Ο Πιερρακάκης ανοίγει το «πουγκί», δίνοντας οικονομική ανάσα στους Δήμους

«Παράθυρο» απέναντι στην οικονομική ασφυξία που βιώνουν οι Δήμοι φαίνεται να ανοίγει η κυβέρνηση μέσω του υπουργείου Οικονομικών, παρά τους δημοσιονομικούς περιορισμούς που κλείνουν την «κάνουλα» για επιπρόσθετες χρηματοδοτήσεις, τις οποίες ζητούν επίμονα οι δήμαρχοι.

Οι τελευταίοι εμφανίστηκαν άκρως δυσαρεστημένοι από την πρόσφατη σύσκεψη στη Θεσσαλονίκη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο, καθώς τους γνωστοποιήθηκε ότι δεν υπάρχει περιθώριο για αύξηση της χρηματοδότησης των Δήμων και πως οι πόροι τους μπορεί να αυξηθούν, αν αυξηθεί η εισπραξιμότητα των τελών πάσης φύσεως.

Το βασικό αίτημα των θεσμικών οργάνων της Αυτοδιοίκησης για γενναία οικονομική ενίσχυση των Δήμων, ώστε να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στο δυσβάσταχτο λειτουργικό κόστος που έχει προκύψει κυρίως από την αύξηση των δαπανών για ενέργεια, αλλά και τη μισθοδοσία του προσωπικού. Τόσο, πάντως, ο πρωθυπουργός όσο και ο υπουργός Εσωτερικών ανέφεραν ότι τα τελευταία επτά χρόνια έχουν αυξηθεί σημαντικά οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ), ενώ έχουν δοθεί πολλά περισσότερα χρήματα για την Αυτοδιοίκηση, βάζοντας με αυτό τον τρόπο «φρένο» στο αίτημα των δημάρχων για την απόδοση τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ από τα περίπου 2,4 δισ. που υπολείπονται για την κάλυψη του ελλείμματος των λειτουργικών δαπανών.

Το «πουγκί» του Πιερρακάκη

Παρόλα αυτά, το στενό, έως ανύπαρκτο, περιθώριο για να έρθει μία τονωτική «ένεση» στους ΟΤΑ, αναμένεται να ανοίξει το επόμενο διάστημα το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης υπό τον υπουργό Κυριάκο Πιερρακάκη, με τον οποίο συναντήθηκε η ηγεσία της ΚΕΔΕ, σε μία απέλπιδα προσπάθεια να εκταμιευτούν πόροι για την επιβίωση των Δήμων. Ο κ. Πιερρακάκης δεν ήταν απολύτως αρνητικός στα αιτήματα των δημάρχων, που αφορούν κυρίως την κάλυψη του αυξημένου λειτουργικού κόστους που γονατίζει τα δημοτικά ταμεία, ενώ έδειξε ότι κατανοεί το βάρος που σηκώνουν.

Στη συνάντηση με το προεδρείο της ΚΕΔΕ, υπό τον πρόεδρό της Λάζαρο Κυρίζογλου, ο υπουργός παρέλαβε το υπόμνημα με τα αιτήματα, ενώ έδειξε ζωηρό ενδιαφέρον για την εξεύρεση λύσης στην κάλυψη του λειτουργικού κόστους, αφήνοντας να εννοηθεί ότι εξετάζει ένα πακέτο χρηματοδότησης. Ο κ. Πιερρακάκης δεσμεύτηκε, μάλιστα, ότι η συνάντηση με την ΚΕΔΕ θα γίνει εκ νέου μέσα στον Σεπτέμβριο, οπότε και θα έχει οριστικοποιήσει την πρότασή του.

Μιλώντας στη «ΜτΚ» ο κ. Κυρίζογλου ανέφερε ότι η συνάντηση έγινε σε θετικό κλίμα και στο πλαίσιο της συζήτησης για τα οικονομικά των Δήμων, τέθηκε, όπως είπε, σε απόλυτους αριθμούς το λειτουργικό τους κόστος, που έχει εκτιναχθεί λόγω της αύξησης στο κόστος της ενέργειας. «Κρατάμε στα θετικά ότι το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης έδειξε καλή διάθεση στα αιτήματά μας, κατανόησε τις ανάγκες που απορρέουν από το λειτουργικό κόστος και δεσμεύτηκε να μας συναντήσει εκ νέου στα μέσα Σεπτεμβρίου», υπογράμμισε.

Στην ίδια συνάντηση πλην του κ. Πιερρακάκη, συμμετείχαν ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς και ο γενικός γραμματέας του ΥΠΟΙΚ, αρμόδιος για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, Απόστολος Κασάπης, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου, οι αντιπρόεδροι του οργάνου και ο πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών Γιάννης Μουράτογλου.

Το πακέτο που εξετάζει το ΥΠΟΙΚ

Παρότι η ΚΕΔΕ τηρεί σιγήν ιχθύος αναφορικά με το πακέτο που εξετάζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, δεδομένου ότι δεν έχει ακόμη τίποτα χειροπιαστό, πληροφορίες της «ΜτΚ» αναφέρουν ότι ο κ. Πιερρακάκης, πιθανότατα σε συνεννόηση με το υπουργείο Εσωτερικών φέρεται αποφασισμένο να δώσει μία πρώτη οικονομική «ανάσα» στους Δήμους.

Ειδικότερα, αναμένεται μέσα στον Οκτώβριο η κυβέρνηση να ανοίξει την «κάνουλα», αποδίδοντας στους Δήμους μία νέα δόση από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ), ύψους περίπου 150 εκατ. ευρώ, ενώ από αυτά τα χρήματα ένα μέρος θα καλύψει την επιστροφή από το Τέλος Ταφής απορριμμάτων και ένα ακόμα το κόστος του πετρελαίου.

Επίσης, στο ίδιο πακέτο το ΥΠΟΙΚ εξετάζει το ενδεχόμενο να θεσμοθετηθεί ένα ειδικό πρόγραμμα, ύψους 200 εκατ. ευρώ ετησίως για την αστική οδοποιία, ένα χρόνιο αίτημα των δημάρχων, καθώς οι πόλεις είναι κατεστραμμένες από τους μεγάλους κυκλοφορικούς φόρτους. Είναι γεγονός ότι τα έργα οδοποιίας αποτελούν τη μερίδα του «λέοντος» στους δημοτικούς προϋπολογισμούς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο κάθε Δήμος μπορεί να δαπανήσει ποσά που απαιτούνται για να γίνουν όλα τα έργα. Στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν μάλιστα Δήμοι που ενώ πήραν, μέσω προγραμμάτων, για τέτοιου είδους παρεμβάσεις 3 εκατ. ευρώ, στην πραγματικότητα χρειάζονται τουλάχιστον τα διπλάσια για να γίνουν οι υποδομές.

Να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα αυτό, που εξετάζει η κυβέρνηση, αφορά αποκλειστικά έργα σε αστικούς δρόμους και όχι επαρχιακούς ή αγροτικούς.  

«Ποτέ άλλοτε δεν είχαμε τόσα κονδύλια και τόσο πολλά χρηματοδοτικά εργαλεία. Εμείς όμως δεν μιλάμε γι’ αυτό», επανέλαβε ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ κ. Κυρίζογλου. «Εμείς», είπε, «μιλάμε για το λειτουργικό κόστος των Δήμων που είναι περίπου 5,5 δισ. ευρώ και εμείς λαμβάνουμε περίπου 3 δισ. ευρώ, οπότε υπολείπονται 2,5 δισ. ευρώ», σημείωσε ο κ. Κυρίζογλου. Ανέφερε μάλιστα ενδεικτικά το ζήτημα του ρεύματος, για το οποίο, όπως εξήγησε, οι Δήμοι πληρώνουν 2,5 φορές υψηλότερα την κιλοβατώρα σε σχέση με τους μεγάλους καταναλωτές. «Θα μπορούσαμε να γλιτώσουμε 250 εκατομμύρια ευρώ μόνο από τη ΔΕΗ που είναι μιάμιση δόση ΚΑΠ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Δραματική υστέρηση της κρατικής χρηματοδότησης

Υπενθυμίζεται ότι την οικονομική κατάσταση των Δήμων αποτυπώνει η πρόσφατη μελέτη της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) που εκπονήθηκε για λογαριασμό της ΚΕΔΕ, σύμφωνα με την οποία στην Ελλάδα οι δαπάνες της Αυτοδιοίκησης ανέρχονται μόλις στο 4,1% του ΑΕΠ, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος φτάνει στο 11,27%.

Επίσης, γίνεται σαφές ότι οι ελληνικοί Δήμοι διαχειρίζονται σημαντικά μικρότερο ποσοστό των δημόσιων δαπανών και των δημοσίων επενδύσεων, ενώ παραμένουν ιδιαίτερα εξαρτημένοι από τις κρατικές επιχορηγήσεις, γεγονός που περιορίζει την οικονομική τους αυτοτέλεια και τη δυνατότητα μακροπρόθεσμου προγραμματισμού. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 50% των Δήμων στη χώρα μας, χρηματοδοτεί λιγότερο από το 20% των εσόδων του από ίδιους πόρους.

Πιο συγκεκριμένα, το 2025, το λειτουργικό κόστος των Δήμων ανήλθε στα 5,34 δισ. ευρώ. Από αυτά, το 46,4% αφορά δαπάνες μισθοδοσίας προσωπικού, το 27,2% λειτουργικές δαπάνες (ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, συντηρήσεις και λοιπές παροχές) και το 26,4 μεταβιβαστικές πληρωμές, αμοιβές τρίτων, λοιπές ανελαστικές δαπάνες.

Σε σχέση με το παραπάνω λειτουργικό κόστος, το 2026 η χρηματοδότηση για τους Δήμους θα ανέλθει στα 2,9 δισ. ευρώ. Διαπιστώνεται, δηλαδή, ένα χρηματοδοτικό κενό, σε σχέση με το πραγματικό λειτουργικό κόστος, ύψους 2,44 δισ. ευρώ (το 1,3 δισ. αφορά λειτουργικές δαπάνες και το 1,2 δισ. επενδύσεις).

Όμως, όπως αναφέρει ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνον το ύψος των διαθέσιμων, μέσω των ΚΑΠ, πόρων, αλλά η διαχρονική απόκλιση μεταξύ των αρμοδιοτήτων και υποχρεώσεων που μεταβιβάζονται στους Δήμους, χωρίς αυτές να συνοδεύονται από τους αναγκαίους επιπλέον οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους και μέσα.

Οκτώ διεκδικήσεις για Δήμους οικονομικά ισχυρούς

Στο υπόμνημα που κατέθεσε η ΚΕΔΕ και στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, καταγράφονται ενδελεχώς τα αιτήματα των Δήμων, για να μπορούν να ανταποκρίνονται στις θεσμοθετημένες υποχρεώσεις τους και να προσφέρουν υπηρεσίες ποιότητας στους πολίτες.

Στο πλαίσιο αυτό η ΚΕΔΕ, διεκδικεί:

01

Αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), ώστε να καλύπτονται τα λειτουργικά μας κόστη, με σταδιακή προσαρμογή εντός 5ετίας, με απόδοση του 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού. Και με μακροπρόθεσμο στόχο την απόδοση του 8% του ΑΕΠ στην Αυτοδιοίκηση ( 11,7 % ευρωπαϊκός μ.ο.).

02

Δημιουργία νέου Αναπτυξιακού Προγράμματος, για την αναβάθμιση και ενίσχυση των Τοπικών Υποδομών (με έμφαση στη συντήρηση του οδικού δικτύου, την αντισεισμική θωράκιση δημοτικών και σχολικών κτιρίων, βελτίωση αγροτικής και δασικής οδοποιίας, τοπικά αναπτυξιακά έργα).

03

Εφαρμογή τριετούς προγράμματος πρόσληψης νέου προσωπικού (με βελτίωση των διαδικασιών που αφορούν μικρούς ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους).

04

Απόδοση του Τέλους Ανθεκτικότητας στην Αυτοδιοίκηση.

05

Δημιουργία ειδικού Προγράμματος Υποστήριξης μικρών Ορεινών και Νησιωτικών Δήμων, με ειδική χρηματοδότηση από τους ΚΑΠ.

06

Λήψη μέτρων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους. Επαναφορά net- metering. Δέσμευση ενεργειακού χώρου για τις ανάγκες των Δήμων.

07

Δημιουργία μόνιμου μηχανισμού παρακολούθησης και κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων της Αυτοδιοίκησης, με τη συνεργασία ΚΕΔΕ, ΕΕΤΑΑ, υπουργείων, επιστημονικών κι ερευνητικών φορέων.

08

Διασφάλιση και μεταφορά των αναγκαίων πόρων (οικονομικοί και ανθρώπινοι, υλικοτεχνική υποδομή) για κάθε νέα αρμοδιότητα που αναλαμβάνουν Δήμοι.

Ανοίγει η «πόρτα» για 3.500 προσλήψεις

Μέσα στο βαρύ κλίμα που επικρατεί στους Δήμους, εξαιτίας της οικονομικής δυσπραγίας, το υπουργείο Εσωτερικών αποφάσισε να στηρίξει τους ΟΤΑ, στελεχώνοντας τις δημοτικές υπηρεσίες.

Συγκεκριμένα η απόφαση της κυβέρνησης είναι να προχωρήσει σε προλήψεις προσωπικού στην Αυτοδιοίκηση, σε μία προσπάθεια να τονώσει τις δημοτικές υπηρεσίες, πολλές από τις οποίες στενάζουν από τις μεγάλες ελλείψεις.

Ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, λίγες μέρες μετά τη διευρυμένη σύσκεψη που είχε με τους δημάρχους στη Θεσσαλονίκη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, γνωστοποίησε και επίσημα ότι έρχονται προσλήψεις στους Δήμους την επόμενη χρονιά, που φαίνεται να «κλειδώνουν» στις 3.500.

Ήδη, από τη Θεσσαλονίκη ο κ. Λιβάνιος ανέφερε ότι από τους Δήμους κατατέθηκαν περίπου 6.500 αιτήσεις και ότι από αυτές θα ικανοποιηθούν τουλάχιστον οι μισές.

Από αυτά, σύμφωνα με τον κ. Λιβάνιο, περίπου 1.000 αιτήματα αφορούν σε ανταποδοτικές υπηρεσίες, με έμφαση σε μηχανικούς και πληροφορικάριους που ζητούν οι Δήμοι, αλλά κανείς, όπως είπε, δεν δείχνει να ανταποκρίνεται. Αυτό, όπως είπε, οφείλεται στο γεγονός ότι οι νέοι επιστήμονες αμείβονται πολύ καλά στον ιδιωτικό τομέα, οπότε γυρνούν την πλάτη στους ΟΤΑ, όπου θα πάρουν τα μισά χρήματα.

Ο υπουργός πάντως παραδέχθηκε ότι η δυσκολία στελέχωσης με εξειδικευμένο προσωπικό είναι ένα από τα μεγάλα προβλήματα στους Δήμους, ενώ το μόνο που προχωρά είναι το μέτρο της εντοπιότητας, καθώς όσοι προσλαμβάνονται παραμένουν στον τόπο διορισμού τους.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 05-06.09.2026