Η Πρωτοχρονιά δεν ήταν ποτέ απλώς μια αλλαγή στο ημερολόγιο. Κάθε νέο έτος κουβαλά πάντα προσδοκίες, ελπίδες και ανησυχίες, στοιχεία που αποτυπώνονται με τον πιο καθαρό τρόπο στον Τύπο, εκεί όπου οι λέξεις και οι τίτλοι επιχειρούν να συνοψίσουν το βάρος της εποχής.
Από το 1918 έως το 1980, τα πρωτοσέλιδα της «Μακεδονίας» υποδέχθηκαν το νέο έτος σε συνθήκες που άλλαζαν δραματικά: πόλεμοι, πολιτικές ανατροπές, κοινωνικές μεταβολές και περίοδοι ανασυγκρότησης διαμόρφωσαν το κλίμα κάθε χρονιάς. Μέσα από τους τίτλους και τις εικόνες της εφημερίδας καταγράφεται η ιστορία της Θεσσαλονίκης, της χώρας και των ευρωπαϊκών και διεθνών εξελίξεων, όπως τη βίωναν οι άνθρωποι στο κατώφλι κάθε νέας χρονιάς.
Παράλληλα μέσα από τα πρωτοσέλιδα της εποχής διαφαίνεται ξεκάθαρα ότι η Πρωτοχρονιά ήταν άμεσα συνδεδεμένη με το γιορτινό λαχείο, με τη «Μακεδονία» να δημοσιεύει τους τυχερούς αριθμούς. Εξίσου σημαντικές είναι και οι ιδιαίτερες γελοιογραφίες με κοινωνικοπολιτικό σχόλιο, οι οποίες συνοδεύουν τα πρωτοσέλιδα, χαρακτηριστικών των εφημερίδων της εποχής.
1 Ιανουαρίου 1918
Τα πρωτοσέλιδο της εφημερίδας «Μακεδονία» της Πρωτοχρονιάς του 1918 αποτυπώνει με σαφήνεια το ιστορικό βάρος της στιγμής και την αγωνία μιας κοινωνίας που ζει υπό τη σκιά του Πολέμου. Η εφημερίδα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στον εορταστικό χαρακτήρα της ημέρας και στη σκληρή πραγματικότητα της εποχής.
Κεντρικό άρθρο του φύλλου είναι αφιερωμένο στην «Ανατολή του Νέου Έτους», με έντονο συμβολισμό και στοχαστικό τόνο. Το νέο έτος δεν παρουσιάζεται ως απλή ημερολογιακή αλλαγή, αλλά ως ενδεχόμενη καμπή: μια ελπίδα για λήξη των δεινών, για δικαίωση των θυσιών και για αποκατάσταση της ειρήνης. «Τι εύχονται οι πολεμισταί, οι πόθοι των και οι πόθοι της πατρίδος», γράφει η «Μακεδονία» σε άλλο σημείο αποτυπώνοντας τα συναισθήματα της αλλαγής της χρονιάς στο πεδίο της μάχης.
1 Ιανουαρίου 1925
Η «Μακεδονία» αντιμετωπίζει την Πρωτοχρονιά του 2025 ως στιγμή απολογισμού και ευχών: υπάρχει κεντρικό άρθρο με τίτλο «Επί τη αλλαγή του νέου έτους», ενώ σε πλαίσιο η εφημερίδα απευθύνει πρωτοχρονιάτικο χαιρετισμό/ευχή στους αναγνώστες της. Το βασικό μήνυμα της ημέρας τονίζεται και μέσα από τη μεγάλη γελοιογραφία με τίτλο «Τι δώρον έχει ανάγκην η Ελλάς», όπου το “δώρο” που προσδοκάται για τη χώρα συνοψίζεται στη λεζάντα: «Είθε να φέρη την γαλήνην και την επανόρθωσιν» -δηλαδή μια Πρωτοχρονιά που συμβολίζει ελπίδα, ηρεμία και αποκατάσταση.
1 Ιανουαρίου 1929
Το φύλλο της Πρωτοχρονιάς του 1929 έχει έντονο πολιτικό και «ανασυγκροτητικό» τόνο: κεντρικά προβάλλονται «Αι ευχαί του Βενιζέλου» με έμφαση στην «ανόρθωσιν»/προοπτική του ελληνικού λαού, ενώ πλάι υπάρχουν άρθρα όπως «Προς την πρόοδον» και «Η επάνοδος», που παρουσιάζουν τη νέα χρονιά ως αφετηρία επιστροφής στην πρόοδο και στην ελπίδα. Η ίδια η Πρωτοχρονιά εδώ λειτουργεί περισσότερο ως πολιτική στιγμή απολογισμού και προγράμματος για το μέλλον, παρά ως απλή γιορτινή καταγραφή.
1 Ιανουαρίου 1931
Το πρωτοσέλιδο είναι σχεδιασμένο σαν γιορτινή «ειδική έκδοση» για το 1931. Ειδικότερα, κυριαρχεί ένα μεγάλο εικαστικό “1931” στο κέντρο και τίτλους «Ενώ ανατέλλει το 1931…»), γεμάτο από κείμενα-στοχασμούς («Χρόνον πέρασμα», «Ο χρόνος»), πολιτιστικές αναφορές και πρωτοχρονιάτικες ευχές από δημόσια πρόσωπα.
Σε αντίθεση με έναν εορταστικό τόνο, η εφημερίδα αντιμετωπίζει την έλευση του νέου έτους περισσότερο ως ευκαιρία απολογισμού και λιγότερο ως αφορμή πανηγυρισμού. Κυρίαρχο θέμα του φύλλου είναι ο «καινούργιος χρόνος» και η σχέση του με την κοινωνία, την πολιτική και τον πολιτισμό. Τα άρθρα κινούνται σε φιλοσοφικό και στοχαστικό ύφος, με έμφαση στη φθορά, στις αλλαγές και στην ανθρώπινη ευθύνη απέναντι στο μέλλον. Το διεθνές και εσωτερικό πλαίσιο του 1931 είναι εμφανές: η οικονομική κρίση, οι κοινωνικές ανισότητες και η πολιτική αστάθεια της μεσοπολεμικής περιόδου διαμορφώνουν το υπόβαθρο των προβληματισμών.
1 Ιανουαρίου 1932
Το πρωτοσέλιδο είναι καθαρά «πρωτοχρονιάτικο», με τη «Μακεδονία» να εύχεται ρητά «εις πάντας ευτυχές το νέον έτος», ενώ τα κεντρικά κείμενα («Στο ξάνοιγμα του καινούργιου χρόνου», «Για την ευτυχία του συνόλου - όχι άτομα αλλά σύνολον», «Ένω έλυσε ένας νέος χρόνος») δίνουν τον τόνο ότι η αλλαγή του χρόνου πρέπει να πραγματοποιηθεί συλλογικά: λιγότερο ως ατομική ευχή και περισσότερο ως ανάγκη κοινωνικής συνοχής, κοινού σκοπού και βελτίωσης για όλους.
1 Ιανουαρίου 1959
Στην Πρωτοχρονιά του 1959, το βάρος πέφτει στην εθνική και διεθνή ένταση: προβάλλεται ότι «η Ελλάς συνεχίζει τον ένοπλον αγώνα» αν οι Άγγλοι δεν ανταποκριθούν σε «ειρηνική χειρονομία» (πλαίσιο Κυπριακού και διαπραγματεύσεων), με αναφορές και σε διπλωματικές κινήσεις (Άγκυρα). Παράλληλα υπάρχουν πιο «πρωτοχρονιάτικες» πινελιές όπως γελοιογραφία και περίεργα/ελαφρύτερα θέματα (π.χ. “προφητείες”). Η εικόνα της Πρωτοχρονιάς αποτελεί το ξεκίνημα της νέας χρονιάς με βαριά πολιτική αγωνία, αλλά και ανάγκη για μια μικρή ανάσα μέσα από σάτιρα και περιέργεια.
1 Ιανουαρίου 1960
Η Πρωτοχρονιά του 1960 παρουσιάζεται μέσα από το πρίσμα της διεθνούς πολιτικής και της ελπίδας για ειρήνη: δεσπόζουν ειδήσεις για τον Χρουστσόφ και συναντήσεις στην Ανατολική Ευρώπη, ενώ τονίζεται ότι «η Μόσχα ελπίζει ότι το 1960 θα αποβή αρχή εποχής εδραιώσεως της ειρήνης». Παράλληλα προβάλλεται πρωτοχρονιάτικο μήνυμα του βασιλιά (διάγγελμα για την πορεία της χώρας) και μια σατιρική γελοιογραφία στην κορυφή, δίνοντας την εικόνα ενός νέου έτους που συνδέεται με προσδοκίες σταθερότητας, ειρηνικής προόδου και μεγάλων εξελίξεων στο διεθνές σκηνικό.
1 Ιανουαρίου 1966
Στο πρωτοσέλιδο της πρώτης μέρας του 1966 ξεχωρίζει το άρθρο με τίτλο «Η Πρωτοχρονιά» του Ιω. Γ. Θεμελή, το οποίο πλαισιώνεται από αναφορά στον Άγιο Βασίλειο, υπογραμμίζοντας τον θρησκευτικό χαρακτήρα της ημέρας. Παράλληλα, το φύλλο δίνει τον τόνο της νέας χρονιάς ως μιας περιόδου σκέψης και απολογισμού, όπου η αλλαγή του χρόνου συνδέεται με αξίες, προσδοκίες και την ανάγκη για πνευματική και κοινωνική ανανέωση.
Την ίδια στιγμή, η Πρωτοχρονιά τοποθετείται μέσα σε ένα έντονα πολιτικοκοινωνικό περιβάλλον. Οι κεντρικοί τίτλοι, όπως «Πολιτικά διαγγέλματα του βασιλέως και των αρχηγών» και «Εκ των φορολογιών θα κριθή η επιβίωσις της κυβερνήσεως», δείχνουν ότι το νέο έτος ξεκινά με σοβαρές ανησυχίες για την πολιτική σταθερότητα και την οικονομία.
1 Ιανουαρίου 1970
Η Πρωτοχρονιά του 1970 αποτυπώνεται ως στιγμή επίσημων μηνυμάτων και ταυτόχρονα ανησυχίας: προβάλλονται «Διάγγελμα του Αντιβασιλέως και μήνυμα του Πρωθυπουργού», σαν θεσμικό πλαίσιο για το νέο έτος, ενώ δίπλα υπάρχει έντονη ειδησεογραφία (π.χ. «Δύο θάνατοι συνέπεια της γρίππης» με προειδοποιητικό τόνο για επιπλοκές). Επιπλέον εμφανίζονται οι «κερδίζοντες αριθμοί του κρατικού λαχείου», ένα έθιμο που αποτελούσε την «ρουτίνα» της εποχής.
1 Ιανουαρίου 1975
Η Πρωτοχρονιά του 1975 αποτυπώνεται κυρίως ως πολιτικό μήνυμα και κάλεσμα στάσης: ο τίτλος «Ενότητα, γαλήνη και επαγρύπνησιν» δείχνει ότι η αλλαγή του χρόνου συνδέεται με ανάγκη συσπείρωσης, νηφαλιότητας και προσοχής. Ταυτόχρονα, το φύλλο συνδυάζει το εορταστικό πλαίσιο με σκληρή επικαιρότητα (ένταση/πολιτικές εξελίξεις, ακραία καιρικά φαινόμενα στη Βόρεια Ελλάδα, αλλά και σοβαρό ποινικό θέμα), άρα η Πρωτοχρονιά παρουσιάζεται όχι ως ξέγνοιαστη γιορτή, αλλά ως νέα αφετηρία μέσα σε απαιτητική πραγματικότητα.
1 Ιανουαρίου 1976
Το φύλλο συνδέει ευθέως το νέο έτος με πολιτική γραμμή και κοινωνικό στόχο: «Ενότητα, συνεργασία και αποφυγή οξυτήτων» συστήνει ο Καραμανλής και τίθεται ως επιδίωξη το 1976 να γίνει «έτος της δημιουργίας», με αναφορές και στη «σταθερή» πορεία για την εδραίωση της Δημοκρατίας. Την ίδια στιγμή, το πρωτοσέλιδο θυμίζει πόσο «ανελέητη» είναι η επικαιρότητα ακόμη και την Πρωτοχρονιά: μεγάλοι σεισμοί σε περιοχές της Δυτικής Ελλάδας. Επομένως, η νέα χρονιά ξεκινά με κάλεσμα για συνεργασία μέσα σε κρίσεις.
1 Ιανουαρίου 1980
Η αλλαγή του χρόνου μπαίνει με «μήνυμα δυσκολιών»: ο πρωθυπουργός τονίζει ότι «σε περίοδο δυσχερειών εισέρχεται και η Ελλάς» και υπάρχει καθαρή προτροπή για συγκράτηση/ρεαλισμό. Δίπλα μπαίνουν μεγάλα πολιτικά-κοινωνικά θέματα της ημέρας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η συζήτηση για αναστολή διατάξεων του νόμου 815, προβλέψεις ότι το 1980 θα είναι «χρόνος κρίσιμων εξελίξεων», μαζί με ειδήσεις που θυμίζουν τον “λογαριασμό” της καθημερινότητας (τροχαία με νεκρούς/τραυματίες, κρατικό λαχείο). Συνολικά, η Πρωτοχρονιά φαίνεται ως σημείο εκκίνησης με πίεση, αποφάσεις και δύσκολες ισορροπίες.
