Ο Βόρειος Πόλος, η Γροιλανδία και οι Ινουίτ

Ο ιστορικός

Η παραμονή του Πίρι με τους Εσκιμώους στη Γη του Άινγκφιλντ, βόρεια της θάλασσας του Μπάφιν, ήταν αυτή που του επέτρεψε στην τεχνική των αρκτικών λαών. Έμεινε εκεί δεκατρείς μήνες, στα τέλη του 19ου αιώνα και διδάχτηκε την τέχνη της κατασκευής των ιγκλού, τη χρήση των σκύλων, οι οποίοι έσερναν τα έλκηθρα, την αναγνώριση των ιδιομορφιών του εδάφους, αλλά και της τοπικής πανίδας. Την επόμενη άνοιξη επιχείρησε να ανεβεί ακόμα περισσότερο στη Γροιλανδία, να εξερευνήσει τη βόρεια πλευρά της. Θα τη χρησιμοποιούσε ως βάση εξορμήσεως, για την εξερεύνηση του Βόρειου Πόλου. Παρά ταύτα, κινδύνεψε να χάσει τη ζωή του από την εξάντληση, κάτι που αντί να τον αποθαρρύνει, τον πείσμωσε περισσότερο.

Για τη χρηματοδότηση, σύστησε το Πίρι Άρκτικ Κλαμπ, με σκοπό «τη χρηματοδότηση τακτικών εξερευνήσεων, υπό την αρχηγία του πλοίαρχου Πίρι, ώστε να ολοκληρωθούν οι πολικές εξερευνήσεις και οι γεωγραφικές παρατηρήσεις». Σε αυτόν τον όμιλο έσπευσαν να συνδράμουν οικονομικά πολλοί Αμερικανοί επιχειρηματίες. Το γεγονός της εξεύρεσης των απαραίτητων πόρων του επέτρεψε ν’ ασχοληθεί αποκλειστικά με τις τεχνικές δυσκολίες της κατάκτησης του Βόρειου Πόλου.

Από το 1897 ως το 1902 συνέχισε τις αναγνωρίσεις στη Βόρεια Γροιλανδία. Φθάνοντας στο Φορτ Γκρίφιν, με θερμοκρασία 50° κάτω από το μηδέν, επέστρεψε με κρυοπαγήματα στα δάχτυλα. Δύο μήνες αργότερα ξεκινούσε ξανά, ξαπλωμένος σε έλκηθρο. Το 1905, με το ατμόπλοιο Θεόδωρος Ρούσβελτ, ναυπηγημένο με τα έσοδα του Κλαμπ, ειδικό για πολικά ταξίδια, διέσχισε τον κόλπο Μέλβιλ. Τέλος, το 1906 ξεκίνησε για την τελική του προσπάθεια.

Ουσιαστικά, τον Φεβρουάριο του 1909 ξεκινούσε για την τελική διαδρομή. Προγραμμάτισε καλά τη διαδρομή πάνω στους πάγους, βασισμένος στην προηγούμενη εμπειρία. Με 84 άνδρες, 19 έλκηθρα και 139 σκύλους. Χώρισε τους άνδρες σε πέντε ομάδες, ώστε κάθε μία να επιστρέφει μετά από διαδρομή πέντε ημερών, παραδίδοντας τη «σκυτάλη» και τα τρόφιμα στους επόμενους. Το τελευταίο κλιμάκιο, υπό τον πλοίαρχο Μπάρτλετ, ξεκίνησε στη 1 Απριλίου του 1909. Μετά από αυτό, θέλοντας να είναι ο μόνος λευκός που πάτησε τον Βόρειο Πόλο, κράτησε μόνον τον μαύρο υπηρέτη του, πέντε έλκηθρα και σαράντα σκύλους, για να συνεχίσει μόνος του. Απέχοντας πέντε μέρες από τον στόχο του, τα κατάφερε δηλώνοντας: «η επιτυχία βρίσκεται στα χέρια της τύχης, που τη χαρίζει μόνον σε άνθρωπο ικανό να μείνει σταθερός στην πίστη του και στο όνειρό του, ως την τελευταία του πνοή».

Ο αυτόπτης μάρτυς

Στο Ανκορέιτζ, τη μεγαλύτερη πόλη της Αλάσκας, θα βρεθείς στο πάρκο-μουσείο ιθαγενών, όπου θα γνωρίσεις με τον πιο φυσικό τρόπο τη ζωή των Ινουίτ. Πρόκειται, μαζί με τους Γεπίκ για τις δύο φυλές ιθαγενών, οι οποίοι κατοικούν στα βορειοδυτικά της χώρας, ακριβώς ίδιοι με αυτούς που ζουν στην περιζήτητη Γροιλανδία. Μόνον που εκεί είναι πολιτογραφημένοι Δανοί, ενώ εδώ Αμερικανοί. Πάντως, όλοι προέρχονται από την αρχαία φυλή Θούλη, η οποία βρισκόταν στην περιοχή περίπου χίλια δύο χιλιάδες χρόνια προ Χριστού.

Ο Έλληνας Πυθέας πάντως, τους ανακάλυψε το τέταρτο αιώνα π.Χ., αυτός τους βάφτισε έτσι και η πληροφορία είναι επιστημονικής καταγωγής. Δεν ανήκει στο γνωστό ελληνοκεντρικό σύνδρομο. Την ελληνική αυτή λέξη σήμερα την καρπώνεται γνωστή εταιρεία ειδών σκι. Οι διάδοχοί τους οι Ινουίτ, από το 1.000 μ.Χ., περίπου, είναι αυτό που γνωρίζετε ως Εσκιμώοι. Ωστόσο, ενοχλούνται σφόδρα όταν τους αποκαλούμε Εσκιμώους, γιατί σημαίνει αυτοί που τρώνε ωμά. Εσκί, ωμός, μανς, τρώω. Όπως δεν αποκαλούμε ιγκλού μόνον τα σπίτια με πάγο, αλλά όλα ανεξαιρέτως τα καταλύματα. Μπορείς να τα δεις και να τρυπώσεις στο εσωτερικό τους, σε αυτό το πάρκο-μουσείο.

Μεγάλα, ευρύχωρα, στρόγγυλα, με μία εστία στο κέντρο, για τη συνεύρεση της οικογένειας. Και γύρω τα σύνεργα για το ψάρεμα και το κυνήγι. Αλλά και τα εργαλεία για την κατασκευή των ξύλινων κεμίκ, των έλκηθρων με σκυλιά (προσοχή, δαγκώνουν, δεν είναι για χάιδεμα) και των καγιάκ, γιατί δική τους λέξη είναι και αυτή. Στον κλειστό χώρο του μουσείου πραγματοποιούνται ακόμη και μαθήματα εξοικείωσης με τη γλώσσα τους. Διόλου ευκαταφρόνητη, ακόμα και αν δεν ισχύει ο μύθος πως έχουν μερικές χιλιάδες λέξεις για το χιόνι. Απλώς μπαίνει σαν πρόθεμα σε πολλές λέξεις. Μην ξεχάσουμε τα απαραίτητα για τη φαλαινοθηρία και την εκμετάλλευση του κήτους που θα πέσει στα χέρια τους. Είναι πολλαπλή πηγή ζωής γι’ αυτούς. Και η ζωή τους είναι αρχετυπικά κοινοβιακή. Η αλληλεγγύη και η συμβίωση σε μορφές άλλων κοινωνιών, άλλων εποχών.