Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Έφερε «μπάχαλο» με τους αντιδημάρχους και τη ψήφο των ανεξάρτητων

Ντόμινο δυσάρεστων εξελίξεων προκάλεσε στους Δήμους η εφαρμογή κρίσιμων Διατάξεων και εγκυκλίων του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, μόλις δύο εβδομάδες από τη ψήφισή του. Η ερμηνεία τους κρίθηκε από τους αιρετούς ασαφής, τόσο στη διαδικασία των δημαιρεσιών για την εκλογή νέων προεδρείων στα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια και την εκλογή μελών των αντίστοιχων επιτροπών, όσο και στην επιλογή των αντιδημάρχων έμμισθων και άμισθων.

Από την 1^η Ιουλίου έως και τις 7 του ίδιου μήνα, οπότε ήταν η καταληκτική ημερομηνία για τη διεξαγωγή των δημαιρεσιών που προέβλεψε ο Κώδικας, σε πολλούς Δήμους επικράτησε ένταση, αναστάτωση και αιφνιδιασμός, αιφνιδιασμός που αφορούσε κυρίως στην επιλογή των προσώπων από τους δημάρχους για τη θέση των αντιδημάρχων έμμισθων και άμισθων για την επόμενη χρονιά.

Η πρώτη «βόμβα» στη διαδικασία των δημαιρεσιών σε αρκετούς Δήμους έπεσε με την ψήφο ή μη από τους ανεξάρτητους δημοτικούς συμβούλου. Ο αποκλεισμός τους από τη διαδικασία ψηφοφορίας για τη συγκρότηση της Δημοτικής Επιτροπής (για την εκλογή των τριών μελών του προεδρείου είχαν δικαίωμα ψήφου) προκάλεσε ένταση και εκνευρισμό, εγείροντας παράλληλα ερωτήματα για τη νομιμότητα της συγκεκριμένης εγκυκλίου του υπουργείου Εσωτερικών. Πρόκειται για την Εγκύκλιο 9, η οποία αφορά τη διαδικασία εκλογής των μελών της Δημοτικής Επιτροπής και προβλέπει ειδικό καθεστώς συμμετοχής για συμβούλους που ανήκουν στις παρατάξεις της μειοψηφίας.

Το ζήτημα δημιουργήθηκε στην ερμηνεία της εγκυκλίου αναφορικά με τους συμβούλους που έχουν ανεξαρτητοποιηθεί ή έχουν διαγραφεί από τις δημοτικές παρατάξεις πριν από την έναρξη της εκλογικής διαδικασίας.

Σύμφωνα με το περιεχόμενο της εγκυκλίου, οι σύμβουλοι που προέρχονται από παρατάξεις της μειοψηφίας ψηφίζουν μόνο υποψηφίους της ίδιας κατηγορίας μέσω ξεχωριστού ψηφοδελτίου.

Παράλληλα διευκρινίζεται ότι σε περίπτωση ανεξαρτητοποίησης ή διαγραφής μέλους από παράταξη της μειοψηφίας, πριν από την έναρξη της διαδικασίας:

-Δεν μπορεί να είναι υποψήφιος.

-Δεν μπορεί να συμμετέχει στην εκλογική διαδικασία.

-Δεν συμμετέχει στην ανάδειξη μελών που αντιστοιχούν στη μειοψηφία.

Εκτός ψηφοφορίας

Αυτή, μάλιστα, η διατύπωση ήταν και η βάση για τον αποκλεισμό ανεξάρτητων συμβούλων σε αρκετές περιπτώσεις, όπως στον Δήμο Θεσσαλονίκης, Κορδελιού-Ευόσμου, Σερρών, όπου η διαδικασία διεξήχθη με βάση την ερμηνεία της εγκυκλίου του υπουργείου Εσωτερικών και οι ανεξάρτητοι δεν συμμετείχαν στην ψηφοφορία για τη δημοτική επιτροπή.
Σε κάποιους άλλους, μάλιστα, εντός και εκτός Κεντρικής Μακεδονίας, ανεξάρτητοι δημοτικοί σύμβουλοι δεν έλαβαν καν ψηφοδέλτια κατά τη διαδικασία εκλογής των μελών της Δημοτικής Επιτροπής.

Αντίθετα, στον Δήμο Καλαμαριάς ακολουθήθηκε διαφορετικός δρόμος, δηλαδή έγινε αποδεκτή η ψήφος των ανεξάρτητων για την εκλογή μελών της Δημοτικής Επιτροπής, με παρέμβαση του επικεφαλής της παράταξης «Πρωτοπόρα Δυναμική Καλαμαριά» Χρήστου Βάρδα. Ο τελευταίος, ως νομικός, διατύπωσε τη θέση ότι καμία εγκύκλιος δεν μπορεί να υπερισχύσει του νόμου, επισημαίνοντας ότι στον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης δεν υπάρχει ρητή διάταξη που να στερεί από τους ανεξάρτητους δημοτικούς συμβούλους το δικαίωμα συμμετοχής στην ψηφοφορία. Εντέλει επετράπη στους ανεξάρτητους δημοτικούς συμβούλους να συμμετάσχουν κανονικά στην ψηφοφορία.

Έρχεται ρύθμιση για να ξεμπλοκάρει τους αντιδημάρχους

Την ίδια ώρα, σοβαρά προβλήματα προέκυψαν και με μία άλλη εγκύκλιο του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, την εγκύκλιο συγκεκριμένα που αφορά στην καταστατική θέση των αιρετών. Ειδικότερα, η επίμαχη εγκύκλιος βάζει «μπλόκο» σε αντιδημάρχους που υπηρετούν τον δημόσιο τομέα, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία έχει προκαλέσει και η αντιμετώπιση των άμισθων αντιδημάρχων.

Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι για τους δημάρχους και αντιδημάρχους που είναι δημόσιοι υπάλληλοι, γιατροί του ΕΣΥ, στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, ένστολοι των Σωμάτων Ασφαλείας και του Λιμενικού Σώματος αναστέλλεται αυτοδίκαια η άσκηση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων για όλη τη διάρκεια της θητείας τους, ενώ η ειδική άδεια που ίσχυε μέχρι σήμερα αντικαθίσταται από διαπιστωτική πράξη αναστολής.

Παράλληλα, η εγκύκλιος αναφέρει ρητά ότι άμισθοι αντιδήμαρχοι δεν δύνανται να είναι τα πρόσωπα που υπάγονται στις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 294 του Κώδικα, δηλαδή οι παραπάνω κατηγορίες δημοσίων λειτουργών και υπαλλήλων.

Το πρόβλημα, ωστόσο, έγινε ακόμα μεγαλύτερο σε πολλούς Δήμους, πριν από την ψήφιση του Κώδικα, καθώς ήδη οι δήμαρχοι είχαν κάνει την επιλογή τους στα πρόσωπα και τα χαρτοφυλάκια που τους ανατέθηκαν. Με τα νέα δεδομένα, όπως ήταν αναμενόμενο, σήμανε συναγερμός, καθώς με την εφαρμογή της εγκυκλίου, οι Δήμοι καλούνται να επανεξετάσουν τη σύνθεση των αντιδημαρχιών τους.

ΚΕΔΕ και ΥΠΕΣ λύνουν τον «γόρδιο δεσμό»

Η κατάσταση οδήγησε σε αδιέξοδο πολλούς Δήμους, αλλά και Περιφέρειες, δημιουργώντας σοβαρό ζήτημα, με την ΚΕΔΕ να αναλαμβάνει την πρωτοβουλία επαφών με τον υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο, προκειμένου να γίνει σχετική ρύθμιση που θα λύσει το πρόβλημα που ανέκυψε.

Δήμαρχοι με τους οποίους συνομίλησε η «ΜτΚ» ανέφεραν ότι το υπουργείο Εσωτερικών δέχθηκε την παρέμβαση της ΚΕΔΕ και προχωρά σε ρύθμιση την επόμενη εβδομάδα που θα αποκαταστήσει το πρόβλημα με τους αντιδημάρχους που υπηρετούν στο Δημόσιο.

Στον Δήμο Κορδελιού-Ευόσμου, ο δήμαρχος Λευτέρης Αλεξανδρίδης είχε αποφασίσει να παύσει από τα καθήκοντά τους δύο αντιδημάρχους που κατέχουν θέση στο δημόσιο, ωστόσο, μετά την γνωστοποίηση ότι το ΥΠΕΣ ανέλαβε να προωθήσει ρύθμιση, ανακάλεσε τις αποφάσεις του.

Ειδικότερα, με απόφαση του δημάρχου ανακαλείται ο ορισμός δύο άμισθων αντιδημάρχων, καθώς και οι αποφάσεις μεταβίβασης των αρμοδιοτήτων τους. Πρόκειται για τον Πέτρο Μεσθανέα, ο οποίος είχε οριστεί αντιδήμαρχος Διοικητικών Υπηρεσιών και τον Ιωάννη Γαβριηλίδη, ο οποίος κατείχε τη θέση του αντιδημάρχου Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης.

Παράλληλα, παύει να ισχύει κάθε αναπλήρωση που σχετίζεται με τους δύο αντιδημάρχους, ενώ οι αρμοδιότητες που τους είχαν μεταβιβαστεί επιστρέφουν και θα ασκούνται πλέον από τον ίδιο τον δήμαρχο, μέχρι νεότερης απόφασης.

«Σανίδα σωτηρίας» αναζητούν και στις Σέρρες

Ανάλογα προβλήματα βιώνουν και οι Δήμοι στην ΠΕ Σερρών, όπου στον Δήμο Ηράκλειας ο δήμαρχος Κλεάνθης Κοτσακιαχίδης έχει άμισθο αντιδήμαρχο αστυνομικό, ενώ στον Δήμο Σιντικής ο δήμαρχος Παντελής Μπόζης έχει ως άμισθη αντιδήμαρχο Κοινωνικών Δομών, επίσης δημόσια υπάλληλο. Ο Δημήτρης Νότας στον Δήμο Εμμανουήλ Παππά, επέλεξε σε θέση αντιδημάρχου να τοποθετήσει εργαζόμενος του ΕΚΑΒ.

Το μεγαλύτερο, ίσως, πρόβλημα αντιμετωπίζει η δήμαρχος Σερρών Βαρβάρα Μητλιάγκα, όπου τρεις αντιδήμαρχοι σε άμισθες θέσεις είναι δημόσιοι υπάλληλοι: Συγκεκριμένα οι αντιδήμαρχοι Διοικητικών Υπηρεσιών και ΚΕΠ, Τεχνικών Υπηρεσιών και Υπηρεσίας Δόμησης και Τουρισμού, Εξωστρέφειας και Ισότητας.

Οι δύο πρώτοι διαχειρίζονται τα πιο κρίσιμα χαρτοφυλάκια του Δήμου (Έργα και Διοικητικά) και δεν μπορούν να καταργηθούν ή να συγχωνευτούν εύκολα.

Το θέμα όμως προκαλεί προβληματισμό και σε άλλους Δήμους της χώρας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δήμου Βόλου, όπου πραγματοποιήθηκε έκτακτη σύσκεψη για τις συνέπειες των νέων ρυθμίσεων σε τρεις άμισθους αντιδημάρχους που είναι δημόσιοι υπάλληλοι και κατέχουν κρίσιμα χαρτοφυλάκια. Παράλληλα, ανατέθηκε στη νομική υπηρεσία του Δήμου να εξετάσει τη δυνατότητα νομικών ενεργειών και να διερευνήσει κατά πόσο η ερμηνεία της εγκυκλίου εδράζεται στις διατάξεις του νέου Κώδικα.

Υπενθυμίζεται ότι με βάση την επίμαχη εγκύκλιο, οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι γιατροί του ΕΣΥ, τα μέλη ΔΕΠ των πανεπιστημίων, οι ένστολοι και γενικότερα όσοι υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 294 του νέου Κώδικα, δεν μπορούν πλέον να ορίζονται ούτε ως άμισθοι αντιδήμαρχοι, καθώς η θέση του αντιδημάρχου θεωρείται ότι συνεπάγεται την εφαρμογή του καθεστώτος αναστολής άσκησης των υπηρεσιακών τους καθηκόντων.

Την ίδια στιγμή, η ίδια εγκύκλιος εισάγει ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για τους αιρετούς που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα. Για πρώτη φορά, δήμαρχοι και αντιδήμαρχοι που είναι ιδιωτικοί υπάλληλοι μπορούν, εφόσον το επιλέξουν, να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα λαμβάνοντας ειδική άδεια εξήντα ημερών κατ’ έτος και έξοδα παράστασης, αντί της υποχρεωτικής άδειας άνευ αποδοχών που ίσχυε μέχρι σήμερα.

Εύοσμος: Και άλλα ευτράπελα του νόμου

Στον Δήμο Κορδελιού-Ευόσμου η ερμηνεία του νόμου έφερε και άλλα παρατράγουδα, καθώς κατά τη διαδικασία των δημαιρεσιών αποκλείστηκε από τη θέση της γραμματέως η επικεφαλής της παράταξης «Μαζί στην Ανάπτυξη του Ελ. Κορδελιού-Ευόσμου» Μαρία Μανούκα που ήρθε τρίτη στις εκλογές του 2023.

Κατά τη διάρκεια της ειδικής συνεδρίασης σημειώθηκε ένσταση με αφορμή την υποψηφιότητα της επικεφαλής για τη θέση της γραμματέως, δεδομένου ότι αυτή καταλαμβάνεται από την τρίτη παράταξη.

Η υποψηφιότητά της, ωστόσο, δεν έγινε αποδεκτή, καθώς, υπάρχει ένα κενό ερμηνείας του νόμου, το οποίο διαπίστωσε και ο δήμαρχος Λευτέρης Αλεξανδρίδης, ο οποίος στη τοποθέτησή του ανέφερε πως κατέθεσε σχετική ερώτηση προς το υπουργείο Εσωτερικών για να δοθεί η σωστή ερμηνεία.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η θέση ανήκει στην τρίτη παράταξη και εδώ μπαίνει το ερώτημα αν είναι η απόφαση του Πρωτοδικείου που αριθμεί μέλη παράταξης αυτά που έχουν εκλεγεί ή είναι η παράταξη που διαθέτει μεγαλύτερη δύναμη σε αριθμό δημοτικών συμβούλων την δεδομένη χρονική στιγμή.

Με τα δεδομένα της περασμένης Τρίτης, το δικαίωμα αυτό αποδόθηκε στην παράταξη της «Λαϊκής Συσπείρωσης», η οποία αριθμεί δύο δημοτικούς συμβούλους, σε αντίθεση με την κ. Μανούκα που είναι η μοναδική δημοτική σύμβουλος, αφού οι τέσσερις ανεξαρτητοποιήθηκαν και ο πέμπτος δημοτικός σύμβουλος διαγράφηκε. Η επικεφαλής της παράταξής της, όπως αναμένονταν, αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι οι σχετικές διατάξεις δεν είναι απολύτως σαφείς και ανακοίνωσε πως θα καταθέσει ένσταση στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας-Θράκης, ζητώντας να εξεταστεί η ορθότητα της ερμηνείας που εφαρμόστηκε.

Από την πλευρά της πάντως η διευθύντρια της υπηρεσίας του Δήμου γνωστοποίησε στην κ. Μανούκα ότι είχε ήδη προηγηθεί σχετικό ερώτημα προς το υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο απάντησε πως η διαδικασία πρέπει να ακολουθήσει όσα προβλέπει ο ισχύων νόμος, με κριτήριο τον αριθμό των δημοτικών συμβούλων που διαθέτει κάθε παράταξη.

*Δημοσιεύτηκε στη «ΜτΚ» στις 12.07.2026