Οι τιμές των ακινήτων «ξέφυγαν» από την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών μεσαίων εισοδημάτων

- Newsroom

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 το 34,6% του διαθέσιμου εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών πήγε σε στεγαστικές δαπάνες, έναντι 18,9% στην ΕΕ, ενώ οι τιμές των κατοικιών έχουν ξεπεράσει το ιστορικό υψηλό που είχαν καταγράψει πριν από την οικονομική κρίση, όπως προκύπτει από την τριμηνιαία έκθεση του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) «Η Ελληνική Οικονομία».
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, οι τιμές των ακινήτων είχαν χάσει πάνω από το 40% της αξίας τους στην κρίση, αλλά πό το 2017 ανεβαίνουν αδιάκοπα, πορεία που δεν ανακόπηκε ούτε στην πανδημία. Τα τελευταία χρόνια ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του δείκτη τιμών της Τράπεζας της Ελλάδος κινείται κοντά στο 10%, με την άνοδο να είναι εντονότερη στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Ανοδικά κινούνται και τα ενοίκια, αν και κατά το ΙΟΒΕ η εικόνα είναι «λιγότερο ευκρινής». Η σχετική συνιστώσα του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή επιταχύνθηκε από 1,3% το 2022 σε 5,1% το 2024. Για το 2025, σύμφωνα με την έκθεση, ο ρυθμός αύξησης φτάνει το 10%.
Επιπλέον, ο λόγος τιμών πώλησης προς ενοίκια έχει ξεπεράσει τα επίπεδα του 2008. Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές ανεβαίνουν ταχύτερα από τα ενοίκια, κάτι που το ΙΟΒΕ ερμηνεύει ως ένδειξη ισχυρού επενδυτικού ενδιαφέροντος. Ο λόγος τιμών προς εισόδημα πλησιάζει τα ιστορικά του υψηλά: Οι τιμές απομακρύνονται από την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, όχι μόνο των χαμηλών αλλά και των μεσαίων εισοδημάτων. 
Καθοριστικό ρόλο παίζει η υστέρηση της προσφοράς. Η κατασκευαστική δραστηριότητα κατέρρευσε στην κρίση και άρχισε να ανακάμπτει μόλις γύρω στο 2018. Όταν η ζήτηση επανήλθε, βρήκε ένα οικιστικό απόθεμα που δεν είχε ανανεωθεί ουσιαστικά επί μία δεκαετία.
Παρά την ανάκαμψη, οι επενδύσεις σε κατοικίες ως ποσοστό του ΑΕΠ υπολείπονται ακόμη του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Το κόστος κατασκευής έχει αυξηθεί αισθητά λόγω των τιμών ενέργειας και πρώτων υλών και του ακριβότερου δανεισμού.
Προς την ίδια κατεύθυνση λειτουργούν οι απαιτήσεις ενεργειακής αναβάθμισης: βελτιώνουν το απόθεμα, αλλά ανεβάζουν το κόστος νέας κατασκευής και ανακαίνισης, κόστος που κατά το ΙΟΒΕ συνήθως μετακυλίεται σε αγοραστές και ενοικιαστές.
Περίπου μία στις τρεις κατοικίες στην Ελλάδα είναι κενή. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, όμως, πρόκειται κυρίως για εξοχικές και δευτερεύουσες κατοικίες στην περιφέρεια, όπου οι ανάγκες είναι συχνά μικρότερες. Στην Αττική, όπου η ζήτηση είναι εντονότερη, το ποσοστό κενών κατοικιών είναι το χαμηλότερο στη χώρα.
Επιπλέον, μέρος του αποθέματος διατίθεται για βραχυχρόνια μίσθωση. Παράλληλα, χιλιάδες ακίνητα, κληρονομιά των «κόκκινων» δανείων, παραμένουν σε καθεστώς ρύθμισης ή πλειστηριασμού. Συνολικά, ένα σημαντικό τμήμα του αποθέματος δεν είναι άμεσα διαθέσιμο για μόνιμη κατοίκηση