Πού συναντά o Σαίξπηρ τον Καρυωτάκη; Πού συναντά η ποίηση τη μουσική και πού ο έρωτας τον θάνατο;
Από την αρχή της ιστορίας οι άνθρωποι φτιάχνουν ιστορίες για να πραγματευτούν τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα. Χιλιάδες σειρές έχουν γραφτεί και άπειρες νότες έχουν τραγουδηθεί με τον ίδιο πάντα σκοπό, την εξήγηση του ανεξήγητου, του αγνώστου, του πανανθρώπινου.
Ο έρωτας και ο θάνατος, οι δύο μεγάλοι πόλοι της ανθρώπινης ύπαρξης, είναι τα δύο μεγάλα θέματα που εξερευνά η Τέχνη ανά τους αιώνες.
Σε αυτό ακριβώς το μεταίχμιο του έρωτα και του θανάτου «ακροβατεί» η παράσταση «Thy Eternal Summer» που ανεβαίνει στο πλαίσιο της Ανοιχτής Θεατρικής Σκηνής 2026. Στη νέα παράσταση που υπογράφουν ο σκηνοθέτης Μίλτος Τσιάντος και οι SexPeer, ο Κώστας Καρυωτάκης «συνομιλεί» με τον Γουίλιαμ Σαίξπηρ και η μουσική διασταυρώνεται με την ποίηση. Τα ερωτήματα τίθενται εξ αρχής πάνω σε μια θεατρική σκηνή, τον κατεξοχήν χώρο της συνάντησης των τεχνών και της ζωντανής ανθρώπινης εμπειρίας.
Όπως εξηγεί ο Μίλτος Τσιάντος μιλώντας στο emakedonia.gr, o τίτλος της παράστασης προέρχεται αυτούσιος από έναν στίχο ενός σονέτου του Σαίξπηρ και μεταφράζεται ως «Το δικό σου αιώνιο καλοκαίρι».
«Η παράσταση προέκυψε μέσα από τη σύνθεση των σονέτων του Σαιξπηρ και ενός διηγήματος του Κώστα Καρυωτάκη με τίτλο ‘Το καύκαλο’. Το κείμενο διανθίστηκε με κάποια νέα κείμενα δικά μας που προέκυψαν από επεξεργασία του υλικού ενώ ο τίτλος συμβολίζει την νίκη της ποίησης πάνω στον θάνατο» σημειώνει.
Την περιγράφει ως μια μουσική παράσταση, η οποία ξεκίνησε ως ιδέα από τους SexPeer οι οποίοι είχαν μελοποιήσει 10 σονέτα τα οποία προβάλλονται ως οργανικό κομμάτι της αφήγησης και αποδίδονται στα αγγλικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.
«Χρησιμοποιήσαμε 10 από τα 154 συνολικά σονέτα του Σαίξπηρ, τα οποία μιλάνε για αυτό το αιώνιο ζήτημα του έρωτα που μας καίει όλους. Ο Σαίξπηρ το αντιμετωπίζει μέσα από μια φιλοσοφική ματιά η οποία αγγίζει την υπαρξιακή αγωνία. Αντιλαμβάνεται δηλαδή τον έρωτα ως μια δύναμη που μπορεί να γίνει πηγή δημιουργίας και επομένως να νικήσει τον θάνατο».
Γιατί όμως Σαίξπηρ και Καρυωτάκης μαζί; Ο Μίλτος Τσιάντος απαντά: «Αυτά τα ποιήματα μιλάνε για τον έρωτα και ταυτόχρονα, με μια παράξενη αντιστροφή, αναφέρονται και στην αγωνία του θανάτου απέναντι στο εφήμερο της ύπαρξης. Ακριβώς αυτό μας ανέκυψε διαβάζοντας το κείμενο του Καρυωτάκη. Πρόκειται για ένα πεζό διήγημα στο οποίο μιλάει ένα κρανίο, ένα καύκαλο, το οποίο με κάποιον περίεργο τρόπο κατάφερε να ανασυρθεί από τον τόπο του αιώνιου ύπνου του, το κοιμητήριο, και εμφανίζεται στο δωμάτιο ενός ποιητή και αρχίζει να αναθυμάται την εμπειρία που είχε στον κόσμο των ζωντανών. Πάνω στην αφήγηση αυτή αρχίζει να κάνει κάποια σχόλια σαρκαστικά όπως το τι σημαίνει να ζεις μέχρι που αναθυμάται το πιο έντονο συναίσθημα που έζησε καθόλη τη διάρκεια της ζωής του που ήταν κάτι που μοιάζει με τον έρωτα. Οπότε πάνω σε αυτό το δίπολο, την πάλη του έρωτα και του θανάτου, οι δύο ποιητές όσο κι αν είναι μακρινοί στον χρόνο και τη γεωγραφία, σε εμάς ταίριαξαν, καθώς πραγματεύονται το ίδιο ζήτημα».
Ο Μίλτος Τσιάντος συμφωνεί πως ο έρωτας και ο θάνατος είναι βασικοί πυλώνες στη ζωή και απασχολούν τον κάθε άνθρωπο. «Από τη στιγμή που αποκτάς συνείδηση αρχίζεις και επεξεργάζεσαι το θέμα του θανάτου. Αν χαθούμε σε αυτή τη σκέψη, μας πιάνει και ένας τρόμος, ενώ, αντίστοιχα, όταν ξεχνάμε αυτόν τον τρόμο είναι η στιγμή που χανόμαστε στον έρωτα, ο οποίος μας κάνει, έστω και για στιγμές, να νιώσουμε αθάνατοι. Οι ποιητές και οι φιλόσοφοι ανέκαθεν συγκλονίζονταν και συγκλονίζονται από αυτές τις δύο δυνάμεις και προσπαθούν με τα λόγια να φέρουν στο φως αυτές τις μύχιες σκέψεις που κάνουμε όλοι οι άνθρωποι με στόχο να διαπραγματευτούν ως τις μεγάλες υπαρξιακές αγωνίες που βιώνουμε.»
Ο ίδιος πιστεύει πως όταν πιάνει κανείς τόσο σπουδαίους ποιητές, «το καλύτερο πράγμα που έχει να κάνει είναι ταπεινά και συγκεντρωμένα να καταδύεται όσο περισσότερο μπορεί στα κείμενά τους και σε αυτά που τους απασχόλησαν και τους προκάλεσαν αυτή την ανησυχία του να γράψουν και να φανερώσουν αγωνίες πανανθρώπινες. Συνεπώς δεν θα μπορούσαμε να 'φορέσουμε' επάνω τους κάτι άλλο, ψάξαμε στα κείμενά τους να βρούμε και πού και πώς κουμπώνουν στην εποχή μας που είναι πιο… ξέφρενη.»
Σαφώς αναγνωρίζει πως σήμερα είμαστε πολύ διαφορετικοί άνθρωποι από την εποχή του Καρυωτάκη και πόσο μάλλον του Σαίξπηρ.
«Πλέον οι κοινωνίες έχουν μετατοπιστεί σε μια άλλη ηθική τάξη πραγμάτων. Υποτίθεται είμαστε πιο ελεύθεροι, μπορούμε να εκφραζόμαστε όπως θέλουμε χωρίς να πάμε στην πυρά, παρόλαυτά, μέσα σε αυτή την απόλυτη ελευθερία που μας παρέχεται, έχουμε μια πολύ μεγάλη αδυναμία ως προς το να εκφραστούμε ειλικρινά και να έρθουμε σε σύνδεση με τον άλλον. Σήμερα μας είναι πολύ δύσκολο πλέον να πούμε τόσο μεγάλα λόγια. Στις μέρες μας δεν διαβάζεις τόσο εύκολα ποίηση στην οποία ένας ποιητής να παρασύρεται από τον ήλιο, τη θάλασσα ή τον έρωτα, να γράφει λυρικά. Εμείς πάνω στη σκηνή προσπαθούμε να εγκαταλειφθούμε στο να μιλήσουμε ποιητικά, κάτι που είναι δύσκολο για έναν ερμηνευτή, γιατί ο λόγος που χρησιμοποιείται στην παράσταση δεν είναι καθημερινός. Δεν πρόκειται βέβαβαι απλά για μια παράσταση ποίησης ή μια βραδιά ποιοητικού αναλογίου αν και οι ερμηνευτές καλούνται σε αρκετές στιγμές να εγκαταλειφθούν στον ποιητικό λόγο».
Εν τέλει, συνειδητά ή ασυνείδητα και οι ίδιοι εν τέλει εστιάζουν όχι τόσο στο δίπολο έρωτα - θανάτο, το οποίο χρησιμοποιούν ως αφορμή, αλλά στην δυνατότητα κάποιος να μπορεί να παρασυρθεί από την ποίηση, την μουσική, την Τέχνη και τελικά να εγκαταληφθεί σε αυτές.
«Λόγω της πολύ εύκολης πρόσβασης στη πληροφορία, όλοι έχουν γνώμη για τα πάντα, όλοι βλέπουν τα πάντα. Ωστόσο, δεν μας δίνεται ο χρόνος να αποσυνδεθούμε από όλα αυτά - παλαιότερα υπήρχε αυτή η δυνατότητα. Κάποτε όταν έσβηναν τα φώτα οι άνθρωποι συναντιόντουσαν κάπου με κεριά για να πουν ιστορίες. Αυτό αυτομάτως τους έβαζε σε μια διάσταση όπου λειτουργούσε η φαντασία, όλοι έκαναν διαφορετικές εικόνες μέσα στο μυαλό τους ακούγοντας την ίδια ιστορία. Σήμερα δεν συμβαίνει αυτό, όλοι βλέπουν την ίδια εικόνα η οποία επιβάλλεται πριν προλάβεις να φτιάξεις τις δικές σου. Τελικά όλοι γεμίζουμε με τις ίδιες εικόνες και χάνεται η έννοια της αφήγησης. Αυτό το έχει ακόμα το θέατρο και εμείς προσπαθούμε να ανακαλύψουμε αυτή τη δυνατότητα και να τη φέρουμε επί σκηνής» εξηγεί.
Και συνεχίζει λέγοντας: «Τα πράγματα προχωράνε είτε το θέλουμε είτε όχι, δε μπορούμε να κάνουμε πολλά για αυτό, δεν είμαι πολύ αισιόδοξος ότι οι εποχές θα γίνουν πολύ ανθρώπινες αλλά είμαι πολύ αισιόδοξος ως προς το ότι πάντα θα υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι θα παλεύουν για αυτό. Όση πληροφορία κι αν πάρουμε, όσο δυνατό κι αν γίνει το ΑΙ, η ποίηση που γράφεται επειδή κάποιος έχει τη συναίσθηση και τη συνείδηση ότι έχει 50, 60, 80 χρόνια ζωής και τέλος, δεν θα την γράψει ποτέ το ΑΙ.
Εμένα μου δίδεται αυτός ο καιρός, μετά τι; Πού θα είμαι; Τι θα απογίνω; Είναι ερωτήματα που δεν μπορούμε να απαντήσουμε και όσο δεν μπορούμε να τα απαντήσουμε, γράφουμε ποίηση. Αυτή η ανάγκη θα υπάρχει όσο υπάρχει άνθρωπος και ελπίζω οι άνθρωποι να το δουν αυτό, να το ενστερνιστούν και να το φροντίζουν όσο και οι καιροί να γίνονται ζόρικοι και καταδυναστευτικοί ως προς αυτό» καταλήγει.
INFO
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Thy Eternal Summer
20, 21 & 22 Απριλίου
Ώρα έναρξης: 21.15
Θέατρο Τεχνών, Κωνσταντινουπόλεως 75, Θεσσαλονίκη
Πληροφορίες – Κρατήσεις: 6985565171
Διάρκεια: 60’
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ
Κανονικό: 12€
Φοιτητικό, ΑμεΑ, Ανέργων, Άνω των 65, Ατέλεια: 8€
Προπώληση μέσω more.com
https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/thy-eternal-summer-sexpeer/
