Πρωινός καφές με τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο (βίντεο)

Σαράντα πέντε λεπτά κράτησε ο πρωινός καφές με τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο. Συναντηθήκαμε στο Oval λίγες ημέρες μετά το τραγικό ατύχημα στη Ρουμανία, σε μια κουβέντα που είχε πολύ Θεσσαλονίκη. Ξεκινήσαμε με τον Σωτήρη και τη Δήμητρα, τους δύο συνομήλικους με τους οποίους μεγάλωσε μαζί στην πολυκατοικία της Καλλιθέας Θεσσαλονίκης όπου και γεννήθηκε, συνεχίσαμε με το Αχίλλειο και το de Facto, όπου σύχναζε ως φοιτητής της Δημοσιογραφίας και φτάσαμε στον Μπιλ Κλίντον, την ομιλία του οποίου άκουσε την πρώτη ημέρα που ξεκίνησε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στην Ουάσιγκτον.

Φυσικά συζητήσαμε και για το σήμερα. Τα excel, το Μέγαρο Μαξίμου και τη συνεργασία του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ξεχωρίσαμε τρεις φράσεις του, που υποδηλώνουν την πολιτική λογική και την ιδιοσυγκρασία του Άκη Σκέρτσου.

Πρώτον ότι «οφείλουμε ως κυβέρνηση πολύ μεγαλύτερη προσοχή και εντατική προσπάθεια στη δυτική Θεσσαλονίκη», δεύτερον ότι «ο συντονισμός του κυβερνητικού έργου απαιτεί τον εκμηδενισμό του εγώ» και τρίτον ότι «όλοι όσοι εμπλεκόμαστε στην πολιτική πρέπει να είμαστε διαφανείς, προσιτοί, ταπεινοί και να θυμόμαστε πάντα ότι είμαστε υπηρέτες των πολιτών».

Ιδιαίτερη ήταν και η στιγμή που η κουβέντα έφτασε στα Τέμπη. Εκεί ο τεχνοκράτης Άκης Σκέρτσος για μερικά δευτερόλεπτα συγκινήθηκε και για μερικά δευτερόλεφτα λύγισε.

Να ξεκινήσουμε από τα πολύ βασικά: βλέπω το επίσημο όνομα είναι Χρήστος-Γιώργος.. Το Άκης με ποιο τρόπο βγήκε;

Το Χρήστος είναι του παππού μου, από την πλευρά της μάνας μου. Παππούς Χρήστος, πρόσφυγας από την Ανατολική Θράκη, που ήρθε με την ανταλλαγή πληθυσμών μαζί με τη γιαγιά Μαλαματή στον Ασκό Θεσσαλονίκης το 1922. Και το Γιώργος είναι ενός θείου του πατέρα μου, ο οποίος ξενιτεύτηκε στην Αμερική, χωρίς παιδιά, τον οποίο ήθελε ο πατέρας να τιμήσει με αυτόν τον τρόπο. Ο παππούς ο Χρήστος είχε ακούσει το όνομά του και από τα υπόλοιπα αδέρφια της μητέρας μου που ήταν το μικρότερο παιδί της οικογένειας. Και έτσι ως αποτέλεσμα ενός οικογενειακού συμβιβασμού μου δώσανε δύο ονόματα.

Το Άκης βγήκε από το...

Χρηστογιωργάκης (γελάει). Για να μην γκρινιάζει κανείς υποθέτω από τα δύο σόγια ότι δεν ακούει το όνομά του.

Φαντάζομαι ότι πίνετε πρωινό καφέ.

Καφέ πίνω, ναι. Ξεκινάω με έναν πρωινό καφέ στο σπίτι, γύρω στις 7-7.30. Όταν πηγαίνω και παίρνω το πρωινό της οικογένειας -τα κουλούρια και τα κρουασανάκια για τον γιό μου, το πρωινό που θα πάρει στο σχολείo και τον καφέ της γυναίκας μου από τον φούρνο της γειτονιάς. Παρέα μαζί με το σκυλί μας που την παίρνω πάντα μαζί για την πρωινή της βόλτα.

Τι ράτσας είναι;

Είναι ένα λαμπραντόρ, 9 χρονών.

Πως την λέτε;

Τζίντζερ. Μετά επιστρέφω σπίτι, πίνω τον πρωινό μου καφέ και στη συνέχεια πηγαίνω στο γραφείο για τον δεύτερο καφέ, στις 8.30. Στο Μέγαρο Μαξίμου.

Ο άλλος πρωινός καφές. Εκεί πώς είναι το στυλ; Λέει ο καθένας την άποψή του και καταλήγετε κάπου;

Ο πρωινός καφές είναι ένα όργανο αξιολόγησης της επικαιρότητας και ενός σχετικού προγραμματισμού για την τρέχουσα εβδομάδα. Δηλαδή, αξιολογούμε τι γράφουν οι εφημερίδες, τι έχει ειπωθεί την προηγούμενη βραδιά στα κανάλια. Τι υπάρχει στις πρωινές εκπομπές, τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές. Ποια θέματα αναδεικνύει η αντιπολίτευση. Και αποφασίζουμε πώς δομούμε τις απαντήσεις της κυβέρνησης, είτε κεντρικά από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο είτε ανά υπουργείο.

Το είδος του καφέ είναι ίδιο το πρωί και μετά στο Μέγαρο Μαξίμου;

Ο ίδιος.

Τι είναι;

Πίνω φρέντο εσπρέσο, μέτριο, με μαύρη ζάχαρη και γάλα.

Τώρα εδώ πίνετε τσάι.

Ναι τώρα πίνω τσάι γιατί έχω μια φαρυγγίτιδα και πρέπει να πίνω ροφήματα για να μαλακώσω λίγο το λαιμό μου.

Είστε γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1976. Γέννημα θρέμμα. Θεσσαλονίκη. Η μητέρα μου από Θεσσαλονίκη, ο πατέρας μου από την Γκούρα της Ορεινής Κορινθίας, ήρθε ως εσωτερικός μετανάστης λόγω της δουλειάς του στη Θεσσαλονίκη, γνωρίστηκε με τη μάνα μου, ερωτεύτηκαν και παντρεύτηκαν.

Σε ποια περιοχή γεννηθήκατε;

Γεννήθηκα στην Καλλιθέα Θεσσαλονίκης, που είναι στα όρια του δήμου Θεσσαλονίκης με τη Νεάπολη. Στην περιοχή της Παναγίας Φανερωμένης.

Τι δουλειά έκαναν οι γονείς σας;

Προέρχομαι από μια μικρομεσαία οικογένεια. Χωρίς να μας λείπει κάτι θυμάμαι ότι πάντα ζούσαμε μια πολύ μετρημένη ζωή διότι δεν υπήρχαν άλλα εισοδήματα πέραν του μισθού του πατέρα μου. Περιττά έξοδα δεν γίνονταν ποτέ διότι δεν άρεσε στους γονείς να χρωστάνε σε κανέναν. Ο πατέρας μου ήταν τραπεζικός υπάλληλος, η μητέρα μου μέχρι να παντρευτεί ήταν γραμματέας σε φροντιστήριο αγγλικών. Μετά σταμάτησε και ασχολήθηκε με την οικογένεια και με το μεγάλωμά μας με τον αδερφό μου τον Πάνο.

Από την παιδική ηλικία και τη γειτονιά τι θυμάστε;

Πολλά πράγματα. Καταρχάς τον Σωτηρη και τη Δήμητρα. Δύο συνομήλικους μου γείτονες στην πολυκατοικία που μεγαλώσαμε μαζί. Το παιχνίδι μαζί τους στην αυλή, στα σπίτια μας. Είχαμε μία παιδική χαρά δίπλα στο σπίτι μου, εκεί στην Παναγία Φανερωμένη, στην οδό Απολλωνιάδος. Απολλωνιάδος 61 ήταν το πατρικό μου. Θυμάμαι τον κινηματογράφο ακριβώς δίπλα, τον κινηματογράφο Εύα, όπου πηγαίναμε και βλέπαμε ταινίες ως παιδιά. Αλλά και με το σχολείο τις ημερήσιες εκδρομές που κάναμε στα περίφημα Πευκάκια, στις Συκιές. Το κρυφτό, το τζαμί, το κυνηγητό στους δρόμους με τα λιγοστά ακόμη αυτοκίνητα. Ότι πήγα και καρφώθηκα σε ένα σταθμευμένο αυτοκίνητο την πρώτη φορά που έκανα ποδήλατο και μάτωσε το πόδι μου. Βγαίναμε το πρωί από το σπίτι και γυρνούσαμε αργά το βράδυ. Πράγματα τα οποία σήμερα είναι αδιανόητα για τις οικογένειες και τα παιδιά.

Γυμνάσιο;

Πήγα στο 32ο γυμνάσιο στο Διοικητήριο στην Κασσάνδρου και στο 23ο Λύκειο. Πρώην φυλακές που μετατράπηκαν σε σχολείο στα τέλη της δεκαετίας του ‘80.

Καλός μαθητής;

Ναι, ήμουν πάντα από τους καλούς μαθητές. Το σύνδρομο του απουσιολόγου. Είχα αυτή την επιμονή να διαβάζω πολύ και να προσπαθώ να είμαι όσο γίνεται πιο τυπικός στις υποχρεώσεις μου.

Ποιο ήταν το αγαπημένο σας μάθημα;

Αγαπημένο μάθημα ήταν η ιστορία, η γεωγραφία, η γλώσσα, η λογοτεχνία. Ήμουνα πιο πολύ της θεωρητικής κατεύθυνσης. Στη συνέχεια αγάπησα και τα μαθηματικά. Δεν τα κατάφερα πολύ καλά με τη φυσική, τη χημεία, με τα πιο αυστηρά θετικά μαθήματα και ακολούθησα το δρόμο τελικά τέταρτης δέσμης, από όπου πέρασα στη σχολή δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ.

Στις πρώτες χρονιές της πρέπει να ήταν αυτό.

Ναι, ήμουνα είτε στην τρίτη είτε στην τέταρτη φουρνιά. Το 1995 πέρασα με τη δεύτερη φορά.

Όταν σας ρωτούσαν μικρό παιδί τι θέλατε να γίνετε; λέγατε δημοσιογράφος;

Όχι.

Τι λέγατε; Είχατε κάποια προτίμηση;

Θυμάμαι μικρός να λέω ότι θα ήθελα να γίνω αρχιτέκτονας. Σχεδίαζα σπίτια. Τελικά όμως αυτό δεν το ακολούθησα. Ουσιαστικά πέρασα την εφηβεία μου και ενηλικιωθηκα μέσα στην εποχή της έκρηξης των ιδιωτικών μέσων ενημέρωσης, από το 1988-1989 και μετά. Τότε που προέκυψαν πολλές ευκαιρίες στην ιδιωτική ραδιοτηλεόραση και στην ανάπτυξη του Τύπου γενικότερα. Ο πλουραλισμός της ενημέρωσης με είχε γοητεύσει και θυμάμαι ότι τότε υπήρχε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον γύρω από τα επαγγέλματα αυτά.

Από αθλήματα;

Έκανα αρκετά ως παιδί. Περισσότερο ατομικά και λιγότερο ομαδικά. Στίβο, κολύμβηση, πινγκ πονγκ και μπάσκετ. Σε εκείνη την ηλικία με ενδιέφερε περισσότερο να ανακαλύψω τα δικά μου όρια και λιγότερο η χαρά του ομαδικού αθλητισμού.

Αν έπρεπε να χαρακτηρίσετε κάπως τον εαυτό σας ως νεαρό παιδί τι θα λέγατε;

Βαρετό και προβλέψιμο θα έλεγα (γελάει). Ήμουν πάντα αρκετά εσωστρεφής και ίσως λίγο πιο στοχαστικός από μικρός. Αυτοί που με γνωρίζουν θα πουν ότι απολαμβάνω και την καλή παρέα και το χιούμορ και τα πειράγματα, αλλά όχι στις μεγάλες συνθέσεις. Σε πιο κλειστούς κύκλους.

Εφημερίδα βγάζατε εκείνα τα χρόνια;

Βεβαίως και βγάζαμε εφημερίδα στο σχολείο, αλλά και στο πανεπιστήμιο. Οπως επίσης κάναμε εκπομπές και ντοκιμαντέρ, που ήταν μέρος της πρακτικής άσκησης. Θυμάμαι ένα αφιέρωμα στον Κωστή Μοσκώφ αλλά και ένα ντοκιμαντέρ για τα γραφεία τελετών της πόλης.

Excel υπήρχαν τότε ή όχι;

Στο πανεπιστήμιο ήρθα σε επαφή για πρώτη φορά με το excel.

Είχε μπει από τότε στη ζωή σας;

Ναι στο μάθημα πληροφορικής του πανεπιστημίου ήρθαμε για πρώτη φορά σε επαφή με όλα αυτά τα εργαλεία δουλειάς. Δεν υπήρχε φυσικά ούτε καν στη φαντασία μου ότι θα ταυτιστώ κάποια στιγμή με το excel (γελάει).

Σπουδάζετε στη Θεσσαλονίκη, σε μια εποχή -γύρω στο 1995- που ανεβαίνει στην πολιτική ζωή της χώρας ο Σημίτης. Πως ήταν τα αμφιθέατρα τότε;

Δεν τα έζησα τα αμφιθέατρα. Διότι η δική μας σχολή στεγαζόταν στο Μανδαλίδειο Μέγαρο, στην Λεωφόρο Νίκης. Εκτός του πανεπιστημιακού campus. Αλλά με την υπέροχη παλια παραλία της πόλης “στο πιάτο”. Το τμήμα δημοσιογραφίας ήταν μια πολύ μικρή κοινότητα φοιτητών. Πρακτικά μια μικρή τάξη με 35 έως 40 φοιτητές ανά έτος. Δε ζήσαμε καθόλου τη φοιτητική ζωή των παρατάξεων, των ζυμώσεων ή των αντεγκλήσεων. Υπήρχε ένας ανεξάρτητος σύλλογος φοιτητών, αλλά χωρίς κομματικό ή πολιτικό πρόσημο. Υπήρχαν κάποια θέματα που μας απασχολούσαν για τις συνθήκες λειτουργίας του κτηρίου, για την ασφάλεια των φοιτητών, αιτήματα που θέταμε στη διοίκηση του πανεπιστημίου, αλλά δεν υπήρχε ενεργός φοιτητικός συνδικαλισμός.

Στέκια; Δίπλα ήταν το Αχίλλειο.

Το Νίκης 35, το de facto, πολύ σινεμά στο Ολύμπιον, στο Μακεδονικό, στο Βακούρα.

Χαλκιδική υπήρχε το καλοκαίρι;

Η Χαλκιδική υπήρχε από τα πολύ μικρά χρόνια. Πέρασα τα πρώτα πέντε καλοκαίρια που θυμάμαι στο πρώτο πόδι της Χαλκιδικής, στο Παλιούρι. Και είναι από τα πιο αγαπημένα μου μέρη. Το θεωρώ κάτι σαν πατρίδα της παιδικής μου ηλικίας το Παλιούρι, όπως και πολλά άλλα μέρη και του πρώτου και του δεύτερου ποδιού. Και με το γιο μου, παρότι γεννήθηκε και μεγάλωσε και ζει στην Αθήνα, έχουμε κάνει επίσης πολλά καλοκαίρια μαζί του στη Χαλκιδική. Τη θεωρεί το αγαπημένο του μέρος.

Μετά κάνατε μεταπτυχιακές σπουδές στην πολιτική διαχείριση και το λόμπινγκ στο George Washington University. Η αμερικάνικη εμπειρία πώς ήταν;

Ήτανε μια εμπειρία που με διαμόρφωσε σε πολύ μεγάλο βαθμό.

Πόσα χρόνια καθίσατε εκεί;

Ήταν δύο χρόνια σχεδόν, από τον Ιανουάριο του 2000 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2001. Θεωρώ ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό οι Έλληνες να βγαίνουν στο εξωτερικό. Είτε σε χώρες ευρωπαϊκές είτε σε άλλες χώρες εκτός Ευρώπης. Να έρχονται σε επαφή με άλλα εκπαιδευτικά και οικονομικά συστήματα, με τον τρόπο ζωής που λειτουργούν άλλες χώρες. Να κάνουμε τις συγκρίσεις. Είναι πολύ σημαντικό να βγαίνουμε από τη δική μας γυάλα και να βλέπουμε πώς ζουν άλλοι λαοί, πώς έχουν οργανώσει τις κοινωνίες τους. Πώς είναι ανθρώπινες σχέσεις σε άλλες κουλτουρες. Είναι ένα μάθημα ατομικής συλλογικής αυτογνωσιας. Σε εμένα το αμερικανικό εκπαιδευτικό σύστημα μού έμαθε πράγματα που δεν μου είχε μάθει το ελληνικό και η τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Όπως;

Μου έμαθε πώς να διαβάζω συνθετικά από πολλαπλά βιβλία, από πολλαπλά συγγράμματα και πηγές, να πηγαίνω στην βιβλιοθήκη και να μελετάω εκεί, πώς να γράφω εργασίες, πώς να κάνω παρουσιάσεις με τρόπο εύληπτο και αποτελεσματικό. Είναι πράγματα που στη δική μου εποχή όταν πήγα στην εκπαίδευση δυστυχώς δεν δίνονταν ως εργαλεία παρότι σε βοηθούν να κατακτήσεις τη γνώση πολύ πιο αποτελεσματικά. Και αυτό με βοήθησε πάρα πολύ. Μου έδωσε μια αυτοπεποίθηση ως προς το τι μπορώ να πετύχω. Δεν θα ξεχάσω το σοκ της μετάβασης το πρώτο τρίμηνο σε ένα τελείως διαφορετικό σύστημα. Ομως κατάφερα να προσαρμοστώ και να αξιοποιήσω τις ευκαιρίες που μου δόθηκαν εκεί. Διεκδίκησα και κέρδισα μια θέση βοηθού ερευνητή μεταξύ αμερικανών συνυποψηφίων πράγμα που με βοήθησε πολύ τόσο ακαδημαϊκά όσο και οικονομικά για να ανταποκριθώ στα ακριβά για την οικονομική μου κατάσταση δίδακτρα. Μαζί με την υποτροφία στο ίδρυμα Ωνάση στο οποίο είμαι πάντα ευγνώμων διότι χωρίς αυτό δεν θα είχα καταφέρει να σπουδάσω στις ΗΠΑ. Το πανεπιστήμιό μου είναι ένα αστικό κάμπους, δίπλα ακριβώς στον Λευκό Οίκο. Και μια εμπειρία που θυμάμαι χαρακτηριστικά είναι ότι την πρώτη μέρα που πήγα να κάνω την τυπική εγγραφή μου στο πανεπιστήμιο κυριολεκτικά μάς «βουτηξαν» και μας πήγαν σε μια εκδήλωση που μιλούσε ο Κλίντον. Φανταστείτε εμένα, έναν έλληνα φοιτητή από το Διοικητήριο Θεσσαλονίκης, να βρίσκεται την πρώτη στιγμή που πατάει το πόδι του στο πανεπιστήμιο σε μια ομιλία του Κλίντον. Ηταν απλά αδιανόητο. Και αυτό δείχνει λίγο και τον τρόπο με τον οποίο η Αμερική τότε -και ελπίζω και η Αμερική του σήμερα και του αύριο- έδινε ευκαιρίες στους μετανάστες και στους ανθρώπους που πήγαιναν να ζήσουν ή να σπουδάσουν εκεί.

Η επιστροφή στην Ελλάδα ήταν εύκολη ή δύσκολη;

Δύσκολη. Ήταν δύσκολη για προσωπικούς λόγους διότι δεν είχα σκοπό να επιστρέψω στην Ελλάδα αμέσως. Μάλιστα είχα βρει και δουλειά στην Αμερική μετά την ολοκλήρωση των μεταπτυχιακών μου σπουδών. Αλλά δυστυχώς είχαμε ένα μεγάλο οικογενειακά “χτύπημα”, χάσαμε τον αδερφό μου σε τροχαίο δυστύχημα την ημέρα που είχα την αποφοίτησή μου.

Φοβερό.

Οπότε έπρεπε να γυρίσω για να στηρίξω τους γονείς μου και να βρεθώ κοντά τους. Δεν μπορούσα και εγώ συναισθηματικά να μείνω εκεί πλέον. Ετσι γύρισα και προσπάθησα να διαμορφώσω τη ζωή μου αρχικά στη Θεσσαλονίκη και μετά στην Αθήνα.

Από τους επόμενους πολλούς επαγγελματικούς σταθμούς σας κρατάω τη θέση του Διευθυντή του τότε υπουργού Οικονομικών Γιάννη Στουρνάρα. Σε μια εποχή δύσκολη για την Ελλάδα, στην αρχή των μνημονίων. Τι θυμάστε από εκείνα τα χρόνια; Νομίζω ότι ήταν το 2012 με 2014.

Ήταν το 2012 με 2014. Αλλά και πριν από αυτό, σημαντική για τη διαμόρφωσή μου ήταν και η συνεργασία μου με τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. Αυτό που θυμάμαι γενικά από την περίοδο 2010-2014 είναι ότι με προσδιόρισε σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό ως προς το πόσο σημαντικό είναι το εθνικό συμφέρον τελικά. Και ότι προφανώς έχουν σημασία και τα κόμματα και οι ιδεολογίες, αλλά στις οριακές στιγμές, στις κρίσιμες στιγμές, όταν μια χώρα έρχεται αντιμέτωπη με μεγάλες προκλήσεις και απειλές, αυτό που τελικά μένει μέσα σου είναι το να κάνεις το καλύτερο που μπορείς για την πατρίδα σου και να αναζητήσεις τις μέγιστες δυνατές συναινέσεις ακόμη και με αυτούς που έως πρότινος θεωρούσες αντιπάλους σου.

Τότε συνειδητοποίησα ότι το βασικό πολιτικό ρήγμα είναι μεταξύ των δυνάμεων του ορθολογισμού και εκείνων του ανορθολογισμού, της υπευθυνότητας και του ανέξοδου λαϊκισμού. Και τότε δόθηκε μια μάχη από μια νέα κοινωνική και πολιτική συμμαχία που αναδύθηκε στα χαρακώματα της κρίσης για να σταθεί -όπως μπορούσε- όρθια η Ελλάδα και να μην καταρρεύσει, να μην χρεοκοπήσει.

Αυτό έγινε με πάρα πολύ μεγάλες θυσίες από τον ελληνικό λαό, με πολύ δύσκολες αποφάσεις που δεν ήταν ευχάριστες σε κανέναν, με πάρα πολύ τοξικότητα και εχθροπάθεια που δημιουργήθηκε δυστυχώς σε πολιτικό επίπεδο και τελικά καθυστέρησε την προσπάθεια να βγούμε ταχύτερα από τα μνημόνια και να υποφέρει λιγότερο η ελληνική κοινωνία. Δυστυχώς, εγκλωβιστήκαμε σε αυτό το σπιράλ των υποσχέσεων του λαϊκισμού, της ισοπέδωσης χαρακτήρων που έγινε από την αντιπολίτευση.

Έγιναν κάποιες επιλογές τότε από τους πολίτες, χάθηκε χρόνος, πιστεύω όμως πήραμε ένα πολύτιμο μάθημα. Ιστορικό και πολιτικό. Και πιστεύω ότι η χώρα αυτή τη στιγμή, από το 2019 ή και από το 2015 και μετά, που υπήρξε η αναθεώρηση της πολιτικής και από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, βαδίζει πλέον σε έναν δρόμο μεγαλύτερης αυτογνωσίας και υπευθυνότητας.

Μάθαμε ότι πρέπει να είμαστε πιο νοικοκυρεμενοι στον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε τα οικονομικά του κράτους. Να μην απλώνουμε τα πόδια μας έξω από το πάπλωμα, να μην ξοδεύουμε σαν να μην υπάρχει αύριο, να κρατάμε και κάποια χρήματα στην άκρη για τις δύσκολες στιγμές. Αυτά είναι βασικά μαθήματα που η ελληνική οικογένεια, το κύτταρο της ελληνικής κοινωνίας, τα έφερε μέσα της παλιότερα αλλά κάπως στην πορεία χάθηκαν. Και νομίζω ότι μέσα από τις δυσκολίες της κρίσης τα ξαναβρήκαμε.

Το 2014 με 2019 η εμπειρία του ιδιωτικού τομέα πως ήταν; Ήσασταν γενικός διευθυντής του ΣΕΒ.

Επίσης ήταν μια πολύ σημαντική εμπειρία, διότι μου έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσω τον κόσμο των επιχειρήσεων σε μια πάρα πολύ δύσκολη συγκυρία, όπου η οικονομία ακόμα δοκιμαζόταν από τα προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής και από μια κυβέρνηση η οποία δεν ήταν φιλική στην επιχειρηματικότητα και η οποία μάλιστα στοχοποιούσε το επιχειρείν σαν να είναι εχθρός. Με πάρα πολύ υψηλή φορολογία, με πολλά διοικητικά και γραφειοκρατικά εμπόδια. Ενώ το επιχειρείν είναι μια δύναμη δημιουργίας, εισοδήματος και πλούτου για τη χώρα, πάντα σε ένα σωστό πλαίσιο ρύθμισης, κανόνων και ελέγχων.

Είδατε από κοντά και το ελληνικό επιχειρείν.

Το ελληνικό και το ξένο, διότι στον ΣΕΒ μέλη είναι και ελληνικές, αλλά και πολλές ξένες επιχειρήσεις. Ήταν μια εμπειρία που μού έδωσε πάρα πολλές γνώσεις, με έφερε σε επαφή με πολλά ζητήματα από όλο το φάσμα των θεμάτων που απασχολούν μια επιχείρηση. Τη φορολογία, τα εργασιακά ζητήματα, τη χωροταξία, το ρυθμιστικό περιβάλλον γύρω από τις μεταφορές, τα logistics, την ενέργεια, τις τηλεπικοινωνίες, την ψηφιοποίηση. Κατανόησα το χάσμα που υπάρχει μεταξύ του κόσμου της πολιτικής και του κόσμου των επιχειρήσεων και ότι είναι λάθος να αντιμετωπίζουμε ως a priori ύποπτους όσους επιχειρούν στη χώρα μας. Δυστυχώς ο κρατισμός έχει επηρεάσει πολύ αρνητικά την κουλτούρα ενός μέρους του πολιτικού προσωπικού. Κάναμε πολλά και σημαντικά πράγματα τότε και νομίζω ότι το 2015 δόθηκε και μια μάχη επίσης από τον κόσμο της επιχειρηματικότητας, σημαντική και ιστορική. Διότι τότε ο ΣΕΒ μαζί και άλλους κοινωνικούς εταιρους πήρε μια σαφή θέση ευθύνης: ότι η χώρα ανήκει στην Ευρωζώνη, ανήκει στο Ευρώ. Νομίζω ότι και η επιχειρηματικότητα έπαιξε με τις δυνάμεις που είχε και αυτή ένα ρόλο για να κρατηθούμε στο ευρώ.

Ο Αλέξης Πατέλης μάς είχε πει εδώ, σε έναν από τους πρωινούς καφέδες, ότι το 2017 δέχτηκε ένα email από τον πρωθυπουργό για να έρθουν κοντά. Σε εσάς πώς έγινε η πρόταση;

Κατ’ αρχάς να πω ότι χωρίς να με γνωρίζει ο ίδιος ο πρωθυπουργός που τότε ήταν υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης -εγώ ήμουν τότε διευθυντής του γραφείου του υπουργού Οικονομικών του κ. Στουρνάρα- είχαμε μια μικρή επαφή. Γιατί υπήρχαν θέματα στα οποία έπρεπε να συνεργαστούμε ως υπουργεία Οικονομικών και Διοικητικής Μεταρρύθμισης.

Είναι κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου.

Ναι. Αυτή ήταν η πρώτη μικρή επαφή που είχα μαζί του, χωρίς όμως -επαναλαμβάνω- ο ίδιος να ξέρει ποιος ακριβώς είμαι. Στη συνέχεια όταν εξελέγη πρόεδρος της ΝΔ και άρχισε να σκέφτεται πώς θα στελεχώσει το γραφείο του, από ό,τι κατάλαβα μίλησε με ανθρώπους που ήταν κοινοί μας γνωστοί, όπως είναι ο Παναγιώτης Πικραμένος, ο πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας και υπηρεσιακός πρωθυπουργός το 2012, ο Γιάννης Στουρνάρας, που ήταν υπουργός Οικονομικών και μετά Διοικητής της Τράπεζας Ελλάδος και του ανέφεραν τη συνεργασία που είχαν μαζί μου. Υποθέτω ότι του έκαναν κάποιες καλές συστάσεις και έτσι ζήτησε να με γνωρίσει.

Η πρώτη εικόνα;

Εγώ με τον Κυριάκο Μητσοτάκη έχω κάτι το οποίο έχω χαρακτηρίσει από παλιά κάπως καρμικό, με ποια έννοια; Όταν κατέβηκε πρώτη φορά για βουλευτής το 2004 στην Β’ Αθήνας είχα εντυπωσιαστεί από την μεθοδικότητα με την οποία είχε δομήσει τη διαδικτυακή του παρουσία. Δηλαδή, αν εγώ ήμουν στη θέση του, θα το είχα κάνει με τον ίδιο τρόπο. Είχε μία πάρα πολύ οργανωμένη και καινοτόμο προσέγγιση ως νέος βουλευτής στο πώς θα ήθελε να εκπροσωπήσει τους πολίτες της Β’ Αθήνας, που ήταν τότε μια αχανής περιφέρεια. Και μού είχε κάνει τρομερή εντύπωση. Τότε σκέφτηκα: να ένας νέος βουλευτής, ένας νέος άνθρωπος, που παρότι προέρχεται από μια πολιτική οικογένεια, κάνει όμως κάτι διαφορετικό.

Και από εκεί πέρα τον παρακολουθούσα πολιτικά και έβλεπα έναν άνθρωπο που έχει ένα γνήσιο ενδιαφέρον για τα θέματα της προστασίας του περιβάλλοντος, της βιώσιμης ανάπτυξης, της τεχνολογίας, της διαφάνειας. Ασχολούνταν δηλαδή, με πολύ σύγχρονα θέματα. Που και εμένα, στη νεότερη ηλικία μου τότε, ήμουν στη δεκαετία των 30 ετών, μου προξενούσαν το ενδιαφερον.

Επομένως, όταν ζήτησε να με δει, και έχοντας και την εμπειρία της συνύπαρξης στην κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου, όπου είχα θαυμάσει τον τρόπο με τον οποίο είχε διαχειριστεί πολλά και δύσκολα θέματα, θεώρησα ότι είναι μια ευκαιρία να ανταποκριθώ σε αυτή την πρόσκληση.

Η γνωριμία μου μαζί του όχι μόνο επιβεβαίωσε ακριβώς τις σκέψεις που μου είχε γεννήσει η δημόσια παρουσία του, αλλά ήταν ακόμη καλύτερος από κοντά. Το βασικό του προσόν είναι ότι σε ακούει πάντα πολύ προσεκτικά, είναι τρομερά ευγενής και θέλει να μαθαίνει και να βελτιώνεται συνέχεια.

Εν τέλει δέχτηκα την πρόταση του διότι με έπεισε ότι το όραμα και το σχέδιο του ταυτιζόταν με τις δικές μου αγωνίες και σκέψεις για τη γενιά μου, την τάξη μου αλλά και για το μέλλον του παιδιού μου. Ταλαιπωρηθήκαμε πάρα πολύ ως κοινωνία την προηγούμενη δεκαετία από άστοχες επιλογές και το θεώρησα πατριωτικό μου καθήκον. Νομίζω ότι όλοι πρέπει να επιστρέφουμε κάτι στην πατρίδα μας όταν μας ζητείται αυτό.

Κάποια στιγμή σας είπε ότι θα είστε και κοντά του και στην κυβέρνηση.

Ναι, η πρώτη επικοινωνία ήταν διερευνητικού χαρακτήρα. Να δούμε αν ταιριάζουμε ως χαρακτήρες και ως προσωπικότητες, ποια είναι τα δικά μου ενδιαφέροντα, τι θα ήθελα να κάνω. Εξ αρχής μου ζήτησε και συζήτησα την ένταξή μου στο στενό του επιτελείο, διότι ήθελε ανθρώπους που να έχουν γνώση της πραγματικής οικονομίας και ταυτόχρονα εμπειρία διοίκησης πολιτικών γραφείων, όπως ήταν το γραφείο του υπουργού Οικονομικών ή το γραφείο του υπηρεσιακού πρωθυπουργού του κ. Πικραμένου, στο οποίο επίσης συμμετείχα ή παλιότερα του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. Του είπα ότι με ενδιαφέρει και μετά αρχίσαμε να σκεφτόμαστε και να συζητάμε το πώς θα οργανωθεί το λεγόμενο επιτελικό κράτος. Δηλαδή ο φορέας, ο οργανισμός που σχεδιάζει, παρακολουθεί και υλοποιεί, σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία, τις βασικές κυβερνητικές προτεραιότητες κάθε έτους.

Και από το 2019 βρίσκεστε στο Μέγαρο Μαξίμου. Η πρώτη εικόνα του χώρου ποια ήταν;

Δε μου ήταν άγνωστος ως χώρος γιατί είχα ξαναπάει και είχα βρεθεί εκεί ως διευθυντής του Παναγιώτη Πικραμένου, όταν διετέλεσε υπηρεσιακός πρωθυπουργός για 1,5 μήνα το 2012. Ο χώρος αυτός προκαλεί κάποιο δέος. Αναμετριέσαι μονίμως με τους ανθρώπους που έχουν περάσει από εκεί, που έχουν αφήσει ένα μεγάλο ιστορικό και πολιτικό αποτύπωμα. Αλλά και με την ευθύνη που έχεις κάθε μέρα να προσθέτεις κάτι το οποίο να βελτιώνει την ζωή και την καθημερινότητα των πολιτών. Επομένως ο χώρος αυτός για μένα είναι μια διαρκής υπενθύμιση ότι εκεί είμαστε ως υπηρέτες των πολιτών και του λαού, ότι πρέπει να λογοδοτούμε καθημερινά για οτιδήποτε κάνουμε. Να είμαστε διαφανεις, να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας και να διορθώνουμε οτιδήποτε δεν κάνουμε καλά.

Η πανδημία ήταν σίγουρα μια δύσκολη περίοδος.

Η πανδημία ήταν το πρώτο πολύ μεγάλο crash test το οποίο ανέτρεψε τα πάντα. Ανέτρεψε, σε πολύ μεγάλο βαθμό, το σχεδιασμό με τον οποίο μπήκαμε στο 2019.

Και θεωρώ ότι έδωσε ένα θετικό πουσάρισμα στην κυβέρνηση για τον τρόπο που την αντιμετώπισε.

Ναι, γιατί εκεί φάνηκε η προστιθέμενη αξία του λεγόμενου επιτελικού κράτους ως προς τη διαχείριση κρίσεων. Η διαχείριση «μεγα-κρίσεων», όπως είναι μια υγειονομική κρίση ή μια υβριδικού τύπου απειλή σαν αυτή του Έβρου ή η ενεργειακή και πληθωριστική κρίση, απαιτεί τη συνεργασία πάρα πολλών διαφορετικών φορέων και υπουργείων της κυβέρνησης. Όταν αφήνεις τη διαχείριση να γίνεται αποσπασματικά από κάθε φορέα, τότε το πιθανότερο είναι ότι θα αποτύχεις. Διότι στην υγειονομική κρίση, για παράδειγμα, έπρεπε να ληφθούν αποφάσεις που αφορούσαν από τον τομέα της υγείας και τον τομέα της οικονομίας έως τον τουρισμό, τις μεταφορές, τον τομέα της εκπαίδευσης. Ήταν πολυπαραγοντικό. Άρα, αυτή η κεντρική διαχείριση που ήταν βασισμένη στην αξιοποίηση των διαθέσιμων δεδομένων και στη δημιουργία νέων δεδομένων, που αναπτύσσονταν με δυναμικό χαρακτήρα, μας βοήθησαν να παίρνουμε πιο ενημερωμένες αποφάσεις και να τροποποιούμε σε πολύ τακτική βάση το μείγμα των πολιτικών, γιατί αυτό απαιτούσε και η συγκυρία και η φύση του ιού. Ο ιός εξελισσόταν και μεταλασσόταν. Θυμίζω τις πολλές εκδοχές τις οποίες είχαμε να αντιμετωπίσουμε και ακριβώς γι αυτό έπρεπε να υπάρχουν κύματα διαφορετικών πολιτικών μέτρων αντιμετώπισης του κορονοϊού. Και η χώρα τελικά κατάφερε, παρά το γεγονός ότι η μπήκε στην πανδημία τραυματισμένη λόγω της πολυετούς ύφεσης με ένα σύστημα υγείας αποδεκατισμένο, υποστελεχωμένο, υποχρηματοδοτούμενο για δέκα χρόνια, να τα πάει καλύτερα ίσως και από πιο ώριμες και δυνατές οικονομίες.

Εύκολος ή δύσκολος ο συντονισμός του κυβερνητικού έργου που ήταν το επόμενο μεγάλο εγχείρημα;

Ο συντονισμός του κυβερνητικού έργου απαιτεί τον εκμηδενισμό του εγώ, γιατί είναι και ο μόνος τρόπος για να μπορέσεις να αντέξεις, να έχεις διάρκεια και να πείσεις και τους συναδέλφους -κακά ψέματα είναι ένα ανταγωνιστικό άθλημα η πολιτική- ότι δεν έχεις κάποια ατζέντα επιβολής, επικάλυψης ή υποκατάστασης. Αντιθέτως, ο σκοπός μας είναι να είμαστε συνεπείς και αποτελεσματικοί σε αυτό το οποίο είπε ο Μητσοτάκης. Μίλησε για μια συμφωνία αλήθειας, με ένα κεντρικό μήνυμα που λέει «το είπαμε, το κάναμε». Άρα, πρέπει να είμαστε αξιόπιστοι. Δηλαδή, όταν υποσχόμαστε 10 πρέπει να κάνουμε, αν όχι και τα 10, τουλάχιστον τα 9, όχι όμως ένα ή δύο, όπως έκαναν οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Επομένως, το κλειδί για τη μακροημέρευση και της κυβέρνησης και του Μητσοτάκη είναι αυτή η συνέπεια και η αξιοπιστία. Αυτός είναι και ο ρόλος του επιτελικού κράτους: να είμαστε αξιόπιστοι, συνεπείς και αποτελεσματικοί σε αυτό το οποίο υποσχόμαστε. Και δεν υποσχόμαστε πράγματα που δεν μπορούμε να κάνουμε. Προσπαθούμε οι δεσμεύσεις της κυβέρνησης να είναι ρεαλιστικές και αυτό είναι που διαφοροποιεί αυτή τη κυβέρνηση και από τις προηγούμενες του παρελθόντος και από την αντιπολίτευση. Που υπόσχεται μαξιμαλιστικά τα πάντα. Να θυμίσω -για παράδειγμα- το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ το 2023, αφού δηλαδή είχε κυβερνήσει και είχε βρει τοίχο με το περίφημο πρόγραμμα Θεσσαλονίκης. Ήρθε λοιπόν και το 2023 με ένα πρόγραμμα το οποίο κοστολογήσαμε στα 85 δις. Το πρόγραμμα του Μητσοτάκη το 2023 για το 2023-2027 κόστιζε 8 δις. Άρα το «8» νίκησε το «85». Αυτό είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό μάθημα.

Πρέπει όμως να πείσεις και τον κόσμο.

Ο κόσμος έχοντας ζήσει το τραύμα των μνημονίων και της προηγούμενης δεκαετίας ήξερε ότι πρέπει πλέον να είμαστε πολύ πιο μετρημένοι σε αυτά τα οποία υποσχόμαστε και κάνουμε. Και νομίζω ότι αυτό είναι και το συγκριτικό πλεονέκτημα του Μητσοτάκη.

Το Excel πότε προήλθε; Η ιδέα με τους φακέλους και την αξιολόγηση των υπουργών;

Αυτά προέκυψαν κατά την προετοιμασία που κάναμε ως αντιπολίτευση, καθώς στήναμε ένα πληροφοριακό σύστημα για την παρακολούθηση του κυβερνητικού έργου, όπου αναγκαστικά ήταν και αυτό ένα από τα εργαλεία. Νομίζω ότι έχει γίνει λίγο φετίχ ο όρος excel. Δε δουλεύουμε απαραίτητα με excel, υπάρχουν και άλλα εργαλεία για να παρακολουθεί κανείς το κυβερνητικό έργο, απλά πλέον έχει επικρατήσει αυτός ο όρος. Ουσιαστικά τι είναι το excel; Είναι ένα εργαλείο μέτρησης βελτίωσης της παραγωγικότητας. Είτε είσαι επιχείρηση είτε κυβέρνηση. Μία προσπάθεια να βάζουμε μετρήσιμους στόχους σε κάθε τι το οποίο θέτουμε ως πολιτική προτεραιότητα.

Γιατί είναι σημαντικό αυτό; Διότι πρέπει να μπορούμε να αποδείξουμε και να θυμίσουμε ανά πάσα στιγμή που ήμασταν το 2019, που είμαστε σήμερα και πού θέλουμε να φτάσουμε το 2030. Για μένα αν δεν υπάρχει μέτρηση, αν δεν υπάρχει αξιολόγηση, είναι σα να κάνουμε μία τρύπα στο νερό. Ό,τι δεν μπορεί να μετρηθεί δεν μπορεί και να βελτιωθει. Γι' αυτό και πρέπει να επιμείνουμε στη μέτρηση ως ένα στοιχείο αλλαγής υποδείγματος της πολιτικής ζωής και του τρόπου με τον οποίο απευθύνονται οι πολιτικοί στους πολίτες και συνάπτουν μαζί τους ένα συμβόλαιο εμπιστοσύνης.

Αυτό με τους φακέλους σίγουρα δεν αρέσει σε όλους τους υπουργούς ή το έχουν ξεπεράσει πια;

Νομίζω ότι όλοι πλέον αναγνωρίζουν ότι είναι μία μεθοδολογία δουλειάς που βοηθάει όλους μας να έχουμε μια κοινή γλώσσα επικοινωνίας. Αν μπορεί να βρεθεί μια άλλη καλύτερη ευχαρίστως να την συζητήσουμε. Πριν από λίγες ημέρες παρουσιάσαμε με τον Αντιπρόεδρο, τον Κωστή Χατζηδάκη τον απολογισμό του 2025 και τη στοχοθεσία του 2026.

Νομίζω ότι είναι ένα βασικό θεμελιώδες στοιχείο διαφάνειας, λογοδοσίας και δέσμευσης να λες στον κόσμο και στην κοινωνία ότι εγώ έχω να κάνω 60 μεταρρυθμίσεις και 40 μεγάλα έργα μέσα στο 2026. Ότι δεσμεύομαι ότι θα τα κάνω και ελάτε να με ελέγξετε στο τέλος του 2026, αν τα έκανα. Και νομίζω ότι αυτό είναι πολύ τίμιο, είναι έντιμο και μακάρι να το υποστήριζαν ως μεθοδολογία και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης. Και να πω για κάτι ακόμα που θεωρώ πολύ σημαντική κατάκτηση της μάχης του 2023. Το γεγονός ότι καταφέραμε και νομοθετήσαμε πλέον την υποχρέωση των κομμάτων να κοστολογούν τα προγράμματά τους κατά την προεκλογική περίοδο, είναι μια αλλαγή πίστας για την ελληνική πολιτική, διότι αναγκάζει τα κόμματα να μην λειτουργούν μαξιμαλιστικά να κοστολογούν όσα υπόσχονται και να είναι πιο υπεύθυνα απέναντι στους πολίτες. Έτσι χτίζεται η εμπιστοσύνη μεταξύ πολιτών και κομμάτων.

Θεωρείτε αυτόν τον μπούσουλα που παρουσιάσατε με τον κ. Χατζηδάκη ως τη βασική συνταγή επιτυχίας για την κυβέρνηση μέχρι τις εκλογές ή υπάρχει κάτι άλλο;

Κοιτάξτε, η πολιτική είναι ένας συνδυασμός προετοιμασίας, προγραμματισμού και συγκυρίας. Άρα, πρέπει να υπάρχει πάντα μια ισορροπία στο να παραμένεις προσηλωμένος -όσο μπορείς- στους στόχους που έχεις θέσει, αλλά ταυτόχρονα να είσαι και ικανός να διαχειριστείς το έκτακτο. Και τα έκτακτα θα συμβαίνουν πάντα. Πάντα υπάρχουν κρίσεις, πάντα υπάρχουν απρόοπτα που σε εκτροχιάζουν από τον προγραμματισμό σου. Το ζητούμενο εδώ είναι να προσπαθείς να έχεις μια κατανομή του χρόνου σου, που θα υπηρετείς την υλοποίηση στους στόχους που έχεις θέσει, να κάνεις τη διαχείριση του έκτακτου και της καθημερινότητας και ταυτόχρονα να αφιερώνεις και λίγο χρόνο για να σκέφτεσαι και το μέλλον. Εμείς το κάνουμε και αυτό. Προσπαθούμε δηλαδή ήδη να σκεφτούμε για την περίοδο 2027-2031 ή και 2027-2035. Άλλωστε αυτό συμβαδίζει και με τον νέο δημοσιονομικό προγραμματισμό της Ευρώπης, με τα νέα κονδύλια, με το νέο ΕΣΠΑ για παράδειγμα, με τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία γύρω από τα οποία εμείς πρέπει να θέσουμε κάποιες προτεραιότητες επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που θα συμβάλλουν στο να γίνει η χώρα μας πιο παραγωγική, πιο ψηφιακή, πιο συνεκτική, πιο διασυνδεδεμένη με τον υπόλοιπο κόσμο. Για να μπορούμε να έχουμε μια οικονομία η οποία αντέχει και αναπτύσσεται προς όφελος όλου των πολιτών. Άρα, σκεφτόμαστε από τώρα για το τι θα κάνουμε και τι θα πούμε για την επόμενη περίοδο.

Υπάρχει ένα ερώτημα μεγάλο γενικά, ποιος είναι ο βασικός αντίπαλος της ΝΔ. Τι απαντάτε σε αυτό;

Βασικά ο αντίπαλος είναι τα πολλά προβλήματα. Έχουμε μια χώρα η οποία έχει κληρονομήσει πολυασθένειες του παρελθόντος, που δεν αντιμετωπίστηκαν στον χρόνο που έπρεπε, με αποτέλεσμα να έχουν δημιουργήσει ένα σαθρό υπέδαφος σε πάρα πολλά πεδία πολιτικής. Άρα, πρέπει συστηματικά, με μέθοδο, να λύνουμε προβλήματα, να κλείνουμε εκκρεμότητες του παρελθόντος. Και έχουμε καταφέρει τέσσερα μεγάλα ελλείμματα να τα θεραπεύσουμε.

Ποια εννοείτε;

Το δημοσιονομικό, το ψηφιακό, το ενεργειακό και το αμυντικό-γεωπολιτικό. Η Ελλάδα εως το 2019 δεν είχε κατακτήσει ούτε τη σταθερότητα ούτε την ισορροπία σε αυτά τα τέσσερα πεδία. Πλέον όμως στέκεται δημοσιονομικά στα πόδια της, παράγει πλεονάσματα, μειώνει ραγδαία χρέος, έχει κατακτήσει ξανά την επενδυτική βαθμίδα, την εμπιστοσύνη των επενδυτών, έχει ψηφιοποιήσει ένα μεγάλο μέρος του κράτους και έχει στόχο να ψηφιοποιήσει το σύνολο όλων των υπηρεσιών. Έχουμε γίνει ενεργειακά αυτάρκεις, εξάγουμε πλέον περισσότερη ενέργεια από όση εισάγουμε, κάτι που δεν ίσχυε μέχρι το 2019. Και επίσης στην εξωτερική πολιτική και στην άμυνα έχουμε καταφέρει να καλύψουμε ένα μεγάλο κενό που προέκυψε από τα χρόνια της ύφεσης , να αναβαθμίσουμε σημαντικά την αποτρεπτική ικανότητα της χώρας για να είμαστε πιο ισχυροί και ικανοί να αντιμετωπίσουμε τις κρίσεις που έρχονται από το εξωτερικό και από τους εξωγενείς παράγοντες.

Υπάρχουν όμως και άλλα προβλήματα, τα οποία δεν έχουν επιλυθεί ακόμα. Είμαστε στην διαδικασία της αναμόρφωσης και του εκσυγχρονισμού του δημόσιου συστήματος υγείας, στη βελτίωση του δημόσιου συστήματος εκπαίδευσης με το εθνικό απολυτήριο, στη βελτίωση των δημόσιων μεταφορών, όπως είναι τα τρένα μας, τα λεωφορεία μας, οι μεταφορές στα λιμάνια, οι αερομεταφορές, όπου και εκεί υπάρχουν προβλήματα ακόμα.

Το μεγάλο πρόβλημα φυσικά του κόστους ζωής και της στέγασης ή τα προβλήματα που έχουν να κάνουν με τη δυνατότητα που έχει ειδικά ο κάτοικος της περιφέρειας να μένει στο τόπο του και να μην πρέπει να ξενιτεύεται. Εγώ αναγκάστηκα να φύγω από την πόλη μου για να πετύχω τους στόχους μου. Δε θέλουμε να συμβαίνει αυτό σε κανέναν νέο. Θέλουμε ο καθένας μας, εφόσον το επιθυμεί και το επιλέγει, να μπορεί να ζήσει και να δημιουργήσει στον τόπο του. Αυτό για να συμβεί, χρειάζεται μία πολυετής προσπάθεια ανάπτυξης της οικονομίας, με ταχύτερους ρυθμούς από την υπόλοιπη Ευρώπη για να συγκλίνουμε στα εισοδήματα και στην οικονομία και για να διαχυθεί αυτή η ανάπτυξη σε όλη τη χώρα. Από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη και από τα Γιάννενα μέχρι τα Δωδεκάνησα.

Τα προβλήματα είναι ο αντίπαλός μου είπατε. Πολιτικά όμως, εγώ βλέπω 4-5 κόμματα ως πιθανούς αντιπάλους σας. Αυτό δεν είναι πρόβλημα;

Εγώ πιστεύω καταρχάς στην ύπαρξη ουσιαστικής αντιπολίτευσης, είναι δομικό στοιχείο και οξυγόνο για τη δημοκρατία. Μας κάνει και εμάς καλύτερους ως κυβέρνηση να έχουμε μια σοβαρή αντιπολίτευση. Κανένας δεν είναι αλάνθαστος. Η κυβέρνηση αυτή έχει κάνει και λάθη, αρκετά και σημαντικά. Το ποτήρι όμως είναι τουλάχιστον μισογεμάτο. Και βεβαίως είναι σημαντικό να αναγνωρίζει η κυβέρνηση το λάθος και να το διορθώνει, να είναι έντιμη και ειλικρινής οπου δεν τα πήγε καλά και δεσμεύεται ότι θα το φτιάξει. Και όπου έχει συμβεί λάθος πιστεύω ότι αυτό ο Κυριάκος Μητσοτάκης το έχει κάνει. Έχει βγει, δηλαδή με θάρρος και έχει πει: Ναι, αναλαμβάνω την ευθύνη και θα το φτιάξω. Κάτι το οποίο δεν έχει ακουστεί από κανέναν προηγούμενο πρωθυπουργό μεταπολιτευτικά. Το δεύτερο είναι να έχει μια αντιπολίτευση, η οποία δεν λειτουργεί δημαγωγικά, δεν λειτουργεί ισοπεδωτικά και δεν ακυρώνει τις κατακτήσεις που έχουμε συλλογικά πετύχει από το 2019 έως σήμερα. Γιατί πάνω σε αυτές μπορούμε να χτίσουμε κάτι καλύτερο. Εγώ αισθάνομαι μεγάλη ανασφάλεια ως πολίτης όταν ακούω έναν λόγο απόλυτα στείρο και ισοπεδωτικό από την αντιπολίτευση, που δεν αναγνωρίζει τίποτα. Διότι φοβάμαι ότι αν έρθει και θα τα διαλύσει όλα. Επομένως, δεν είναι καλό για την ίδια την αντιπολίτευση να φοβίζει την κοινωνία που αρχίζει και αισθάνεται μια σχετική ασφάλεια ότι τα πράγματα έχουν μπει σε ένα σχετικά ομαλό δρόμο για την χώρα μας, παρά το ότι γύρω μας έχουμε ένα πάρα πολύ ρευστό και αβέβαιο περιβάλλον και στο εσωτερικό πολλές παθογένειες να θεραπεύσουμε.

Δεν βλέπετε όμως κάποιο συγκεκριμένο κόμμα;

Βλέπω έναν μεγάλο κατακερματισμό στα κόμματα της αντιπολίτευσης και νομίζω ότι αυτό υπο μια έννοια έχει να κάνει και με τον πραγματισμό και την αποτελεσματικότητα αυτής της κυβέρνησης. Δεν το λέω με έπαρση, αλλά πιστεύω ότι το γεγονός ότι η αντιπολίτευση δεν μπορεί να αρθρώσει έναν πειστικό πολιτικό λόγο, έχει να κάνει με το ότι δεν μπορεί να τοποθετηθεί με υπευθυνότητα στην πρόοδο που συντελείται στη χώρα. Με τα στραβά της, με τα προβλήματά της, αλλά κάποια πρόοδος συντελείται. Το γεγονός ότι λειτουργεί ισοπεδωτικά τελικά ακυρώνει την ίδια ως αντιπολίτευση. Οχι την κυβέρνηση.

Πάμε στα της Θεσσαλονίκης. Quo vadis; Τα ξέρετε τα θέματα της πόλης.

Επισκεπτόμενος τακτικά το τελευταίο διάστημα τη Θεσσαλονίκη, διότι δεν κατοικώ εδώ παρότι έχω πολλούς συγγενείς και φίλους που ζουν εδώ, βλέπω μία πόλη η οποία αρχίζει πλέον και αποκτά μία αισιοδοξία και μία φιλοδοξία μεγαλύτερη από αυτή που είχε. Περάσαμε από μία περίοδο που διήρκεσε παραπάνω από δέκα χρόνια κρίσης, που η πόλη βυθιζόταν.

Και πολλά χρόνια γκρίνιας.

Βυθιζόταν στη γκρίνια, στην έλλειψη προοπτικής, σε έναν στείρο ανταγωνισμό με την πρωτεύουσα, χωρίς να αξιοποιεί τα δικά της πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Νομίζω ότι αυτή η περίοδος έχει παρέλθει. Πιστεύω ότι ένα κομβικό γεγονός για την πόλη είναι η λειτουργία του μετρό, διότι ουσιαστικά δίνει ένα μήνυμα ότι είναι μία μεγαλούπολη, μία μητρόπολη του βορρά, της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων και έχει πάρα πολλά πλεονεκτήματα, που μπορεί να δημιουργήσουν έναν υπερτοπικό πόλο ανάπτυξης και για τον πρωτογενή τομέα και για το δευτερογενή τομέα, τη μεταποίηση, τις υπηρεσίες, τον τουρισμό, την εκπαίδευση.

Είναι μία οικονομία και μία κοινωνία της γνώσης, μία πολυπολιτισμική κοινωνία που μπορεί να συγκεντρώσει πάρα πολλές δυνάμεις. Και βλέπουμε ότι πολλές μεγάλες επενδύσεις έχουν έρθει και στη πόλη, πολλά μεγάλα έργα γίνονται εδώ χάρις σε αυτήν την κυβέρνηση που έχει ένα αυτοτελές δικό της αναπτυξιακό σχέδιο, με παραπάνω από 80 έργα σε όλα τα κρίσιμα πεδία. Στις υποδομές, στις μεταφορές, στα οδικά δίκτυα, στην υγεία, στην εκπαίδευση, σε νέα νοσοκομεία, στα δικαστήρια, στον πολιτισμό, στις αναπλάσεις. Είναι ένα εργοτάξιο αυτή τη στιγμή η Θεσσαλονίκη.

Μπορεί αυτό να δημιουργεί μια μικρή ταλαιπωρία, αλλά πιστεύω ότι το κέρδος που θα μείνει όταν ολοκληρωθούν και παραδοθούν τα έργα, θα είναι πάρα πολύ σημαντικό για την πόλη. Και πιστεύω ότι μπορεί πλέον να είναι πολύ πιο αισιόδοξοι η πόλη και οι κάτοικοί της. Οφείλουμε πάντως πολύ μεγαλύτερη προσοχή και πιο εντατική προσπάθεια στη δυτική Θεσσαλονίκη.

Εγώ είμαι γέννημα θρέμμα της δυτικής Θεσσαλονίκης, είναι η άλλη όψη του φεγγαριού για την πόλη που διαχρονικά η πολιτική τάξη δεν έδωσε την προσοχή που θα έπρεπε σε μια περιοχή της πόλης με παραπάνω από το μισό της πληθυσμό. Το γνωρίζω και πονάμε για τη δυτική Θεσσαλονίκη. Έχω πολλούς συγγενείς που ζουν εκεί, πολλούς φίλους, και ξέρω ότι είναι διαχρονικά παραμελημένη.

Μιλάω πολύ τακτικά με τον Μητροπολίτη Βαρνάβα, με πολλούς από τους δημάρχους της περιοχής, είμαστε σε πολύ στενή και αγαστή συνεργασία για να λύσουμε θέματα. Μιλώ με τον πρόεδρο της ΚΕΔΕ και δήμαρχο Κυρίζογλου και τώρα έχουμε εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση και θα γίνουν και οι αναθέσεις για ένα μεγάλο κολυμβητήριο. Είναι πράγματα τα οποία λείπανε για χρόνια και που πιστεύω έδιναν και μία αίσθηση εγκατάλειψης.

Δεν πρέπει να αισθάνονται έτσι οι άνθρωποι που ζουν εκεί. Είναι ένα πολύ δυναμικό κομμάτι και ένας σίγουρα πολύ δυναμικός ηλικιακά νέος κόσμος. Νέος και δυναμικός κόσμος. Πρέπει να επενδύσουμε και στην εκπαίδευσή τους και στην εργασία τους και στο να τους φέρουμε πιο κοντά με το κέντρο της πόλης και με τις υπόλοιπες περιοχές.

Εκεί υπάρχει και το σχέδιο επέκτασης του μετρό προς τα δυτικά. Πως το βλέπετε;

Ναι, είναι σε μελετητική φάση πλέον η ανάπτυξη του μετρό, εφόσον παραδοθεί και η επέκταση της Καλαμαριάς να πάμε και προς τα δυτικά.

Τελειώνουμε με τον ιδιώτη Άκη Σκέρτσο. Παντρεμένος με την Αυγή Ανδοσίδου.

Θεσσαλονικά επίσης. Γέννημα θρέμμα Χαριλάου. Εγώ είμαι ΠΑΟΚ, η Αυγή είναι Άρης, οπότε καλύπτουμε τα δύο άκρα (γελάει). Είμαστε παντρεμένοι από το 2010, αλλά είμαστε μαζί από το 2000. Έχουμε πλέον αισίως κλείσει 25 χρόνια.

Και ο Βασίλης που είναι σήμερα…

15 χρονών.

Και καλός ποδοσφαιριστής;

Ναι. Εργατικός και υπάκουος στους προπονητές του.

Που παίζει;

Παίζει στην Κηφισιά. Δε μένουμε στην Κηφισιά, αλλά ξεκίνησε από την ομάδα του σχολείου του, από τα νήπια, έκανε εκεί ένα κύκλο μέχρι πέρσι και μετά από ένα δοκιμαστικό το περασμένο καλοκαίρι τον πήρανε στην Κηφισιά.

Πόσο σας επηρέασε η δοκιμασία που είχε στο θέμα της υγείας του;

Μας συγκλόνισε, γιατί συνέβη πάρα πολύ ξαφνικά και ήταν πολύ επικίνδυνη. Αποκάλυψε ένα μακροχρόνιο πρόβλημα υγείας, για το οποίο δεν μας είχε προειδοποιήσει κανείς, παρότι είχαμε αναζητήσει ιατρικές διαγνώσεις γι' αυτό. Ήταν συστροφή του εντέρου, την οποία είχε από μωρό. Πρακτικά είχε μια κακή τοποθέτηση του εντέρου παθολογικά, που του δημιουργούσε κρίσεις ειλεού.

Όταν το ξεπεράσατε είδατε διαφορετικά τα πράγματα στη ζωή;

Ήταν τυχερός γιατί εκ των υστέρων μας είπε ο χειρούργος ότι η επέμβαση που αναγκάστηκε να κάνει είχε 40% θνησιμότητα. Επομένως στάθηκε πολύ τυχερός και εμείς φυσικά μαζί του. Αλλά σίγουρα βγήκε πολύ δυνατός. Ο ίδιος κατάλαβε τι είναι αυτό το οποίο του συνέβη αλλά δεν επέτρεψε αυτό να τον φοβίσει και να του δημιουργήσει ανασφάλεια. Χτίζει πάνω στο σώμα του, προσέχει τον εαυτό του, έχει μια πολύ ισορροπημένη σχέση με τις φιλοδοξίες του και είναι ένας άνθρωπος που επενδύει τόσο στην ανάπτυξη του μυαλού του όσο και του σώματός του.

Δύσκολες στιγμές στην πολιτική είχατε;

Πολλές δύσκολες στιγμές. Η πολιτική είχε κυρίως δύσκολες στιγμές.

Ποια σας έρχεται αμέσως στο μυαλό;

Τα Τέμπη. Ήταν η πιο -συγκινούμαι με τα Τέμπη γιατί όλους μας πόνεσαν και άνοιξαν δικά μας τραύματα…Ήταν η πιο δύσκολη στιγμή.

Θα προσπαθήσουμε να την χαλαρώσουμε τη συνέντευξη. Με τι χαλαρώνετε; Γυμναστική, διάβασμα;

Τρέχω κάθε πρωί, βγαίνω για τρέξιμο στη γειτονιά μου. Προσπαθώ να κάνω λίγη γυμναστική. Αυτή είναι ουσιαστικά η μόνη διέξοδος που έχω για να ξεφορτώνει το μυαλό μου και να γυμνάζω και το σώμα μου. Προσπαθώ και να διαβάζω. Διαβάζω αναγκαστικά και πολλά πράγματα που έχουν να κάνουν με τη δουλειά μου, γενικότερα με την πολιτική, την ελληνική και τη διεθνή, κάθε μέρα. Και προσπαθώ τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο που έχω να κοινωνικοποιούμαι οσο μπορώ με την οικογένεια μου και με τους φίλους μου.

Ομάδα υπάρχει. ΠΑΟΚ από ότι είπατε. Πως είδατε το πρόσφατο τραγικό περιστατικό στη Ρουμανία; Και θέλω να σας ρωτήσω και κάτι, επειδή βλέπετε πάντα προς τα μπρος, αν σκέφτεστε να αλλάξετε κάτι.

Να πούμε τα θερμά μας συλλυπητήρια στην ομάδα του ΠΑΟΚ, στο λαό του ΠΑΟΚ. Είμαι φίλος του ΠΑΟΚ και αυτό που συνέβη είναι κάτι που νομίζω ότι δεν άφησε κανέναν Έλληνα ασυγκίνητο. Είναι μια τραγωδία, είναι τρομερά δυστυχές το να πηγαίνεις να υποστηρίξεις την ομάδα σου και να χάνεις τη ζωή σου με ένα τόσο τραγικό τρόπο. Δύναμη σε αυτές τις οικογένειες, τις οικογένειες των παιδιών, περνάνε έναν Γολγοθά. Η απώλεια αυτή σε αλλάζει για πάντα, είναι κάτι το οποίο δεν μπορεί κανείς να διανοηθεί πόσο βαθιά πονάει, αν δεν το ζήσει. Εύχομαι στην αθλητική οικογένεια του ΠΑΟΚ να τιμήσουν τη μνήμη αυτών των παιδιών και να προσπαθήσουν να παίζουν καλό ποδόσφαιρο και να μην έχουμε ποτέ ξανά τέτοιες απώλειες σε καμία ομάδα.

Υπάρχει κάποια σκέψη για το τι θα μπορούσε να αλλάξει;

Κοιτάξτε, στο πεδίο του αθλητισμού και των σχέσεων των φιλάθλων με τις ομάδες έχουν γίνει σημαντικές αλλαγές τα τελευταία χρόνια. Δηλαδή, καταφέραμε να ξεριζώσουμε την αθλητική βία εντός και σε μεγάλο βαθμό και εκτός γηπέδων, με μέτρα τα οποία καμία άλλη κυβέρνηση δεν έχει πάρει στο παρελθόν. Αναφέρομαι στο ψηφιακό εισιτήριο, στην ταυτοποίηση των φιλάθλων εντός του γηπέδου μέσω του gov.gr, στις αυστηρές διοικητικές κυρώσεις που πλέον επιβάλλονται για συγκεκριμένα αδικήματα ή παραβάσεις που μπορεί να γίνονται και προκαλούν πρόβλημα στον αγώνα ή στην λειτουργία του χώρου. Πιστεύω ότι αυτό είναι ένα μεγάλο βήμα προς τα εμπρός, διότι είμασταν από τις ελάχιστες χώρες της Ευρώπης όπου υπήρχαν θλιβερά επεισόδια βίας εντός και εκτός γηπέδου. Νομίζω ότι πρέπει τώρα να στραφούμε περισσότερο στο πως θα μείνουν έξω από τους συνδέσμους και από το πιο οργανωμένο φίλαθλο κόσμο και κάποιες άλλες πρακτικές ή συμπεριφορές που μπορεί να θέτουν σε κίνδυνο την υγεία και την ασφάλειά τους. Πιστεύω ότι και οι ομάδες πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση σε αυτό. Ο αθλητισμός είναι ζωή, είναι χαρά, υπάρχει λόγος που το ποδόσφαιρο είναι το πιο αγαπημένο άθλημα όλων. Είναι ένα μαζικό άθλημα, ένα λαϊκό άθλημα, που μπορεί να το παίξει ο οποιοσδήποτε ακόμη και με ένα κονσερβοκούτι. Αυτός είναι ο λόγος που το κάνει τόσο αγαπητό. Ενώνει τους πάντες. Πρέπει να το προστατεύσουμε και να περιβάλλουμε με ακόμα μεγαλύτερη φροντίδα αυτή την υγιή σχέση και αγάπη που έχει καθε φίλαθλος για το ποδόσφαιρο.

Μότο ζωής υπάρχει; Μια σκέψη, μια φράση που ακολουθείτε;

Δεν μου αρέσουν τα μότο και τα κλισέ. Κάτι το οποίο λέω είναι ότι σημαντικοί δεν είμαστε εμείς, σημαντικό δεν είναι αυτό που λέμε, σημαντικό είναι αυτό που κάνουμε. Είμαστε οι πράξεις μας, και όχι τα λόγια μας. Άρα, ο καθένας κρίνεται τελικά από το αποτύπωμα που αφήνει, από τις επιλογές τους και όσα κάνει.

Θα σας δούμε στην πιο ενεργό πολιτική; Γιατί έχω ακούσει για την Α’ Θεσσαλονίκης. Ότι ο Σκέρτσος είναι ένα ενδεχόμενο.

Το έχω απαντήσει πολλές φορές.

Το ξέρω, αλλά το ξαναρωτάω.

Σέβομαι και τιμώ πολύ τον πολιτικό που κατεβαίνει με σταυρό. Είναι μια πολύ, πολύ δύσκολη δουλειά, μια αξιέπαινη δουλειά. Πιστεύω ότι οφείλουμε μεγαλύτερο σεβασμό στους πολιτικούς που εκλέγονται. Δεν τους σεβόμαστε όσο πρέπει, κάνουν μια δουλειά που απαιτεί πολύ μεγάλες αντοχές, πολύ δύσκολες ισορροπίες. Χρειάζεται και οι ίδιοι βέβαια -και όλοι όσοι εμπλεκόμαστε στην πολιτική- να είμαστε διαφανείς, προσιτοί, ταπεινοί και να θυμόμαστε πάντα ότι είμαστε υπηρέτες των πολιτών. Δεν είναι η δουλειά μας να διαχειριζόμαστε την εξουσία με έναν τρόπο που ευνοεί εγωιστικά εμάς, τους φίλους μας, την οικογένειά μας ή τα στελέχη των κόμματός μας. Αντιθέτως πολιτική είναι ο διαρκής αυτοπεριορισμός απέναντι στον πειρασμό εξουσιάζεις χωρίς αξιοκρατια, διαφάνεια και δικαιοσύνη. Πολιτική είναι το προνόμιο των λίγων να γίνεται δικαίωμα των πολλών και ειδικά των πιο αδύναμων και ευάλωτων. Είμαι ευτυχής που μου έχει δοθεί αυτή η μεγάλη ευκαιρία από τον πρωθυπουργό να σταθώ δίπλα του σε αυτήν την κυβέρνηση. Πιστεύω ότι έχουμε κάνει σημαντικό έργο, υπάρχουν φυσικά πολλά προβλήματα ακόμα που πρέπει να λυθούν, αλλά κάποια στιγμή θα μπει μια τελεία σε αυτό που κάνω και θα επιστρέψω στην κανονική μου ζωή.

Για το τέλος έχουμε την ερώτηση με το μαγικό ραβδί. Τι θα αλλάζατε στην Ελλάδα που δεν αλλάζει εύκολα;

Πιστεύω ότι η μνήμη είναι αυτό που μας λείπει. Η μη λήθη οδηγεί τελικά και στην αλήθεια. Θεωρώ ότι η μνήμη είναι ο καθημερινός αγώνας που πρέπει να δίνει κάθε δημοκρατία για να παραμείνει δημοκρατία. Και όσο περισσότερο θυμόμαστε τι έχουμε περάσει στο παρελθόν και ποιοι είναι οι παράγοντες που μας οδήγησαν σε λάθη που δεν πρέπει να επαναληφθούν, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχουμε να γίνουμε καλύτεροι στο μέλλον.