Περιθώρια για περαιτέρω παροχές ή φορολογικές ελαφρύνσεις 800-900 εκατ. ευρώ το εκλογικό 2027 και 300 εκατ. ευρώ το 2028 προβλέπει μέχρι στιγμής ο μεσοπρόθεσμος δημοσιονομικός σχεδιασμός της κυβέρνησης, σύμφωνα και με όσα περιλαμβάνει ο προϋπολογισμός του 2026.
Τα μεγέθη μπορεί να αυξηθούν αν προκύψουν υπερέσοδα μόνιμου χαρακτήρα ή μειωμένες δαπάνες στον φετινό προϋπολογισμό, κάτι που θα διαπιστωθεί από τη Eurostat τον Απρίλιο. Μια τέτοια υπεραπόδοση το 2024, εξάλλου, εξασφάλισε τα πρόσθετα μέτρα του 2025 (επιστροφή ενοικίου, επίδομα χαμηλοσυνταξιούχων και αύξηση Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων) και τα μέτρα της ΔΕΘ για το 2026 (φοροελαφρύνσεις για τη μεσαία τάξη, νέους και οικογένειες με παιδιά).
Στο πλαίσιο αυτό, στην αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης στη «Μακεδονία» την Κυριακή 21 Δεκεμβρίου άφησε ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο ανακοίνωσης νέων μέτρων ελάφρυνσης το νέο έτος (με εφαρμογή από το 2027), εφόσον όμως, όπως ανέφερε, δεν διαταράσσονται οι δημοσιονομικές ισορροπίες.
Ο προϋπολογισμός του 2026 βασίζεται για άλλη μια φορά σε σημαντική αύξηση των επενδύσεων κατά 10,2%, ένα απαιτητικό στοίχημα καθώς λήγει το Ταμείο Ανάκαμψης. Έτσι, προκύπτει και η πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης 2,4% (στην πρόβλεψη αυτή συνηγορεί και η Τράπεζα της Ελλάδας), ο οποίος όμως προσγειώνεται το 2027, χωρίς τους πόρους του Ταμείου, στο 1,7%.
Ελεύθεροι επαγγελματίες, εισφορές, συνταξιούχοι στο κάδρο
Υπό αυτό το πρίσμα, σε πρώτο πλάνο μπαίνουν και νέες παρεμβάσεις για το στεγαστικό, πέρα από όσα ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός πρόσφατα στη Βουλή (περιορισμοί στα airbnb και στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, επιδότηση ανακαίνισης κατοικίας ως και 90%, κτλ).
Η κυβέρνηση ζυγίζει τα δεδομένα για το αν θα εξαγγείλει ένα νέο πρόγραμμα για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος («Σπίτι μου 3»), που θα συνδυάζει την επιδότηση της ανακαίνισης και της ενεργειακής αναβάθμισης παλαιών ακινήτων.
Υπενθυμίζεται πως ήδη έχει δοθεί παράταση στο «Σπίτι μου 2» με αιτήσεις να μπορούν να υποβληθούν μέχρι και τον Μάιο του 2026.
Οι πόροι του νέου προγράμματος θα προέλθουν από την αναθεώρηση του ΕΣΠΑ, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη.
Παράλληλα, το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει να επαναφέρει στο τραπέζι παρεμβάσεις οι οποίες δεν χώρεσαν στο φετινό «καλάθι» της Θεσσαλονίκης λόγω περιορισμένου δημοσιονομικού χώρου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
• Το άνοιγμα της βεντάλιας των δικαιούχων της μόνιμης οικονομικής ενίσχυσης των 250 ευρώ (κατευθύνεται σε χαμηλοσυνταξιούχους).
• Η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών. Αντί για το 2027 η κυβέρνηση εξετάζει το σενάριο να προχωρήσει εντός του 2026 στη μείωση των ασφαλιστών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα, χωρίς να αποκλείεται το ενδεχόμενο η μείωση να είναι μεγαλύτερη, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά περιθώρια.
Η κίνηση αυτή εντάσσεται στη στρατηγική περιορισμού του μη μισθολογικού κόστους και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Ήδη από το 2019 μέχρι σήμερα οι εισφορές έχουν μειωθεί αθροιστικά κατά 5,4 μονάδες, ενώ με μια νέα μείωση 0,5% η συνολική μείωση θα φτάσει στο 5,9%.
Προτεραιότητα στο πεδίο των ελαφρύνσεων θα αποτελέσει η μείωση της προκαταβολής φόρου, βασικό αίτημα του επιχειρηματικού κόσμου καθώς θα ενισχύσει τη ρευστότητά του, με τον πρωθυπουργό να εκπέμπει σχετικά σήματα ικανοποίησης του αιτήματος σε πρόσφατη συνέντευξή του.
Η προκαταβολή φόρου, υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να προπληρώνουν μέρος του φόρου που θα αναλογεί στα κέρδη της επόμενης χρήσης, αποτελώντας ένα μεγάλο βάρος για τις δραστηριότητές τους.
Η προκαταβολή ανέρχεται στο 80% του ποσού του φόρου εισοδήματος, αφού πρώτα έχει αφαιρεθεί οποιοδήποτε ποσό παρακράτησης φόρου.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες (φυσικά πρόσωπα) έχει μειωθεί στο 55% και για τις νεοσυσταθείσες επιχειρήσεις υπολογίζεται στο 50% του φόρου εισοδήματος για τις 3 πρώτες χρήσεις (εξαιρούνται τα νομικά πρόσωπα που προέρχονται από μετατροπή ή συγχώνευση).
Οι κίνδυνοι
Πριν φτάσουμε όμως στις παροχές, καραδοκούν παγίδες. Υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνος για την εκτέλεση του νέου προϋπολογισμού είναι η δυνατότητα της ελληνικής δημόσιας διοίκησης να απορροφήσει κοινοτικούς πόρους άνω των 13 δισ. ευρώ εντός του 2026. Δεν το έχει πετύχει ποτέ στο παρελθόν. Και το ερώτημα είναι αν μπορεί να το πετύχει στην τελευταία χρονιά του Ταμείου Ανάκαμψης. Πάνω σε αυτή την παραδοχή, όμως, βασίζεται ο στόχος αύξησης των επενδύσεων με ποσοστό άνω του 10%. Συνεπώς, ένας αντικειμενικός λόγος ανησυχίας για την επίτευξη του στόχου για ανάπτυξη 2,4%, είναι δεδομένος.
Η επιτυχής εκτέλεση του προϋπολογισμού και κατ΄ επέκταση το αφήγημα της κυβέρνησης στον δρόμο προς τις εκλογές του 2027, θα κριθούν από το εάν θα επιτευχθεί αύξηση της κατανάλωσης έστω και με το μικρό ποσοστό του 1,5%. Δηλαδή επί της ουσίας θα κριθούν από το εάν τα μέτρα για τους μισθωτούς, κατά κύριο λόγο, που τίθενται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου, θα περάσουν στην πραγματική οικονομία και αυτό θα λειτουργήσει προς όφελος όλης της οικονομίας.
Αντίστοιχες παροχές σε συνταξιούχους είχαν σημαντική συμβολή στην επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων τα προηγούμενα χρόνια. Το δύσκολο του πράγματος γίνεται δυσκολότερο από την εμφανή επιβράδυνση του πληθωρισμού, που τα προηγούμενα χρόνια «φούσκωνε» όλα τα μεγέθη. Αλλά, η αλήθεια είναι, και την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Ο τρίτος παράγοντας που θα κρίνει την επιτυχή εξέλιξη του προϋπολογισμού, ειδικά σε ό,τι αφορά το πρωτογενές πλεόνασμα, από το οποίο εξαρτώνται οι νέες παροχές, θα είναι ο βαθμός συνέχισης του «ασπρίσματος» της οικονομίας. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι μεγάλο μέρος (πέραν των παλαιών φόρων) της υπεραπόδοσης των στόχων οφειλόταν στο ότι ένα μεγάλο μέρος –για κάποιους το πιο εύκολο– της οικονομίας, με τη διασύνδεση των POS και της ψηφιακής κάρτας εργασίας πέρασε στη νομιμότητα.
Ένα καλό ερώτημα, που δεν απαντιέται από κανέναν, είναι αν έχει και άλλο να δώσει η συγκεκριμένη μεταρρυθμιστική προσπάθεια ή έφτασε στα όριά της.
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 28.12.2025
