Γράφει
Αθανάσιος Σαββάκης
Γράφει ο Αθανάσιος Σαββάκης, Πρόεδρος ΔΣ «Μακεδονία - Ενημέρωση Α.Ε.»
Η Θεσσαλονίκη είναι λίγο πιο Θεσσαλονίκη τον Οκτώβριο. Το νιώθω κάθε χρόνο, όταν το φως πάνω στον Θερμαϊκό χαμηλώνει, η παραλία γεμίζει ξανά και η πόλη θυμάται, σχεδόν αυθόρμητα, ποια είναι. Γιατί κάποιες πόλεις έχουν ιστορία. Η Θεσσαλονίκη έχει Οκτώβριο.
Στις 26 Οκτωβρίου η πόλη γιορτάζει τον πολιούχο της, τον Άγιο Δημήτριο. Την ίδια ημέρα του 1912, ανήμερα της γιορτής του, υπογράφηκε η παράδοση της Θεσσαλονίκης στον ελληνικό στρατό. Τα στρατεύματά του μπήκαν στην πόλη την επομένη, 27 Οκτωβρίου. Από τότε η 26η Οκτωβρίου σημαδεύει τη γέννηση της σύγχρονης Θεσσαλονίκης. Οι Θεσσαλονικείς δεν το είδαν ποτέ ως απλό, τυχαίο γεγονός, και έτσι η σύμπτωση πέρασε στη συλλογική μνήμη και την πίστη της πόλης.
Εκείνες τις ημέρες η «Μακεδονία» ήταν ήδη εκεί. Το πρώτο της φύλλο είχε κυκλοφορήσει στις 10 Ιουλίου 1911, σε μία Θεσσαλονίκη ακόμη υπό οθωμανική διοίκηση. Ο ιδρυτής της, Κωνσταντίνος Βελλίδης, έμπαινε και έβγαινε στη φυλακή για όσα τύπωνε. Όταν ήρθε η απελευθέρωση, η εφημερίδα την είχε ήδη προετοιμάσει, φύλλο με φύλλο, μέσα από τις σελίδες της. Από τότε μεγάλωσε μαζί με την πόλη και συνέβαλε, σε σημαντικό βαθμό, στην ενσωμάτωσή της στο ελληνικό κράτος.
Είκοσι οκτώ χρόνια αργότερα, ο Οκτώβριος ζήτησε ξανά απάντηση. Το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου 1940 η Ελλάδα είπε το «ΟΧΙ». Η Θεσσαλονίκη, όπως όλη η χώρα, έστειλε τα παιδιά της στα βουνά της Ηπείρου και της Βορείου Ηπείρου. Εκεί, μέσα στο χιόνι και το κρύο, οι Έλληνες στρατιώτες αντιμετώπισαν έναν πολύ ισχυρότερο αντίπαλο και τον απώθησαν. Η ίδια πόλη. Άλλος Οκτώβριος. Αυτή τη φορά ο Οκτώβριος έφερε κάτι άλλο: Την απόφαση να υπερασπιστούμε την ελευθερία μας, ό,τι κι αν κόστιζε.
Και το κόστος ήταν βαρύ. Ακολούθησαν τα χρόνια της Κατοχής, η πείνα, οι εκτελέσεις και ο αφανισμός της εβραϊκής κοινότητας της πόλης· το 1943 δεκάδες χιλιάδες Θεσσαλονικείς Εβραίοι εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα θανάτου. Είναι μια πληγή που η Θεσσαλονίκη οφείλει να μην ξεχνά ποτέ. Ώσπου, στις 30 Οκτωβρίου 1944, οι Γερμανοί αποχώρησαν και η πόλη ανέπνευσε ξανά ελεύθερη. Ήταν πάλι Οκτώβριος. Αν η Θεσσαλονίκη είχε μήνα, θα ήταν σίγουρα αυτός.
Τρεις ημερομηνίες μέσα σε πέντε ημέρες: 26, 28, 30 Οκτωβρίου. Η απελευθέρωση, ο αγώνας, η λύτρωση. Δεν γνωρίζω πολλές πόλεις που να χωρούν έναν αιώνα σε έναν μήνα. Η Θεσσαλονίκη το κάνει, και γι' αυτό «μετρά» αλλιώς τον Οκτώβριο.
Ως πρόεδρος της «Μακεδονίας», αισθάνομαι ότι η εφημερίδα μας υπήρξε μέρος αυτής της ιστορίας και όχι μόνο ο χρονικογράφος της. Στις σελίδες της καταγράφηκαν οι χαρές και οι δοκιμασίες της πόλης για περισσότερο από έναν αιώνα. Ήταν, άλλωστε, και η πρώτη ελληνική εφημερίδα που εμφανίστηκε στο διαδίκτυο, απόδειξη ότι η παράδοση και η καινοτομία μπορούν να συνυπάρχουν. Αυτή η κληρονομιά, όμως, μας φορτώνει πρώτα απ’ όλα ευθύνη.
Ευθύνη να θυμόμαστε με ακρίβεια και όχι με ευκολία. Ευθύνη να μιλάμε στους νέους της πόλης για το τι σήμαινε το «ΟΧΙ», χωρίς να το μετατρέπουμε σε τελετουργία χωρίς περιεχόμενο. Και ευθύνη να ρωτάμε, κάθε Οκτώβριο: Τι θα έλεγαν για τη σημερινή Θεσσαλονίκη εκείνοι που την ελευθέρωσαν και εκείνοι που την υπερασπίστηκαν; Και να απαντάμε με έγκυρη, αξιόπιστη και τεκμηριωμένη ενημέρωση, όπως ορίζει η παράδοση του πρώτου φύλλου.
Ο Οκτώβριος που άλλαξε την πόλη δεν τελείωσε ποτέ πραγματικά. Συνεχίζεται κάθε φορά που επιλέγουμε να είμαστε άξιοι της ιστορίας μας: Με δουλειά, με εξωστρέφεια, με αυτοπεποίθηση και με μνήμη. Η Θεσσαλονίκη του 2026, με το Μετρό της, τα πανεπιστήμιά της και τη νέα της γενιά, έχει κάθε λόγο να κοιτάζει μπροστά με την ίδια τόλμη. Η ιστορία μας, αν τη σεβόμαστε, είναι το πιο σταθερό πάτημα για το επόμενο βήμα της πόλης.
Με αυτή τη σκέψη σας παραδίδουμε το φετινό ένθετο. Καλή ανάγνωση και χρόνια πολλά, αγαπημένη μας Θεσσαλονίκη.
Δημοσιεύτηκε στο επετειακό αφιέρωμα «Ο Οκτώβρης της Θεσσαλονίκης» που κυκλοφόρησε με τη «Μακεδονία της Κυριακής» 25/10/2026
