Ο Παρασκευάς Καρασούλος στη «ΜτΚ»: «Οι άνθρωποι είναι χώρες»

Η «Μικρή πατρίδα» του Γιώργου Ανδρέου και του Παρασκευά Καρασούλου είναι ακριβώς αυτό: τραγούδια που γράφτηκαν από δύο ανθρώπους και, με τα χρόνια, έγιναν κτήμα πολύ περισσότερων. Πέρασαν από φωνές, συνδέθηκαν με έρωτες, απώλειες, φιλίες, προσωπικές διαδρομές και συλλογικές μνήμες, ώσπου απέκτησαν μια ζωή εντελώς ανεξάρτητη από εκείνη που είχαν φανταστεί οι δημιουργοί τους..

Τριάντα χρόνια μετά την έκδοσή της, η «Μικρή πατρίδα» επιστρέφει όχι για να αναπαραστήσει το παρελθόν, αλλά για να συνομιλήσει με το παρόν. Και η αρχή αυτού του ταξιδιού γίνεται στη Θεσσαλονίκη. Για πρώτη φορά ολόκληρος ο κύκλος παρουσιάζεται ζωντανά ως ενιαίο έργο από τους ίδιους τους δημιουργούς του, με τον Γιώργο Ανδρέου στο πιάνο και τον Παρασκευά Καρασούλο στην αφήγηση.

Παρασκευή 03 Νοε 2023, 07:00

Ο Παρασκευάς Καρασούλος στη «ΜτΚ»: «Ζούμε ένα πολιτιστικό σοκ»

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Μια χώρα μέσα στη χώρα

«Τριάντα χρόνια είναι ένας ολόκληρος ανθρώπινος χρόνος», λέει στη «ΜτΚ» ο Παρασκευάς Καρασούλος, κοιτάζοντας σήμερα το έργο από απόσταση. Τότε προσπάθησε, όπως εξηγεί, να αποτυπώσει «τα σύνορα της δικής μου χώρας. Της εσωτερικής. Την ανθρωπογεωγραφία της». Τα τραγούδια γράφτηκαν ως πορτρέτα και αναφορές, το καθένα αφιερωμένο σε έναν φίλο που καθόρισε τη ζωή του.

Μόνο που αυτά τα σύνορα αποδείχθηκαν πολύ πιο ανοιχτά απ’ όσο μπορούσε να φανταστεί. Για τρεις δεκαετίες τα τραγούδια κατοικήθηκαν από άλλους ανθρώπους, μπήκαν σε άλλες ζωές και συνδέθηκαν με μνήμες που οι δημιουργοί τους δεν γνωρίζουν. «Απέκτησαν σημασίες που δεν μπορούσαμε να προβλέψουμε όταν τα γράφαμε», σημειώνει. Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη δικαίωση για ένα τραγούδι: να αποκτήσει μια ζωή που ο δημιουργός του δεν μπορεί πια να ελέγξει.

Η επιστροφή δεν είναι νοσταλγία

Η φετινή επιστροφή, πάντως, δεν αντιμετωπίζεται ως μια άσκηση νοσταλγίας. Τα τραγούδια της «Μικρής πατρίδας» ταξίδεψαν όλα αυτά τα χρόνια μόνα τους, τραγουδήθηκαν και επανερμηνεύτηκαν από διαφορετικές φωνές. Τώρα, το ένα δίπλα στο άλλο, ξανασυναντούν το σώμα από το οποίο προήλθαν.

«Μας δίνεται η δυνατότητα να τα ακούσουμε ξανά το ένα δίπλα στο άλλο», επισημαίνει ο στιχουργός. Κι αυτό μπορεί να αποκαλύψει σχέσεις μεταξύ τους που χάθηκαν μέσα στην αυτόνομη πορεία τους.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να αναπαρασταθεί ό,τι συνέβη πριν από τριάντα χρόνια. «Οι άνθρωποι που ανεβαίνουμε σήμερα στη σκηνή δεν είμαστε οι ίδιοι άνθρωποι», επισημαίνει. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο τι έχει να πει η «Μικρή πατρίδα» σήμερα, αλλά και στο τι συνέβη στα τραγούδια και στους ίδιους τους δημιουργούς τους μέσα σε αυτές τις τρεις δεκαετίες. Γιατί «καμιά πραγματική επιστροφή δεν σε οδηγεί ακριβώς στο σημείο από το οποίο ξεκίνησες», σημειώνει.

Άλλες φωνές, άλλος φωτισμός

Στη σκηνή, η «Μικρή πατρίδα» θα συναντήσει σημαντικούς ερμηνευτές διαφορετικών γενεών. Ο Μάριος Φραγκούλης, η Ελένη Τσαλιγοπούλου και ο Παντελής Θεοχαρίδης συμπράττουν με την Κορίνα Λεγάκη και τον Απόστολο Κίτσο, ενώ συμμετέχει η Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης υπό τη διεύθυνση του Αναστάσιου Συμεωνίδη.

Για τον Καρασούλο, η φωνή δεν είναι απλώς ένα ηχόχρωμα. Κουβαλά ηλικία, εμπειρία, αισθητική, καταγωγή, προσωπική μνήμη και, κυρίως, ήθος. Έτσι, ένα τραγούδι αλλάζει όταν αλλάζει ο άνθρωπος που το τραγουδά. «Όχι οι νότες και οι λέξεις του, αλλάζει ο φωτισμός του», λέει χαρακτηριστικά.

Γι’ αυτό δεν τον ενδιαφέρει η αναπαραγωγή παλαιότερων ερμηνειών. Θέλει ο κάθε νέος ερμηνευτής να έρθει με τη δική του εμπειρία και να αποκαλύψει, ενδεχομένως, κάτι που ο ίδιος δεν είχε αντιληφθεί. «Και υπάρχει κάτι πολύ όμορφο όταν ένα τραγούδι περνά σε μια νεότερη φωνή: συνειδητοποιείς ότι μπορεί να έχει μέλλον χωρίς εσένα. Για έναν δημιουργό αυτό δεν είναι απώλεια. Είναι ελευθερία».

Διάλογος με τον νεότερο εαυτό

Η δική του παρουσία στη συναυλία θα έχει και έναν πιο προσωπικό χαρακτήρα. Ως αφηγητής, ο Καρασούλος θα συναντήσει επί σκηνής τον άνθρωπο που έγραψε αυτούς τους στίχους τριάντα χρόνια πριν. Δεν θέλει ούτε να τον διορθώσει ούτε να τον εξιδανικεύσει επειδή είναι ο νεότερος εαυτός του.

«Σε κάποια πράγματα πιθανόν και να διαφωνώ μαζί του. Σε άλλα εκπλήσσομαι που εξακολουθώ να τον αναγνωρίζω», λέει. Η αφήγηση γίνεται έτσι μια συνομιλία ανάμεσα σε δύο ηλικίες του ίδιου ανθρώπου, μπροστά σε ένα έργο που συνέχισε να υπάρχει χωρίς να περιμένει κανέναν από τους δύο.

Ποια είναι η δική μας μικρή πατρίδα;

Από τη «Μικρή πατρίδα» και το «Γράμμα στον κύριο Νίκο Γκάτσο» μέχρι το «Τον εαυτό του παιδί», τον «Άγιο τον έρωτα», τις «Δυο μέρες μόνο» και τους «Δον Κιχώτες», η συναυλία θα διατρέξει τον συγκεκριμένο κύκλο, αλλά και τραγούδια-σταθμούς από τη χωριστή πορεία των δύο δημιουργών.

Και κάπου εδώ επιστρέφει η μεγάλη λέξη του τίτλου: «πατρίδα». Για τον Παρασκευά Καρασούλο είναι μια λέξη που χρειάζεται προσοχή, γιατί χωρίς ανθρώπους κινδυνεύει να μείνει ένας απλός γεωγραφικός προσδιορισμός. Η πατρίδα είναι τόπος, γλώσσα, ιστορία και συλλογική μνήμη, αλλά όλα αυτά αποκτούν νόημα επειδή κατοικούνται.

«Οι άνθρωποι είναι χώρες», λέει. Ο καθένας έχει τα δικά του σύνορα, τις μνήμες, τη γλώσσα και τη δική του εσωτερική γεωγραφία. Και έτσι η «μικρή πατρίδα» μπορεί να είναι ένας τόπος, ένας άνθρωπος, μια παιδική ηλικία, ένα σπίτι που δεν υπάρχει πια, μια αγάπη ή ακόμη και μια απουσία.

Ίσως γι’ αυτό, τριάντα χρόνια μετά, η «Μικρή πατρίδα» δεν επιστρέφει απλώς για να γιορτάσει τα γενέθλιά της. Επιστρέφει για να συναντήσει τους ανθρώπους που την κατοίκησαν και να τους θυμίσει πως, τελικά, η πατρίδα των τραγουδιών δεν βρίσκεται μόνο εκεί όπου γράφτηκαν. Βρίσκεται εκεί όπου κάποιος τα έκανε δικά του.

Σάββατο 3 Οκτωβρίου- 20.30 Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης (Μ1) στο πλαίσιο των 61ων Δημητρίων

Δημοσιεύτηκε στη Μακεδονία της Κυριακής 27 Σεπτεμβρίου