Πρωινός καφές με τον 89χρονο δημοσιογράφο Φαίδωνα Γιαγκιόζη (βίντεο)

Ήταν ένας ιδιαίτερος πρωινός καφές. Με φόντο την πολιτική ιστορία της Ελλάδας και της Θεσσαλονίκης από το 1950 και μετά και με αφηγητή τον βετεράνο δημοσιογράφο, που συμπλήρωσε πλέον τα 89 χρόνια, Φαίδωνα Γιαγκιόζη. Η συνάντηση έγινε στον αγαπημένο του καφέ «Dandelion», όπου προσήλθε με καμιά σαρανταριά φωτογραφίες, που συνθέτουν ένα πολύ μικρό κομμάτι των γεγονότων που παρακολούθησε ο ίδιος από το 1956 και μετά όταν και ξεκίνησε τη δημοσιογραφία. Πολλές ιστορίες με πιο χαρακτηριστική αυτή που έζησε -μαζί με το Νίκο Μέρτζο- σε μια ακτή στο Πόρτο Λάγος το 1960. Με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να προβλέπει τα μαύρα σύννεφα που έρχονταν σε λίγα χρόνια για την Ελλάδα.

Πρωινός καφές υπάρχει; Πίνετε;

Βέβαια, κάθε πρωί εδώ, στο Dandelion. Ξέρεις τι είναι το Dandelion;

Τι είναι;

Είναι ένα μικρό φυτό, που το λέμε ψυχή. Το βλέπεις εκεί στο τζάμι;

Ναι, το βλέπω

Που το φυσάμε και φεύγει σαν αέρας. Από εκείνο το όνομα. Στα γαλλικά.

Mάλιστα. Τι καφέ προτιμάτε;

Σκέτο ελληνικό.

Υπήρχε καφές πάντα; Και όταν ήσασταν ενεργός δημοσιογράφος;

Όταν ήμουν δημοσιογράφος, κυρίως τα χρόνια της Μεσημβρινής, όπου έμεινα 18 χρόνια, με την ηγεσία του Τάκη του Λαμπρία, είχαμε γύρω στους έξι καφέδες την ημέρα και τέσσερα πακέτα Rothmans. Τα κόψαμε το 1989. Και τους καφέδες και όλα. Μόνο σκέτο και γαλλικό.

Γυρνάμε πολλά χρόνια πίσω: Που γεννηθήκατε;

Το 1937 στην Έδεσσα. Στα επονομαζόμενα παλιά Βοδενά. Ξέρεις τι σημαίνει αυτό;

Όχι, τι είναι;

Πολλοί νομίζουν ότι είναι μια σλαβική λέξη, αλλά είναι περσική. Το μπόντα που σημαίνει νερό. Και επειδή έχει τους καταρράκτες, από εκεί βγήκε το όνομα της περιοχής.

Οικογένεια; Μεγάλη, μικρή;

Η πρώτη μου γυναίκα, η Χάιδω, πέθανε με άσχημες συνθήκες την πρώτη δεκαετία του 2000. Δύο παιδιά. Ο Γιώργος έχει τελειώσει δικηγόρος, ο Θανάσης τα οικονομικά. Τα παιδιά γίνανε συνέταιροι, είναι μεγαλοεπιχειρηματίες, αυτή τη στιγμή έχουνε 18 εργοτάξια σε όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό. Είναι κατασκευαστές κουφωμάτων, αναπαλαιώνουν σπίτια, έχουν συνεργαστεί και στη Γερμανία και στο Ισραήλ και αυτή τη στιγμή ασχολούνται με κατασκευές σε ξενοδοχεία στη Χαλκιδική, με οικισμούς στην Κέρκυρα, στη Λευκάδα και στα νησιά κάτω. Και συντηρούν γύρω στις 40 οικογένειες.

Η δική σας αρχική οικογένεια;

Ο πατέρας μου έχει έρθει από την Ραιδεστό όπου γεννήθηκε. Θρακιώτης. Ήταν ένας ήρωας στον εμφύλιο, αλλά προηγουμένως στην κατοχή ήταν υπασπιστής στη σχολή του Χριστόδουλου του Τσιγάντε Είναι ο δημιουργός του σημερινού δήμου Κρύας Βρύσης. Ο πατέρας μου ίδρυσε την Κρύα Βρύση.

Η μητέρα σας;

Είναι Πόντια. Με πρώτο ξάδελφο τον βουλευτή της ΕΔΑ, τον Βασίλη τον Εφραιμίδη.

Εδώ στη Θεσσαλονίκη πότε ήρθατε;

Ήρθαμε το 1944. Αμέσως με τη λήξη της κατοχής. Εγώ πήγα στη Νομική, δίχως να την τελειώσω.

Δημοσιογραφία;

Με βοήθησε και με… σκούντησε πάρα πολύ από το 1956, που πήγαινα στο Ε’ γυμνάσιο Θεσσαλονίκης ο Άλκης Στέας. Δούλευα στην Ηχώ στις διαφημίσεις, μαζί με τον Λάκη τον Μιχαλή, τον σεναριογράφο.

Εκεί ξεκινήσατε, δηλαδή;

Ξεκίνησα από τη Δράση, συνέχισα στον Ελληνικό Βορρά, είχα την ανταπόκριση της Βραδυνής και της Ναυτεμπορικής. Εν συνεχεία για ένα διάστημα εργάστηκα στον Ελεύθερο Κόσμο, ήμουν ανταποκριτής των γραφείων της Βραδυνής. Μαζί με τον Τέρενς Κουίκ το 1974 φτιάξαμε την ΕΡΤ στη Βόρεια Ελλάδα, εν συνεχεία ήμουνα για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα ανταποκριτής στο ραδιόφωνο του Αντέννα και για 25 χρόνια ο ανταποκριτής στη Βόρεια Ελλάδα για το ραδιοσταθμό 984 του δήμου Αθηναίων, με τον Μίλτο τον Έβερτ.

Μετά ήρθε η Μεσημβρινή;

Ήρθε το 1980. Επειδή συνεργαζόμουν πριν από τη χούντα με τις Εικόνες που ήταν διευθυντής ο Τάκης Λαμπρίας. Τότε με κάλεσε και ήμουν ένας από τους κύριους συνεργάτες του στη Μεσημβρινή. Στη συνέχεια όταν έκλεισε η Μεσημβρινή με επέλεξε ο Πάνος Καραγιάννης και έγινα διευθυντής της Απογευματινής στη Βόρεια Ελλάδα. Και παράλληλα για δύο χρόνια έγινα ανταποκριτής του CNN για τα Δυτικά Βαλκάνια. Και πολλά άλλα στον κοινωνικό χώρο ως σύμβουλος Τύπου, γιατί για μένα η δημοσιογραφία τερματίστηκε το 2000.

Το πρώτο ρεπορτάζ ποιο ήταν;

Ήταν στη Σχολή Τυφλών το 1958, όπου για πρώτη φορά θεσμοθετήθηκε να δημιουργηθεί ένα ίδρυμα και μια προστασία για όλον αυτό τον πληθυσμό των νεαρών ατόμων που είχαν χάσει το φως τους. Και ήταν το πρώτο μου ρεπορτάζ στη Σχολή Τυφλών. Το δεύτερο ήταν πάρα πολύ σημαντικό. Το κάναμε μαζί με τον μακαρίτη τον συνάδελφο τον Βίκτορα Νέτα. Ήταν οι ημέρες που είχαν εκτοξεύσει τον πρώτο πύραυλο για την περιστροφή γύρω από τη Σελήνη με το σκυλάκι τη Λάικα οι Ρώσοι. Και είχε μείνει έκπληκτος και ενεός όλος ο Τύπος για το πως καταφέραν και έκαναν αυτό το πράγμα οι Ρώσοι.

Πως γινόταν τότε το ρεπορτάζ; Τώρα πηγαίνουμε, γράφουμε στο κινητό, το στέλνουμε και σε 5 λεπτά είναι δημοσιευμένο σε κάποια ιστοσελίδα. Τότε ήταν άλλη η διαδικασία. Πολύ μεγαλύτερης διάρκειας

Ο διευθυντής της «Μακεδονίας» Νίκος Βουργουτζής έχει κάνει εισαγωγή σε αυτό το βιβλίο «Η Αλήθεια πίσω από την ιστορία». Αν την διαβάσεις, θα δεις πως γινόταν όλο το ρεπορτάζ. Θέλω να το διαβάσεις αυτό. Είναι συγκλονιστικό είναι.

Ποια ρεπορτάζ ξεχωρίζετε;

Ένα συγκλονιστικό ρεπορτάζ ήταν το 1974 ως απεσταλμένος της ΕΡΤ3 στην Ορεστιάδα, όπου γίνονται τα εγκαίνια του νέου εργοστασίου Ζαχάρεως.

Γιατί ήταν συγκλονιστικό;

Πηγαίνοντας προς την Ορεστιάδα στον δρόμο ψιλόβρεχε, ήταν Σεπτέμβριος. Συναντήσαμε μια γριούλα με τις παντόφλες που πήγαινε μόνη της προς το εργοστάσιο που θα γίνονται τα εγκαίνια. Και λέω τον οδηγό μου: «Τη γιαγιά να την πάρουμε μέσα». Λέω: «Γιαγιά, που πας;» Λέει: «Εγώ καλλιεργώ με το Χαράλαμπο τον άντρα μου». Ήταν γύρω στα 75 και καλλιεργούσε τεύτλα. «Και θέλω να πάω να δω πως γίνεται η ζάχαρη, αλλά έχω λέει και ένα όνειρο. Διότι στη ζωή μου δεν έχω συναντήσει επίσημο. Θέλω να δω πως είναι οι επίσημοι». Την παίρνουμε μαζί μας, πάμε εκεί και όταν φτάσαμε στον χώρο των εγκαινίων γύρω γύρω από το εργοστάσιο είχαν ένα σχοινί που απαγόρευε σε οποιονδήποτε να μπει μέσα. Με σταματάει ένας αστυνόμος και μου λέει: «Που την πας τη γριά;» Λέω: «Σε παρακαλώ, είναι θεία μου. Λίγο σεβασμό. Θέλω να πάει μέσα. Γιατί καλλιεργούν τεύτλα όλοι αυτοί εδώ στην περιοχή. Και θέλει να δει πως είναι το εργοστάσιο». Και μου λέει ο αστυνόμος: «Με τις λασπωμένες τις παντόφλες; Με αυτό το φουστάνι; Μέσα έχει επισήμους». Λέω: «Γιαγιά, τι σου είπα. Είδες, έχει επισήμους μέσα». Ακούει τη φασαρία ο Νίκος ο Μάρτης, με τον οποίον ήμασταν γνωστοί και μου λέει: «Τι συμβαίνει, Φαίδωνα;» Και του λέω να έρθει η γιαγιά. Την παίρνω τη γιαγιά και του λέω ότι θέλω μια χάρη. «Τι είδους χάρη;», μου λέει; «Τώρα που θα γίνουν τα εγκαίνια να καθίσει δίπλα σου η γιαγιά, που καλλιεργεί τεύτλα». Και παραδίπλα ήταν ο στρατηγός ο Κόρκας. Την βάζουν να κάτσει τη γιαγιά, που δεν μπορούσε να πατήσει ούτε κάτω, ήταν κοντούλα και τους ρωτάει: «Εσύ, τι δουλειά κάνεις;». Λέει υπουργός. «Δηλαδή, το πρωί τι δουλειά κάνεις;» Δεν ήξερε τι να απαντήσει ο Μάρτης. Εν συνεχεία ρωτάει τον στρατηγό του Δ’ Σώματος Στρατού. «Εσύ, παιδί μου τι δουλειά κάνεις;» Λέει είμαι στρατηγός. «Το πρωί που ξυπνάς, τι δουλειά κάνεις;» «Να», λέει «ετοιμαζόμαστε». «Δηλαδή, τι πόλεμο έχουμε;», μου λέει η γιαγιά. Δεν μπορούσα να απαντήσω. Λέω: «Γιαγιά, αυτοί είναι οι επίσημοι, εδώ πέρα». Έγιναν τα εγκαίνια και κάποια στιγμή παίρνω μαζί μου τον καμεραμάν, που ήταν τότε ο Γιώργος ο Φράστανλης. Και του λέω: «Όσο μιλάω εγώ με τη γριά και όλους αυτούς, εσύ τράβα συνέχεια». Όταν τελείωσε η τελετή είχαμε χάσει τη γριά. Και μου λέει ο Φράστανλης: «Η γιαγιά πήγαινε εκεί στον πάγκο και έβαζε τα σαντουιτσάκια στην τσέπη της». Μετά τη χάσαμε και όταν γυρίζαμε πίσω τη βλέπουμε πάλι να περπατάει. Που πάει η γιαγιά; Λέει: «Πάω πίσω στο χωριό». Την πάμε στο χωριό. Μας λέει: «Θα με αφήσετε έξω απ' το χωριό γιατί τι θα πούνε στο χωριό; Εγώ μόνοι με τόσους άντρες;» Λέω ότι δεν θα πούνε τίποτα. «Θέλουμε να δούμε το χωριό σου και το σπίτι σου». Πάμε στο χωριό και μας λέει να σας συστήσω τον Χαράλαμπο, τον άντρα μου. «Τι δουλειά κάνετε εσείς;» Λέει: «Εγώ είμαι επαγγελματίας ιχνηλάτης. Βοηθάω το στρατό να μαθαίνει τους καινούργιους, τους νεοσύλλεκτους, να βλέπουν ποια είναι τα περάσματα και τους δείχνω πως έρχονται οι Τούρκοι και οι μετανάστες και περνάνε τον Έβρο». «Εντάξει», λέει «την άλλη φορά που θα έρθετε θα σας κάνω και πίτα με πάπια». Και λέω στον Χαράλαμπο: «Τι στερήθηκες στη ζωή σου όλα αυτά τα χρόνια που είστε εδώ πέρα πάνω απομονωμένοι;» Λέει: «Κοίταξε να δεις, παιδάκι μου. Δεν έχω φάει πάστα και δεν έχω δει θέατρο». Την άλλη μέρα που λες κάνω εγώ ένα ρεπορτάζ στην επίσημη ΕΡΤ με όλα αυτά που έκανε πάταγο για την εποχή εκείνη. Μιλάμε για το 1977. Και με παίρνει τηλέφωνο ο συγγραφέας ο Αντώνης Σαμαράκης και μου λέει: «Κύριε Γιαγκιόζη, είδα το ρεπορτάζ σας. Μπορείτε να μου δώσετε περισσότερες πληροφορίες; Γιατί γράφω ένα διήγημα για τα διάφορα μέρη σε όλη την Ελλάδα που είναι ξεχασμένα. Και θέλω να το συμπεριλάβω και αυτό μέσα. Γιατί μου έκανε εντύπωση που ένας άνθρωπος τις ημέρες μας λέει: Δεν έφαγα πάστα και δεν έχω πάει θέατρο». Του λέω ότι θα κατέβω αύριο στην Αθήνα και δες σύμπτωση τώρα. Είχα κλείσει να συναντηθούμε στην Μεγάλη Βρετανία να τον κεράσω ένα καφέ και μου λέει η γυναίκα του ότι πέθανε χθες το απόγευμα. Αυτό ήταν ένα απ' τα μεγάλα ρεπορτάζ που έζησα.

Άλλο μεγάλο ρεπορτάζ;

Ο πρώτος που έκανε βίωμα τη βοήθεια προς τους βαλκανικούς λαούς μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων ήταν ο Θρασύβουλος ο Λαζαρίδης, ο δήμαρχος της Καλαμαριάς. Μάζευε φορτηγά με ρούχα και τον συνόδευσα δύο φορές. Και είμαστε τώρα στο Σεράγεβο και κάποια στιγμή του στέλνει ένα γράμμα μια κοπελίτσα και του λέει: «Δήμαρχε, στη βοήθεια που μας στείλατε βρήκα ένα παλτουδάκι και το φοράω. Αλλά στη τσέπη είχε και ένα σημείωμα, που έλεγε: Πως είναι η Καλαμαριά; Δεν την γνωρίζω. Δεν έχω δει θάλασσα. Και θέλω να έρθω στη Θεσσαλονίκη να δω θάλασσα». Και έτσι το κανονίσαμε.

Τον Κωνσταντίνο Καραμανλή πότε τον γνωρίσατε; Και ποια σκηνή θυμάστε;

Για τον Καραμανλή θα τα διαβάσεις εδώ στο βιβλίο μου «Η Θεσσαλονίκη του Καραμανλή». Είμαστε το 1961 και η πλατεία Αριστοτέλους είναι η μήτρα όλων των μεγάλων συγκεντρώσεων των εποχών εκείνων. Και ο Γεώργιος ο Παπανδρέου είχε μια πολύ μεγάλη συμπάθεια στη Θεσσαλονίκη. Γιατί ο αδελφός του ο Νίκος σκοτώθηκε στους βαλκανικούς Πολέμους ως αξιωματικός στη μάχη του Λαχανά. Είχε μεγάλη αγάπη για τη Θεσσαλονίκη και ερχόταν συνοδεύοντας τον Βενιζέλο τα χρόνια εκείνα. Και έλεγε στις δηλώσεις του ότι όποιος γεμίσει την πλατεία Αριστοτέλους είναι ο αυριανός πρωθυπουργός. Το 1960 το φθινόπωρο γίνεται η μεγάλη συγκέντρωση της ΕΡΕ και μιλάει ο Καραμανλής από το μπαλκόνι που είναι πάνω από την είσοδο στο Ολύμπιον. Το διαμέρισμα αυτό ανήκει στην οικογένεια του Θωμόπουλου, ο Τέλης, ο γιος του, το έχει ακόμη. Και έλεγε ότι επειδή ήταν προσωπικοί φίλοι με τον Καραμαλή εμείς δεν θα το δώσουμε πουθενά αλλού το μπαλκόνι και ότι θα μείνει μόνο για τον Καραμανλή. Εγώ τότε δουλεύω δίπλα ακριβώς που ήταν ο Ελεύθερος Λαός. Και μου λέει ο διευθυντής μου τότε, ο Νάστος ότι έχει αρρωστήσει ο Άγγελος Φαρμάκης, ο πολιτικός συντάκτης και παλιός δημοσιογράφος. «Θα πας να καλύψεις τη συγκέντρωση». Πηγαίνω δίπλα και μου λέει ο Νάστος, ο οποίος ήταν φίλος του Καραμαλή, ότι θα συναντήσεις τον ιδιαίτερό του, τον Βάσ Βάς. Ήταν ένας πολύ σπουδαίος δημοσιογράφος, που ξεκίνησε από την Αλήθεια. Είναι ο πρώτος δημοσιογράφος από τη Δύση που κάλυψε την επανάσταση στην Βουδαπέστη, όταν μπουκάρανε τα σοβιετικά τανκς. Και μου λέει: «Θα σας γνωρίσω με τον Καραμανλή και αύριο θα έρθετε μαζί μου στην περιοδεία». Γιατί θα πηγαίναμε να καλύψουμε όλη την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Οι δυο κοντινοί του είναι ο Νίκος ο Μέρτζος και εγώ, μας λέει ο Βάσ Βασ. Σε λίγο θα σας γνωρίσουμε τον Καραμανλή. Εκεί τον είδα για πρώτη φορά.

Πώς ήταν η εικόνα; Τι εντύπωση σας δημιούργησε;

Ήταν αψύς, θα τα διαβάσεις εδώ πέρα μέσα στο βιβλίο. Δεν μπορούσες να τον πλησιάσεις στα δύο μέτρα. Αυτό «το κοντά» που γίνεται τώρα και το «τι κάνετε;» δεν υπήρχε εκείνη την εποχή. Μάλιστα μια φορά στο αεροδρόμιο ο Ζαρντινίδης πήγε να του καλύψει την πλάτη από πίσω και έπεσε επάνω του. Και του λέει ο Καραμανλής: «Νικολάκη, με τους φίλους ούτε πολύ μακριά ούτε πολύ κοντά».

Άρα, η πρώτη εικόνα ήταν αυτή.

Την άλλη μέρα στη είσοδο της οδού Λαγκαδά ο Νίκος ο Μέρτζος και εγώ ξεκινήσαμε μαζί. Περιμέναμε, μας παίρνει το δεύτερο αμάξι του Καραμανλή στην περιοδεία. Πηγαίνουμε Σέρρες, πηγαίνουμε Καβάλα, πηγαίνουμε από την Καβάλα προς την Ξάνθη και μετά μεσολαβεί το Πόρτο Λάγος. Εκεί στην άκρη, στα ανατολικά, έχει μια πολύ ωραία ακτή που λέγεται Φανάρι. Και τους είπε ο Καραμανλής να σταματήσουμε εδώ για ένα καφέ. Εκείνη την εποχή δεν υπάρχει τηλεόραση, είναι μόνο ραδιόφωνο και εφημερίδες. Όλοι οι μεγάλοι δημοσιογράφοι της εποχής εκείνης και με μεγάλη διαφορά ηλικίας από εμάς ήταν εκεί. Εγώ με τον Νίκο είμασταν οι πιο μικροί ηλικιακά. Ήμασταν εκεί, όλοι μαζεμένοι να παρακολουθούμε τις κινήσεις του Καραμανλή. Και τον βλέπουμε από μακριά που βαδίζει μόνος του στην αμμουδιά. Είμαστε το 1960, κράτησε το αυτό. Ένας ιδιαίτερός του, ο Τσανάκας, μας λέει ότι ο πρόεδρος θέλει να δει τους δύο Μακεδόνες δημοσιογράφους από τη Θεσσαλονίκη. Και πάμε μαζί του κάτω στην ακτή, όπου ο Καραμανλής φορούσε ένα γκρι κοστούμι. Είχε βγάλει το σακάκι του, το έβαλε στο πλάι, σήκωσε τα μπατζάκια, έβγαλε τα παπούτσια του, τα έβαλε μέσα στο νερό και συνομιλούσε με τη θάλασσα. Όπως σου το λέω. Νοερά μπορείς να φανταστείς την εικόνα. Εκεί, λοιπόν, που μονολογούσε ο ιδιαίτερός του λέει: «Ήρθανε τα παιδιά». Ούτε καν απαντάει. Από εδώ ο Νίκος ο Μέρτζος, από εδώ εγώ. Και λέει ο Καραμανλής, κοιτάζοντας πάλι το Θρακικό πέλαγος. «Σε λίγο θα έρθουν σκοτεινές δυνάμεις στη χώρα μας, οι οποίες θα αλυσοδέσουν τον ελληνικό λαό. Ο ελληνικός λαός θα χάσει την ελευθερία του, οι εφημερίδες δε θα μπορούν να γράψουν ό,τι θέλουν, θα οπισθοδρομήσει η οικονομία. Ο λαός θα στενάξει, θα διωχθεί ο πολιτικός κόσμος. Θα απομακρυνθούμε από την Ευρώπη». Και κάποια στιγμή δίχως πάλι να μας μιλήσει μας λέει: «Δεν σας θέλω άλλο». Και φεύγουμε. Στα μέσα του δρόμου για να πάμε να συναντήσουμε τους άλλους, στα 50 μέτρα, μου λέει ο Νίκος: «Αυτός τι λέει, τρελάθηκε; Τι ανοησίες είναι αυτές;». Εκείνη την εποχή εμείς δεν μπορούσαμε να διεισδύσουμε σε τέτοιες βαθιές γνώσεις με προοπτική την πολιτική και τις ανωμαλίες που έρχονταν. Απλοί, νεαροί δημοσιογράφοι ήμασταν.

Έπεσε μέσα σε αυτά

Ήξερε εφτά χρόνια πριν, διότι τότε ήλεγχε την ΚΥΠ με τον στρατηγό τον Νάτσινα, ο οποίος του έλεγε ότι υπάρχει ένας Σύνδεσμος στο στρατό, ο οποίος δουλεύει παράλληλα, αλλά τους κρατούσε ο στρατηγός ο Σόλων ο Γκίκας.

Υπάρχει και επιμύθιο;

Περνάνε τα χρόνια. Το 1974 με παίρνει ο Γιάννης ο Καράς, επειδή έκανα δημόσιες σχέσεις στο «Πόρτο Καρράς» και μου λέει: «Φαίδωνα, πάρε μια ανθοδέσμη και έναν φωτογράφο και έλα κάτω στον Μαρμαρά. Παίρνω τον Γιώργο τον Χριστοφορίδη και πάμε. Του λέω: «Κύριε Γιάννη, τι τρέχει;». «Κάτσε» λέει «τώρα θα δεις. Θα προσγειωθεί ένα ελικόπτερο, ένα στρατιωτικό ελικόπτερο και μέσα είναι ο Καραμανλής». Και βγαίνει από πίσω του ο στρατηγός ο Κρητικός, που ήτανε διοικητής του Γ’ Σώματος Στρατού. Και του λέω «Στρατηγέ, πως γίνεται και έρχεστε σε αυτές τις ερημιές που ακόμη η χούντα δείχνει τα δόντια της;». Μου λέει: «Θα σου πω». Και ξεκινήσαμε όλοι μαζί και μείναμε τρεις ημέρες επάνω στην Βίλα Γαλήνη. Τρεις ημέρες, κουβέντα κουβέντα και να μας ρωτάει όλους γύρω γύρω ο Καραμανλής. «Εκεί τι γίνεται;» Και να μου μου λέει και εμένα: «Στη Θεσσαλονίκη έχω κάποιους φίλους. Αν τους θυμάστε;». Λέω: «Ναι, πρόεδρε πριν από 11 χρόνια στο Φανάρι, μαζί με τον συνάδελφό μου τον Νίκο το Μέρτζο, μας είχατε πει κάτι, το οποίο ήταν ακριβώς η εικόνα που θα ερχόταν μετά από τα 7 χρόνια. Δηλαδή, δικτατορία». Και λέει: «Αχ παιδάκι μου, πού να τα θυμάμαι εγώ τώρα όλα αυτά. Στο Παρίσι συνάντησα τόσο κόσμο όλα αυτά τα χρόνια. Ας τα ξεχάσουμε όλα αυτά. Και ας δούμε τι θα γίνει από εδώ και πέρα».

Γνωρίσατε αργότερα και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και τον σημερινό πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η γνώμη σας;

Τους γνώρισα και τους δύο. Τον Μητσοτάκη τον μεγάλο τον γνώρισα υπό τις εξής συνθήκες. Το ‘75 με ‘76 γίνανε οι εκλογές. Εγώ έχω έναν συγγενή από την Έδεσσα, τον βουλευτή, μακαρίτης πλέον, τον Χρήστο τον Βυζοβίτη, ο οποίος είναι ιδιαίτερος του Μητσοτάκη στην Αθήνα. Και με παίρνει στον Ελληνικό Βορρά, όπου εγώ τότε έκανα πολιτικό ρεπορτάζ και μου λέει: «Θέλω να σου συστήσω τον πρόεδρο, τον Μητσοτάκη, να σου πει δύο λόγια».

Ο Μητσοτάκης είναι εκτός ΝΔ τότε.

Και μου λέει: «Γράψε και για εμάς κάτι, για το νέο κόμμα των Νεοφιλελευθέρων». Εκείνη την εποχή ο Μητσοτάκης είχε μαζί του τον Παυλή τον Βαρδινογιάννη και τον Νικήτα τον Βενιζέλο, του Σοφοκλή του Βενιζέλου τον γιο. Σε όλη τη διάρκεια της χούντας όταν έφυγε από την Ελλάδα μέσω Τουρκίας ο Μητσοτάκης και πήγε στο Παρίσι, ήταν ένας από τους καθημερινούς συνομιλητές του Καραμανλή και τον ενημέρωνε για τα γεγονότα που γινότανε στην Ελλάδα και στον περίγυρο της Ευρώπης.

Στενή καθημερινή σχέση, δηλαδή.

Μάλιστα του έστελνε και πληροφόρηση από τον Γιάννη τον Βελλίδη, καθώς ο Μητσοτάκης είχε φέρει σε επαφή τον Βελλίδη με τον Καραμαλή. Και ενθουσιάζεται τόσο πολύ με τον βασιλόφρονα Βελλίδη ο Καραμαλής που του λέει: «Μπορείς να με βοηθήσεις σε κάτι;» Έτσι από την επομένη του έστελνε κάθε μέρα ο Βελλίδης με δικό του άνθρωπο και δικά του λεφτά μια εφημερίδα της κυβερνήσεως και ενημερωνόταν ο Καραμαλής στο Παρίσι για τις μετακινήσεις, τις αποταξίες και τις προαγωγές των αξιωματικών.

Κάποια στιγμή του λέω του Μητσοτάκη όταν πλέον κατέβηκα στην Αθήνα και τον γνώρισα και πριν ακόμη έρθει στην ΝΔ. «Πρόεδρε πως είναι δυνατόν ενώ ήσασταν τόσο κοντά με τον Καραμανλή στην κυβέρνηση της Εθνικής Ενότητας να μην είστε και εσείς παρών;» Λέει με ειδοποίησε ότι ο Μαύρος είπε ότι αν θα έρθει αυτός ο αποστάτης στην κυβέρνηση εγώ δεν θα είμαι. Και ήταν τότε οι κρίσιμες οι συνομιλίες που έκανε με τον Ντεμιρέλ ο Μαύρος και αναγκάστηκε να του πει ο Καραμανλής ότι δε θα έρθεις στο κόμμα ως απλός βουλευτής. Θα κάνεις ένα δικό σου κόμμα. Και έβαλε τα χρήματα ο Βαρδινογιάννης και έγινε το κόμμα των Φιλελευθέρων και ήρθαν στη ΝΔ ο Θανάσης Κανελλόπουλος, ο Μιχάλης Παπακωσταντίνου, με τον οποίον ήμουν συνεργάτης τόσα χρόνια και υπήρξε υπουργός εξωτερικών, και ο Μητσοτάκης.

Η εικόνα του Μητσοτάκη ποια ήτανε;

Μετά το 1950 ήτανε ένας από τους μεγαλύτερους και πιο σπουδαίους πολιτικούς στην Ελλάδα. Δεν ήτανε στυγνός πολιτικός, με την έννοια ότι το ένστικτό μας είναι μόνο η πολιτική. Είχε καρδιά, δούλευε ο ψυχισμός του, δηλαδή καμιά φορά αν έβλεπε κάποιον ότι δεν μπορούσε να τα φέρει βόλτα, ρωτούσε τον ιδιαίτερο ότι τον Πευκιανάκη: «Αυτόν τον δώσαμε αντίδωρο;». Με την έννοια, δηλαδή, να βοηθήσει ανθρώπους.

Ο γιος του και σημερινός πρωθυπουργός;

Τον γνώρισα στην Κομοτηνή στις εκλογές του ‘89. Εκείνη την εποχή είχε επιστρατευτεί όλος ο κόσμος που μπορούσε να επηρεάσει τότε ο Μητσοτάκης για να βοηθήσει τον Κώστα τον Καραμανλή. Ακόμη ήταν νέος ο Κυριάκος. Είναι ορθολογιστής, είναι ψυχρός, δεν είναι σαν τον πατέρα του ανοιχτός και συναισθηματικός. Έχει κάνει λαμπρές σπουδές και σήμερα εάν τον δεις στα φόρα της Ευρώπης, στις Βρυξέλες ή όπου αλλού, είναι ο μοναδικός που τον εκτιμούν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Είδες ασφαλώς και την ομιλία του στην Γερουσία που δείχνει ότι εμφορείται από τις ιδέες της αμερικάνικης νοοτροπίας. Έχει κάνει πολύ καλές σπουδές στη Βοστόνη γι' αυτό και ξεχωρίζει από τους άλλους Ευρωπαίους πολιτικούς, αλλά πιστεύω ότι εάν δεν εκλεγεί σε αυτές τις εκλογές, θα πάμε σε χάος αυτή τη στιγμή και θα δεις ότι θα γίνει χαμός.

Θα πάει στην Ευρώπη;

Δεν ξέρω αν θα πάει έξω, διότι πρόσεξε να δεις τι συμβαίνει. Από την πείρα μου στο Στρασβούργο και στις Βρυξέλες βλέπω ότι σου δίνουν αξιώματα εκεί, μόνο όταν έχεις αξιώματα. Αν έχεις πέσει δεύτερος -όπως έλεγε ο Ωνάσης- ισχύει ότι ο δεύτερος πάντα ξεχνιέται. Λοιπόν, αν δεν έχεις πια αξιώματα, μετά τι να σε κάνουν έξω, αλλά ενδεχομένως για κάπου τον έχουνε ορίσει. Αλλά τώρα δεν είναι ακριβώς ίδια τα πράγματα, διότι λίγο σα να είχε πλησιάσει να ακολουθεί την πολιτική του Τραμπ, η οποία βέβαια αυτή τη στιγμή είναι καταδικαστέα από όλους.

Επειδή είναι σε μια δύσκολη περίοδος τώρα η ΝΔ, τι βλέπετε ότι πρέπει να κάνει από εδώ και πέρα για να κερδίσει και τις τρίτες συνεχόμενες εκλογές;

Κοίταξε, εγώ δεν είμαι έμπειρος σε αυτά τα πράγματα, διότι οι εκλογές αυτές θα κριθούν από αυτούς οι οποίοι θα σηκωθούν από τον καναπέ. Μην ξεχνάς ότι στις τελευταίες εκλογές κατέβηκε το 57% του εκλογικού σώματος. Εάν κατέβει η νεολαία, η νεολαία περισσότερο είναι στον νταηλίκι και στη βαβούρα, τους οποίους δεν τους έχει η ΝΔ και τους έχουν αυτά τα για μένα περιθωριακά κόμματα. Γι' αυτό βλέπεις και ανεβασμένα ποσοστά σε Βελόπουλο και Κωνσταντοπούλου. Δεκάρια δηλαδή, διότι κάποιοι θέλουν να δουν μόνο νταβαντούρι και φασαρία.

Πάμε στα πιο προσωπικά. Τα της σημερινής σας οικογένειας μας τα είπατε. Ομάδα υπάρχει; Συμπαθείτε κάποια ομάδα;

Ανέκαθεν υποστήριζα δύο ομάδες. Ξεκίνησα με λαμπρή σταδιοδρομία ως αθλητικογράφος, με τον καπετάνιο του αθλητικού ρεπορτάζ, τον Τάκη τον Χασίρ. Εγώ κάλυπτα την εποχή εκείνη τον Ηρακλή και τον Απόλλωνα Καλαμαριάς.

Σε ποια εφημερίδα;

Μιλάμε για την περίοδο που ήμουνα και στον Ελληνικό Βορρά και στην Εσπερινή και στον Ελεύθερο Λαό και στην Δράση. Και ένα διάστημα κάλυπτα και τον Γιάννη Διακογιάννη όταν έβγαζε την Ομάδα με την εφημερίδα Τα Νέα.

Άρα, Ηρακλής.

Είχε ξεπέσει τα τελευταία χρόνια και έδωσα όλο μου το βάρος στον Απόλλωνα Καλαμαριάς, διότι είμαι και λίγο Καλαμαριώτης.

Υπάρχει κάποιος τρόπο με τον οποίο χαλαρώνετε σήμερα;

Χαλαρώνω με τα εγγόνια μου. Ο ένας είναι φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονία στο δεύτερο έτος. Το άλλο εγγόνι, ο Κωνσταντίνος, τελειώνει τώρα το Λύκειο στην Καλαμαριά. Και από τον μεγάλο μου το γιο τον Γιώργο, η Μαρκέλα, τελειώνει το Αμερικάνικο Κολέγιο. Η χαλάρωση ήταν μέχρι πρότινος και η συνεργασία που κάνω με τη Μονή της Σίμωνος Πέτρας βοηθώντας τη Βιβλιοθήκη τους, όπου πηγαίνω αρκετές φορές το χρόνο. Τώρα θα φύγω σε λίγες μέρες πάλι με μια ομάδα και πάμε επάνω. Διότι θέλουμε σιγά σιγά να αποκτήσει καλούς φίλους το Άγιο Όρος, το οποίο βάλλεται πανταχόθεν και αυτή τη στιγμή υπάρχει και ένας ψιλοϊερός πόλεμος μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων.

Γράφετε και βιβλία.

Έχω γράψει μέχρι στιγμής 32 βιβλία. Αυτή τη στιγμή είναι στα τυπογραφεία γύρω στα 6 βιβλία. Αυτή τη βδομάδα θα κυκλοφορήσει η «Βρετανική εντολή», όπου περιγράφω με ταξίδια που έχω κάνει στην Ευρώπη και στα Βαλκάνια και στη Μεσόγειο, το ρόλο που έπαιξαν οι Βρετανοί, οι οποίοι κρατούσαν και τα κλειδιά της Ελλάδος στην κατοχή. Ένα άλλο βιβλίο, το οποίο έχω τελειώσει, λέγεται «Το πατάρι του Θανάση» και αφορά στη Θεσσαλονίκη του παρελθόντας. ενώ ένα άλλο που τιτλοφορείται «Αναμνήσεις της γριάς ελιάς» αφορά στον Διάπορο στη Χαλκιδική, όπου υπάρχει μία ελιά η οποία με συγκεκριμένες έρευνες των δασαρχών της περιοχής είναι πάνω από 2.000 χρόνια. Και εκεί δημιουργώ γύρω από αυτήν την ελιά μία μυθοπλασία και μία ενδεχόμενη φαντασίωση, γιατί είναι σε τέτοιο σημείο όπου συνομιλεί με τον Αριστοτέλη, συνομιλεί με τους πρώτους Σταυροφόρους που έβγαιναν να απελευθερώσουν την Κωνσταντινούπολη, συνομιλεί με τους Πέρσες, οι οποίοι κατεβαίνανε κάτω για την Ναυμαχία της Σαλαμίνας και των Μαραθώνα, συνομιλεί με τον Άγιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη που δημιούργησε το Άγιο Όρος. Ένα άλλο επίσης πολύ σημαντικό βιβλίο είναι η «Αρπαγή της Ραχήλ από το Καλαμαρί». Ένα συγκλονιστικό βιβλίο, με πολύ Θεσσαλονίκη, που ξεκινά από το 1943 και φτάνει στο σήμερα.

Κύριε Γιαγκιόζη, για το τέλος η ερώτηση με το μαγικό ραβδί: αν το είχατε τι θα αλλάζατε στη Θεσσαλονίκη;

Δεν είμαι δημιουργός για να ξέρω τι θα αλλάξει, αυτό είναι στα χέρια των ειδικών και υπάρχουν πάρα πολλοί τέτοιοι. Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη που εγώ την ονομάζω, όπως και οι παλιοί, η προσφυγούπολη. Σήμερα οι νεότεροι την λένε η πόλη των προσφυγών. Υπάρχει μια μειοψηφία στην πόλη που όταν είναι κάτι να γίνει υπάρχει μια άρνηση. Να μη γίνει ο περιφερειακός, να μη γίνει ο flyover, να μη γίνει η επέκταση της παραλίας. Όλο είναι να μην, να μην, να μην. Εγώ ανησυχώ για το μέλλον και τις μετακινήσεις πληθυσμών. Ένα απόγευμα στα μέσα του ‘95 πήρε κάποιος ένα τηλέφωνο στο Νίκο τον Ζαρντινίδη, τον απόμαχο ευπατρίδη της πολιτικής και του είπε. «Κύριε Ζαρντινίδη, είμαι σε ένα ξενοδοχείο στην Ουάσιγκτον, είμαι εμπορευόμενος από τη Θεσσαλονίκη και βλέπω ότι έχει μια πινακίδα η οποία γράφει –ήταν μια ημερίδα- «Το παρόν και το μέλλον μιας πόλης στα Βαλκάνια, της Θεσσαλονίκης». Και βλέπω ότι έχει Βούλγαρους, Σέρβους, Εβραίους, Εγγλέζους, Γερμανούς και Αμερικανούς και δεν υπάρχει ούτε ένας Έλληνας. Συζητούσαν για το μέλλον μιας πόλης, η οποία δε συμμετείχε. Δεύτερη ερώτηση: μπαίνοντας στο καινούριο αιώνα είχε την επαφή η Ευρωπαϊκή Ένωση και έδωσε την ιδιότητα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας στη Στοκχόλμη. Και η Στοκχόλμη επέλεξε δύο θέματα για να καλύψει την προεδρία της. Το ένα θέμα ο κινέζικος κινηματογράφος και το άλλο οι μετακινήσεις πληθυσμών. Και έλεγε ότι την προσεχή δεκαετία θα μετακινηθούν πάνω από 17 εκατομμύρια κόσμος από τα ανατολικά και από τα νότια προς το κέντρο της Ευρώπης, το οποίο πιστοποιείται και είχε και μια ειδική παράγραφο για την Ελλάδα και ιδιαίτερα για τη Θεσσαλονίκη, όπου λέει ότι το 2080 στην πόλη Θεσσαλονίκη, τη δεύτερη πόλη της Ελλάδος, μόνο το 20% θα μιλάει ελληνικά. Και υπάρχει μια απάντηση τότε από τον ίδιο Οργανισμό που λέει ότι η Θεσσαλονίκη θα είναι μια πατρίδα, η οποία δεν θα είναι μια δική τους πατρίδα.