας πόλης.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη μιλώντας στους Φιλίππους στην εκδήλωση απόδοσης των έργων, το απόγευμα της Τρίτης, υπογράμμισε ότι «η προστασία των μνημείων δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά κυρίως την ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές». Όπως τόνισε, «οι αρχαιολογικοί χώροι πρέπει να αναδεικνύονται στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να παραδίδονται στις επόμενες γενιές τουλάχιστον στην κατάσταση στην οποία παραλήφθηκαν».

Η υπουργός συνέδεσε μάλιστα αυτή την ευθύνη με τις εξελίξεις στην τεχνολογία και την επιστήμη, σημειώνοντας ότι «οι υποχρεώσεις για την προστασία του πολιτιστικού αποθέματος γίνονται ολοένα μεγαλύτερες». Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ανάγκη ψηφιοποίησης του πολιτιστικού αποθέματος, μια ανάγκη που, όπως ανέφερε, πριν από δύο δεκαετίες δε θεωρούταν εξίσου επιτακτική.

Τρίτη 01 Σεπ 2026, 22:24

Θεσσαλονίκη: Μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους στο Αμύνταιο και τη Φλώρινα επισκέφθηκε η Λ. Μενδώνη

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Οι Φίλιπποι με διεθνή ακτινοβολία

Η υπουργός επισήμανε ότι οι Φίλιπποι δεν αποτελούν απλώς έναν σημαντικό αρχαιολογικό χώρο της Ανατολικής Μακεδονίας, αλλά η σημασία τους ξεπερνά τα όρια της Περιφέρειας και της ίδιας της χώρας. «Η παρουσία του Αποστόλου Παύλου, η Εγνατία οδός και η συνύπαρξη της ρωμαϊκής αρχαιότητας με την ιστορία του χριστιανισμού συνθέτουν μια μοναδική ταυτότητα. Η ιδιαίτερη αυτή σημασία αποτυπώθηκε και στην απόφαση της UNESCO να εγγράψει το 2016 τον αρχαιολογικό χώρο στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς», υπογράμμισε.

Σε αυτό το ιδιαίτερο ιστορικό και πολιτιστικό περιβάλλον, η ολοκλήρωση των νέων παρεμβάσεων αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. «Σήμερα αποδίδουμε έργα βαρύνουσας σημασίας», σημείωσε η υπουργός, αναφερόμενη στην αποκατάσταση της Βασιλικής Β΄ και στην εγκατάσταση του συστήματος πυρόσβεσης και πυροπροστασίας.

Η Βασιλική Β΄ ξαναβρίσκει την μνημειακή της εικόνα

Η αποκατάσταση του δυτικού τμήματος της Βασιλικής Β΄ επιτρέπει πλέον στον επισκέπτη να αντιληφθεί πολύ πιο καθαρά την είσοδο του ναού και τον νάρθηκα, αλλά και να κατανοήσει σε μεγαλύτερο βαθμό το μέγεθος και τον όγκο του επιβλητικού οικοδομήματος.

Οι επεμβάσεις δεν είχαν μόνο αισθητικό ή αναδεικτικό χαρακτήρα. Ενίσχυσαν την προστασία και τη στατικότητα του μνημείου, τμήματα του οποίου παρουσίαζαν εκτεταμένες φθορές, ενώ χρησιμοποιήθηκαν υλικά συμβατά με την ιστορική φυσιογνωμία του. Μεταξύ αυτών ήταν και μαρμάρινοι λίθοι από παλιά λατομεία των Φιλίππων.

Η Βασιλική Β΄ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα παλαιοχριστιανικής αρχιτεκτονικής στον χώρο των Φιλίππων. Η κατασκευή της τοποθετείται περίπου στον 6ο αιώνα μ.Χ., ενώ η κατάρρευση του κεντρικού τρούλου οδήγησε στην καταστροφή της πριν ολοκληρωθεί ο εσωτερικός διάκοσμος και ουσιαστικά πριν λειτουργήσει ο ναός.

Ο περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλος Τοψίδης χαρακτήρισε την Βασιλική Β΄ ένα από τα λαμπρότερα δείγματα παλαιοχριστιανικής αρχιτεκτονικής και ισχυρή μαρτυρία της ακμής των Φιλίππων. Η αποκατάστασή της χρηματοδοτήθηκε με 700.000 ευρώ από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης του ΕΣΠΑ 2014-2020, στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης «Πολιτιστική Διαδρομή Εγνατίας Οδού».

«Με την επιλογή και τη χρηματοδότηση του έργου αποδεικνύουμε έμπρακτα ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί βασική πολιτική και αναπτυξιακή μας προτεραιότητα», τόνισε ο κ. Τοψίδης, εξηγώντας ότι «για εμάς ο πολιτισμός δεν είναι ένα διακοσμητικό στοιχείο ούτε μια απλή αναφορά στο παρελθόν», αλλά «είναι μέρος της ταυτότητάς μας, πολύτιμο εκπαιδευτικό αγαθό και ισχυρό θεμέλιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη» . Άλλωστε, πρόσθεσε, «πρόσφατη μελέτη του υπουργείου Πολιτισμού καταδεικνύει ότι κάθε ένα ευρώ που επενδύεται στον πολιτισμό μπορεί να αποφέρει 3,44 ευρώ στην οικονομία».

Θωράκιση απέναντι στην πυρκαγιά

Ιδιαίτερης σημασίας είναι και το έργο πυρόσβεσης και πυροπροστασίας, το οποίο, όπως ανέφερε η κ. Μενδώνη, χρηματοδοτήθηκε με τρία εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Η παρέμβαση ήταν ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς η εγκατάσταση ενός σύγχρονου δικτύου σε έναν ενεργό αρχαιολογικό χώρο προϋπέθετε τον απόλυτο σεβασμό στα κατάλοιπα της αρχαίας πόλης. Όπως εξήγησε η υπουργός, ενώ ο επισκέπτης βλέπει κυρίως τους κρουνούς και τα πυροσβεστικά στοιχεία, κάτω από το έδαφος αναπτύσσεται ένα εκτεταμένο δίκτυο που έπρεπε να περάσει μέσα από τον αρχαιολογικό χώρο χωρίς να προκαλέσει ζημιές στα μνημεία.

Η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας Σταυρούλα Δαδάκη υπογράμμισε τον τεχνικό βαθμό δυσκολίας του έργου. Ανοίχθηκε χάνδακας συνολικού μήκους περίπου 3.000 μέτρων και βάθους έως 70 εκατοστά, ενώ κάθε φορά που εντοπιζόταν αρχαιολογικό ενδιαφέρον, η χάραξη των αγωγών προσαρμοζόταν. Το αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν ήταν μόνο ένα σημαντικό έργο υποδομής για την προστασία των Φιλίππων από την πυρκαγιά. Οι εργασίες αποτέλεσαν ταυτόχρονα μια ευκαιρία αρχαιολογικής έρευνας.

Νέα στοιχεία για τη ζωή της αρχαίας πόλης

Κατά τη διάρκεια των εργασιών εντοπίστηκαν τμήματα δρόμων, δημόσια κτίρια, εργαστήρια, οικίες και λουτρικές εγκαταστάσεις, ενώ ήρθαν στο φως στοιχεία που ανατρέπουν την παλαιότερη υπόθεση ότι οι Φίλιπποι εγκαταλείφθηκαν μετά τον 6ο αιώνα μ.Χ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οικοδομήματα που χρονολογούνται από τον 9ο έως τον 11ο αιώνα μ.Χ., ένδειξη ότι η πόλη συνέχισε να κατοικείται. Παράλληλα, τα ευρήματα προσφέρουν νέα δεδομένα για τη ρυμοτομία και την οργάνωση της πόλης, ανοίγοντας τον δρόμο για μελλοντικές αρχαιολογικές έρευνες. Η κ. Δαδάκη επισήμανε ακόμα ότι οι εργασίες επιβεβαίωσαν σε σημαντικό βαθμό προηγούμενες γεωφυσικές έρευνες και συνέβαλαν στον εντοπισμό θέσεων που αξίζει να διερευνηθούν περαιτέρω.

Η υπουργός Πολιτισμού σημείωσε χαρακτηριστικά πως «κάθε παρέμβαση στον πολιτισμό δεν αφορά μόνο την προστασία του παρελθόντος», αλλά «αποτελεί ταυτόχρονα επένδυση στο μέλλον ενός τόπου, καθώς ο πολιτισμός μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας κοινωνικής συνοχής και οικονομικής ανάπτυξης».

Τα έργα στους Φιλίππους, που αποδόθηκαν και επίσημα στο κοινό από την υπουργό Πολιτισμού, αποκτούν διπλή σημασία. Από την μια προστατεύουν ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς από τις σύγχρονες απειλές, ενώ την ίδια στιγμή, βοηθούν να αποκαλυφθεί ακόμη περισσότερο η ιστορία μιας πόλης που εξακολουθεί να δίνει νέα στοιχεία για το παρελθόν της.