Ιδιαίτερες «ξεναγήσεις» στο παρελθόν και τα τοπόσημα της Θεσσαλονίκης από μέλη των ΚΑΠΗ

Ηλικιωμένοι που γνώρισαν τη Θεσσαλονίκη μίας άλλης εποχής, «επιστρέφουν» στους δρόμους και τις γειτονιές της μέσα από παλιές φωτογραφίες. Κοιτούν την Καμάρα, τον Λευκό Πύργο και άλλα τοπόσημα της πόλης, αναπολώντας με συγκίνηση, χαρά και νοσταλγία, τα μέρη που σύχναζαν όταν ήταν νεότεροι.

Πίσω από κάθε εικόνα, ξεπηδούν πρόσωπα, καταστήματα, ραντεβού, διαδρομές και ιστορίες μίας καθημερινότητας που σήμερα έχει αλλάξει. Είναι η «πόλη που θυμούνται και η πόλη που βλέπουν», η δράση της Αντιδημαρχίας Τρίτης Ηλικίας του Δήμου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, που επιχειρεί να καταγράψει όχι μόνο την εικόνα της πόλης, αλλά και τη μνήμη των ανθρώπων της.

Περίπου 30 μέλη, κυρίως από το 3ο, το 5ο και το 12οΚΑΠΗ του κεντρικού Δήμου, συναντιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Η πόλη που θυμάμαι, η πόλη που βλέπω» και με αφετηρία φωτογραφίες γνωστών τοπόσημων, ανασύρουν προσωπικές αναμνήσεις.

Οι συναντήσεις, πραγματοποιούνται κάθε Δευτέρα, από τις 10 το πρωί έως τις 12 το μεσημέρι, στο Μουσείο Φωτογραφίας, ενώ παράλληλα οι συμμετέχοντες έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν τις εκθέσεις που φιλοξενούνται στον χώρο.

Τετάρτη 29 Ιου 2026, 07:00

Δήμος Θεσσαλονίκης: Μπάνια και κατασκήνωση και φέτος για εκατοντάδες ωφελούμενους των ΚΑΠΗ

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Σε αυτές, η φωτογραφία λειτουργεί ως ερέθισμα και η συζήτηση μπορεί να οδηγήσει από ένα παλιό κατάστημα και μία γνώριμη διαδρομή, ακόμη και σε μία ολόκληρη ιστορία ζωής. Με την Καμάρα ως το πρώτο τοπόσημο και το Λευκό Πύργο ως Δεύτερο, οι συμμετέχοντες είδαν φωτογραφίες του φωτορεπόρτερ Σωκράτη Ιορδανίδη και άρχισαν να συμπληρώνουν όσα δεν μπορούσε να αποτυπώσει ο φωτογραφικός φακός. Τις βόλτες, τα αθώα ραντεβού, τα παλιά καταστήματα γύρω από το μνημείο. Το νόστιμο φαγητό στον «Θράσο», το σουσαμένιο σιμίτι στο διπλανό κουλουρτζίδικο.

Από τη φωτογραφία στην προσωπική ιστορία

Για τους ανθρώπους που συμμετέχουν, η διαδικασία δεν είναι μία απλή προβολή παλιών φωτογραφιών. Όπως εξηγεί στη «ΜτΚ» ο αντιδήμαρχος Μέριμνας για την Τρίτη Ηλικία, Κοινοτήτων και Δημοτικής Αποκέντρωσης Παντελής Καζαντζίδης, κάθε συνάντηση είναι μία αφορμή ώστε τα μέλη των ΚΑΠΗ να αφηγηθούν τη δική τους εκδοχή για την πόλη. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει συνολικά έξι συναντήσεις, καθεμία αφιερωμένη σε διαφορετικό τοπόσημο. Μετά την Καμάρα, σειρά είχε ο Λευκός Πύργος και θα ακολουθήσουν και άλλα χαρακτηριστικά σημεία της Θεσσαλονίκης. Παράλληλα με τις φωτογραφίες, οι συμμετέχοντες έχουν τη δυνατότητα να φέρουν δικό τους φωτογραφικό υλικό, εμπλουτίζοντας το αρχείο που δημιουργείται.

«Κάθε εβδομάδα θα κάνουμε και από ένα τοπόσημο, θα μελετούμε φωτογραφίες και θα δημιουργήσουμε αρχείο. Στόχος είναι στο τέλος να συγκεντρωθεί το υλικό σε ένα άλμπουμ, ενώ εξετάζεται και η δημιουργία ψηφιακού αποτυπώματος μέσω QR Code. Έτσι, όποιος βρίσκεται σήμερα στην Καμάρα, για παράδειγμα, θα μπορεί να σκανάρει έναν κωδικό και να ακούσει τις αφηγήσεις ανθρώπων που έζησαν την περιοχή σε προηγούμενες δεκαετίες», εξηγεί ο κ. Καζαντζίδης. Η δράση δεν περιορίζεται, ωστόσο, στην αφήγηση. Περιλαμβάνει φωτογράφιση και στοιχεία αναπαράστασης, με τους συμμετέχοντες να καλούνται να ξαναζωντανέψουν στιγμές και εικόνες του παρελθόντος. Ακόμα και η αναπαράσταση μίας διαδήλωσης στην Καμάρα έχει μπει στο τραπέζι.

Οι μνήμες, ξεναγούν

Για τον κύριο Αδαμάντιο Αμανίτη, μέλος του 12ου ΚΑΠΗ, η Καμάρα ήταν κομμάτι της πρώτης του γνωριμίας με τη Θεσσαλονίκη. Ήρθε στην πόλη από τη Μυτιλήνη το 1959, σε ηλικία 17 ετών, για να σπουδάσει Νομικά και περπατούσε καθημερινά από την περιοχή της Συγγρού προς το πανεπιστήμιο. «Πάντα στεκόμουν στην Καμάρα ή περνούσα από κάτω και χάζευα.

Η εικόνα του μνημείου, όμως, ήταν πολύ διαφορετική από σήμερα. Τότε ήταν βρόμικη, με κουτσουλιές από περιστέρια. Γύρω της συγκεντρωνόταν τότε όλη φοιτητική νεολαία», περιγράφει στη «ΜτΚ». Η σημερινή εικόνα της περιοχής, όπως εξηγεί, του επιτρέπει να διαπιστώσει πόσο έχει αλλάξει η πόλη. «Το τραμ πλέον έχει καταργηθεί, τα αυτοκίνητα ένα μετά το άλλο κυκλοφορούν, η νεολαία σήμερα κατακλύζει τα γύρω μπαρ και τα γύρω καφέ που υπάρχουν εκεί. Είναι μία άλλη μορφή κοινωνικής συμβίωσης», σημειώνει.

Αντίστοιχα, για την κ. Μαρία Αρβανιτίδου, επίσης από το 12ο ΚΑΠΗ και συμμετέχουσα και στους δύο προηγούμενους κύκλους του προγράμματος, η Καμάρα ήταν ένα από τα βασικά σημεία συνάντησης της νεολαίας. Θυμάται ιδιαίτερα ένα χειμωνιάτικο βράδυ, περίπου το 1977, όταν είχε δώσει ραντεβού με την παρέα της στην Καμάρα και η πόλη είχε καλυφθεί από πυκνή ομίχλη. «Δεν βλέπαμε απέναντι», θυμάται και εξηγεί πως η δράση είναι κάτι περισσότερο από μία αναδρομή στο παρελθόν. «Εμείς το βλέπουμε σαν ένα είδος ψυχοθεραπείας. Μας βοηθάει και να είμαστε πιο κοινωνικοί. Γνωρίζουμε ανθρώπους, μαθαίνουμε πράγματα. Έχουμε την ψυχαγωγία παράλληλα με τη μάθηση», λέει.

Ένα διαφορετικό αρχείο της πόλης

Αυτό ακριβώς το στοιχείο της βιωμένης μνήμης βρίσκεται στον πυρήνα του προγράμματος, σύμφωνα με την υπεύθυνη της δράσης και προϊσταμένη του Τμήματος Έρευνας και Εκπαίδευσης του MOMus Μαρία Κοκορότσκου. Όπως εξηγεί, τα μνημεία δεν είναι μόνο ιστορικά τεκμήρια. Συνδέονται με τις προσωπικές εμπειρίες των ανθρώπων, με τις γειτονιές όπου έζησαν, τις διαδρομές που ακολούθησαν, τα καταστήματα που θυμούνται και τις αλλαγές που παρατηρούν στην πόλη.

«Η φωτογραφία λειτουργεί κυρίως ως αφορμή, καθώς μία εικόνα μπορεί να ενεργοποιήσει τη μνήμη και να οδηγήσει σε μία προσωπική ιστορία. Ένα παλιό στιγμιότυπο της Καμάρας μπορεί να θυμίσει ένα ραντεβού, ένα κατάστημα, μία διαδρομή ή μία ολόκληρη περίοδο ζωής. Στόχος είναι αυτή η βιωμένη μνήμη να διασωθεί σε μια πόλη που αλλάζει γρήγορα, με γειτονιές να μεταμορφώνονται, δρόμους να αλλάζουν χρήση και περιοχές να αποκτούν ολοένα εντονότερο τουριστικό χαρακτήρα. Δίπλα στην επίσημη ιστορία της Θεσσαλονίκης, δημιουργείται έτσι μία δεύτερη, προσωπική ιστορία της πόλης, αυτή που καταγράφεται στις αναμνήσεις των κατοίκων της», εξηγεί στη «ΜτΚ».

Το υλικό που θα συγκεντρωθεί από τις έξι συναντήσεις φιλοδοξεί να αποτελέσει τελικά ένα συλλογικό φωτογραφικό και ψηφιακό αρχείο. Ένα αρχείο στο οποίο η Θεσσαλονίκη δεν θα καταγράφεται μόνο μέσα από τα κτίρια, τα μνημεία και τους δρόμους της, αλλά και μέσα από τους ανθρώπους που τα έζησαν. Η επιδίωξη είναι οι συμμετέχοντες να αναγνωρίσουν την αξία των προσωπικών τους αναμνήσεων ως κομμάτι της ιστορίας της πόλης, αλλά και να βιώσουν τη χαρά της συνδημιουργίας. Ταυτόχρονα, η μνήμη γίνεται ένας τρόπος για να παρατηρήσουν το παρόν και να αντιληφθούν τις αλλαγές που έχει υποστεί η Θεσσαλονίκη μέσα στις δεκαετίες.