Η περικοπή από την προς Εβραίους επιστολή (11:24-26, 32-40), που διαβάζεται ως αποστολικό ανάγνωσμα την Κυριακή της Ορθοδοξίας, μας αποκαλύπτει το μεγαλείο της πίστεως ως τρόπου ζωής. Εντύπωση προκαλεί η αναφορά στον Μωυσή: «θεώρησε μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου τον ονειδισμό του Χριστού» (Εβρ. 11:26). Η επιλογή αυτή δεν αποτελεί απλώς μία ηθική στάση αλλά μία βαθιά θεολογική πράξη που αναδεικνύει το νόημα της εορτής της Ορθοδοξίας.
Ο απόστολος Παύλος γράφει: «Με την πίστη ο Μωυσής, όταν μεγάλωσε, αρνήθηκε να λέγεται γιος της κόρης του Φαραώ. Προτίμησε να κακοπαθεί μαζί με τον λαό του Θεού παρά να έχει πρόσκαιρη απόλαυση αμαρτίας. Θεώρησε μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου τον ονειδισμό του Χριστού, γιατί απέβλεπε στη μισθαποδοσία» (Εβρ. 11:24-26).
Ο Μωυσής, αιώνες πριν από την Ενανθρώπηση, συμμετέχει μυστικά στον δρόμο του Σταυρού, επιλέγοντας την περιφρόνηση και τη θυσία από την ασφάλεια και την κοσμική δόξα.
Η «Αίγυπτος» συμβολίζει κάθε μορφή αυτάρκειας, πλούτου και δύναμης που απομακρύνει τον άνθρωπο από τον Θεό. Οι «θησαυροί» της είναι πρόσκαιροι. Αντίθετα, ο «ονειδισμός του Χριστού» είναι κοινωνία με τον Σταυρό Του, που οδηγεί στην Ανάσταση.
Γι’ αυτό και ο Μωυσής «απέβλεπε στη μισθαποδοσία»· δεν περιορίζεται στο προσωρινό, αλλά στρέφεται στο αιώνιο. Έτσι εξηγείται γιατί τόσο ο ίδιος όσο και όλοι οι μάρτυρες της πίστεως «λιθοβολήθηκαν, πριονίστηκαν, πέθαναν με φόνο μαχαιριού… περιπλανιόνταν σε ερημιές και σπηλιές» (Εβρ. 11:37-38).
Ο συμπολιούχος μας, αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, αναφερόμενος στους αγωνιστές της πίστεως, τονίζει: «Οι άγιοι προτίμησαν να χάσουν τα πάντα, για να μη χάσουν την αλήθεια της πίστεως» (PG 151, 432). Και η Κυριακή της Ορθοδοξίας δεν είναι απλώς ιστορική ανάμνηση της αναστήλωσης των ιερών εικόνων το 843 μ.Χ. Είναι μαρτυρία ότι η αλήθεια της πίστεως είναι πολυτιμότερη από κάθε «θησαυρό».
Οι ομολογητές της περιόδου της Εικονομαχίας βίωσαν κι αυτοί τον «ονειδισμό του Χριστού». Διώχθηκαν, εξορίστηκαν, συκοφαντήθηκαν. Όμως, θεώρησαν μεγαλύτερο πλούτο την πιστότητα στην αλήθεια της Ενανθρώπησης. Η τιμή προς τις εικόνες στηρίζεται στο ότι «ο Λόγος έγινε άνθρωπος» (Ιω. 1:14). Εφόσον ο Χριστός έγινε αληθινός άνθρωπος, τότε μπορεί να εικονίζεται. Η άρνηση της εικόνας οδηγεί σε άρνηση της Ενανθρώπησης.
Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός συνοψίζει το θεολογικό βάθος της εορτής γράφοντας: «Δεν προσκυνώ την ύλη, αλλά τον Δημιουργό της ύλης, που έγινε ύλη για μένα και καταδέχτηκε να κατοικήσει στην ύλη και μέσω της ύλης να εργαστεί τη σωτηρία μου» (PG 94, 1245).
Η Κυριακή της Ορθοδοξίας, επομένως, μας προσκαλεί σε επιλογή. Θα διαλέξουμε τους «θησαυρούς της Αιγύπτου» ή τον «ονειδισμό του Χριστού»; Στον σύγχρονο κόσμο, όπου η επιτυχία μετριέται με πλούτο και ισχύ, η Εκκλησία προβάλλει ένα άλλο μέτρο: τον ονειδισμό του Χριστού ως αληθινό πλούτο. Επειδή η πίστη δεν είναι θεωρία, αλλά σχέση· δεν είναι ιδεολογία, αλλά ζωή· δεν είναι άνεση, αλλά πορεία που περνά μέσα από τον Σταυρό.
Αυτό είναι το παράδοξο και συγχρόνως το θριαμβευτικό μήνυμα της σημερινής Κυριακής: η νίκη της Ορθοδοξίας· η νίκη της πίστεως που προτιμά τον Σταυρό, γνωρίζοντας ότι οδηγεί στην Ανάσταση.
