Καρτ-ποστάλ, το sms μιας άλλης εποχής

Είναι λιθόγραφες, έγχρωμες και έχουν αποτυπωμένο το στίγμα και τη σφραγίδα ενός αιώνα. Πρόκειται για τις πρωτοχρονιάτικες ευχετήριες καρτ-ποστάλ που από τα τέλη του 18ο αιώνα είχαν καθιερωθεί ως θεσμός σε ολόκληρο τον κόσμο.

Οι ευχετήριες καρτ-ποστάλ, παρόμοιες στη λειτουργία τους με τα σύγχρονα SMS που μπορεί να λάβει κανείς την Πρωτοχρονιά ή τα Χριστούγεννα, ήταν κάτι σαν τελετουργική διαδικασία, σύμφωνα με την οποία σε κάθε «επίσημη» περίσταση, όπως αυτή των Χριστουγέννων, των γενεθλίων αλλά και των ονομαστικών εορτών, μακρινοί συγγενείς από άλλες πόλεις, φίλοι που διέμεναν σε χώρες μακρινές, επέλεγαν να στείλουν ταχυδρομικά μία καρτ ποστάλ της επιλογής τους με μία σύντομη αφιέρωση στο πίσω μέρος της.

«Μέχρι και τη δεκαετία του ‘70-’80 σχεδόν «επιβαλλόταν» να σταλούν καρτ ποστάλ ακόμη και εκτός Ελλάδας. Ειδικά σε χωριά, εάν ερχόταν μία ευχετήρια κάρτα από το εξωτερικό ήταν το γεγονός και η είδηση πολλών ημερών. Το σημαντικό είναι αυτές οι κάρτες, μαρτυρούσαν τον προσωπικό κόπο των ανθρώπων που τις έφτιαχναν και όχι τον ελάχιστο κόπο που κάνουμε σήμερα με τα sms που «φεύγουν» για να χαθούν την επόμενη μέρα» επισημαίνει ο δημιουργός του Ιστορικού Συλλεκτικού Αρχείου Θεσσαλονίκης, Μάνος Μαλαμίδης ο οποίος διαθέτει στο αρχείο του μία μεγάλη γκάμα συλλεκτικών ευχετηρίων καρτ ποστάλ, με την παλαιότερη από αυτές να χρονολογείται το 1094.

«Οι καρτ ποστάλ καταγράφουν την αισθητική μιας εποχής τις νόρμες της τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και ένα κομμάτι της εποχής που χάθηκε» συμπληρώνει ο κ.Μαλαμίδης.

Μια εικόνα, χίλιες λέξεις

Άλλοτε εικονογραφημένες, με χειροποίητα σχέδια, έντονα χρώματα και συμπυκνωμένα νοήματα, οι καρτ ποστάλ καταγράφουν την αισθητική μιας εποχής που σώζεται έως σήμερα.

Μία πυκνογραμμένη, ανάγλυφη, ταχυδρομημένη και συντηρημένη καρτ ποστάλ με ευχές για καλή χρονιά το 1904,ακριβώς 115 χρόνια πριν. Αποτελεί την παλαιότερη καρτ ποστάλ που υπάρχει στο Ιστορικό Συλλεκτικό Αρχείο Θεσσαλονίκης.

Η ανάγλυφη αυτή καρτ ποστάλ εύχεται την καλή χρονιά στα Ιταλικά. Ένα χαριτωμένο κοριτσάκι με φορεματάκι και ανάλογο καπέλο, φέρνει την καινούργια χρονιά επάνω σε ένα άρμα που το ταξιδεύουν ψηλά ζωσμένα δύο κατάλευκα περιστέρια, με μια κόκκινη καρδούλα το καθένα στο λαιμό του. Οι ευχές με χρυσά γράμματα και το χριστουγεννιάτικο δέντρο συμπληρώνουν το γιορτινό κλίμα της εικονογράφησης.

Με το σύμβολο της καλής τύχης, εύχεται καλή χρονιά η επόμενη καρτ ποστάλ από το 1910. Στο κέντρο της δεσπόζει ένα πράσινο τετράφυλλο, τυχερό τριφύλλι πλαισιωμένο με άλλα πανέμορφα λουλούδια δεξιά και αριστερά του. Τα λουλουδάκια γύρω-γύρω είναι πολύχρωμα, μυρωδάτα και λεπτά εκφράζουν την ανεξαρτησία και την προσωρινή αδιαφορία που βρίσκει όμως γρήγορα το στόχο της. Η κάρτα είναι ταχυδρομημένη με κόκκινο γαλλικό γραμματόσημο κάτω αριστερά αξίας 10c.

Η τελευταία ανάγλυφη καρτ ποστάλ διατηρεί επίσης τους συμβολισμούς της. Ο νέος χρόνος έρχεται με ένα καινούριο καράβι. Το φουγάρο του καπνίζει ορμητικά και η πλώρη σπάζει τον παλιό πάγο, αφήνοντας πίσω της τον περσινό χρόνο-καράβι πού βουλιάζει στα άδυτα του ωκεανού.