Σε οικονομική ασφυξία οι Δήμοι: Άδεια κατά 2,5 δισ. ευρώ τα ταμεία, μειωμένο κατά 50% το προσωπικό

Σε πρωτοφανή κατάσταση οικονομικής ασφυξίας βρίσκονται σχεδόν όλοι οι Δήμοι της χώρας, ενώ ακόμη και μεγάλοι οικονομικά ισχυροί Δήμοι, αδυνατούν να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους, καθώς το χρηματοδοτικό κενό στην πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση υπερβαίνει τα 2,4 δισ. ευρώ.

Η μη απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων, η ενεργειακή κρίση και η αύξηση του λειτουργικού κόστους, έχει ως αποτέλεσμα οι Δήμοι να βρίσκονται με τη «θηλιά» στον λαιμό. Σήμερα, το συνολικό λειτουργικό τους κόστος ανέρχεται στα 5,5 δισ. ευρώ, ενώ η κρατική χρηματοδότηση για το 2026 ανέρχεται περίπου στα 2,9 δισ. ευρώ, που σημαίνει ότι υπολείπονται 2,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 1,3 δισ. ευρώ αφορά το λειτουργικό κόστος και το 1,2 δισ. ευρώ τη συντήρηση και βελτίωση των υποδομών.

Την ίδια ώρα, καταγράφεται ακραία υποστελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών, καθώς μόνο το 57% των θέσεων είναι καλυμμένο, ενώ «πάτο» πιάνουν οι Δήμοι στη χώρα μας στο επίπεδο των εσόδων, αφού στο 55% των Δήμων, τα ίδια έσοδα είναι κάτω από 20%. Ακόμη χειρότερη είναι η κατάσταση στον τομέα της δημοσιονομικής αποκέντρωσης, στους πόρους δηλαδή που διαθέτουν οι Δήμοι, αφού η Ελλάδα έχει την τελευταία θέση στην Ε.Ε.

Τα παραπάνω στοιχεία, που επιβεβαιώνουν τη δραματική οικονομική κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει οι Δήμοι, αλλά και την έλλειψη αναπτυξιακών προοπτικών τους, αποτυπώνει η μελέτη που εκπόνησε για λογαριασμό της ΚΕΔΕ η Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) για το πραγματικό λειτουργικό κόστος των Δήμων.

Η μελέτη αυτή μάλιστα, σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, θα αποτελέσει και το κύριο διαπραγματευτικό χαρτί των δημάρχων, απέναντι στην κυβέρνηση, στην οποία και θα την παρουσιάσουν, όπως και στους αρχηγούς των κομμάτων, ζητώντας να καταθέσουν τις προτάσεις τους, στο πλαίσιο των προεκλογικών τους προγραμμάτων.

Παρασκευή 17 Ιου 2026, 07:00

Με τη «θηλιά» στον λαιμό οι Δήμοι - Ούτε φέτος βγαίνει ο λογαριασμός που «φουσκώνει» λόγω ενεργειακού κόστους

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Τι έδειξε η μελέτη για έσοδα και προσωπικό

Σύμφωνα με τον Διευθυντή Οικονομική Ανάπτυξης, Οργάνωσης και Περιβάλλοντος της ΕΕΤΑΑ, Ιωάννη Γούπιο, ο οποίος παρουσίασε τα πορίσματα της μελέτης στη χθεσινή συνεδρίαση του Δ.Σ της ΚΕΔΕ, το συμπέρασμα είναι ότι για το έτος 2025, το λειτουργικό κόστος των Δήμων ανήλθε σε 5 δισ. 350 εκατ. ευρώ και υπολείπεται κατά 2,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 1,3 δισ. ευρώ αφορά το λειτουργικό κόστος και το 1,2 δισ. ευρώ αφορά τη συντήρηση και βελτίωση των υποδομών.

H μελέτη, όπως είπε, έγινε με βάση το κόστος ένα Δήμο, και εκτός από τη μεγάλη μείωση των πόρων των Δήμων, κρίσιμο ζήτημα που αναδεικνύει είναι το προσωπικό. Και αυτό, γιατί από την έρευνα που διενεργήθηκε, μόνο το 57% των θέσεων των ψηφιακών οργανογραμμάτων στους Δήμους είναι καλυμμένο, και μάλιστα σε ειδικές κατηγορίες, όπως μηχανικοί και πληροφορική οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες.

Αυτό σημαίνει, εξήγησε ο κ. Γούπιος, ότι οι ελλείψεις σε αυτούς του κλάδους είναι πολύ μεγάλες και περιορίζει την επιχειρησιακή ικανότητα των Δήμων. Επίσης, είπε, όλοι οι Δήμοι δεν είναι ίδιοι, καθώς σε μικρούς και ορεινούς Δήμους η υστέρηση του προσωπικού είναι μεγαλύτερη.

Σημαντικό στοιχείο της έρευνας, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ποια είναι τα πραγματικά ίδια έσοδα σε σχέση με τις επιχορηγήσεις που λαμβάνουν οι Δήμοι, αφαιρώντας όμως τις ανταποδοτικές υπηρεσίες.

Η μελέτη αποδεικνύει ότι σε πάνω από το 55% των Δήμων, τα ίδια έσοδα είναι κάτω από 20%, που σημαίνει αν δεν έχει πόρους από το κράτος δεν έχει και ίδιους πόρους να διαθέσει. «Αυτό όμως δεν αφορά μόνο τους μικρούς Δήμους, αλλά και τους μεγάλους και είναι στοιχείο που δείχνει παράλληλα τη διαφορετική διαστρωμάτωση των Δήμων, κυρίως όμως την οικονομική ασφυξία τους, επειδή μη έχοντας πόρους δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις αρμοδιότητές τους», υπογράμμισε ο διευθυντής Οικονομικής Ανάπτυξης της ΕΕΤΑΑ.

Μείον στους ΚΑΠ και τις επενδυτικές δαπάνες

Όσον αφορά στο κομμάτι των επενδυτικών δαπανών, ο κ. Γούπιος επιβεβαίωσε ότι η ΣΑΤΑ, που μειώθηκε πριν από 15 χρόνια κατά 80%, παραμένει καθηλωμένη, παρά τις μεγάλες ανάγκες των Δήμων για τη συντήρηση των υποδομών.

Κρίσιμο θέμα για τους Δήμους, με βάση τα στοιχεία της μελέτης είναι οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ), καθώς τη δεκαετία της κρίσης μειώθηκαν κατά 55%, ενώ η ΣΑΤΑ κατά 85%, γεγονός που δημιούργησε ιδιαίτερα προβλήματα στους Δήμους.

Συνοπτικά, η μελέτη αναφέρει ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια δραματική αύξηση των φόρων εισοδήματος, που κυμαίνεται από 57% στο φόρο του εισοδήματος και 35% στο ΦΠΑ, την ώρα που στο καλάθι των ΚΑΠ αυτοί οι δύο πόροι είναι οι πιο δυναμικοί.

Και ενώ το κράτος προχωρά σε αυξήσεις, η Αυτοδιοίκηση δεν παίρνει αυτές που της αναλογούν. Ενώ δηλαδή, η αύξηση από το 2022 είναι κατά μέσο όρο 50%, η Τοπική Αυτοδιοίκηση παίρνει μόλις το 28%, ποσοστό που δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες που υπάρχουν.

Τελικό συμπέρασμα, κατά τον κ. Γούπιο, είναι ότι η Αυτοδιοίκηση, παρότι αποτελεί κομμάτι της κρατικής διοίκησης, δεν αποτελεί ισότιμο εταίρο του κράτους.

Αναφερόμενος στα στοιχεία της μελέτης, ο πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών της ΚΕΔΕ Γιάννης Μουράτογλου, τόνισε ό,τι αφενός έδειξε ότι το κόστος λειτουργίας των Δήμων αγγίζει τα 5,5 δισ. ευρώ., αφετέρου έκανε σαφές ότι αυτή η κοστολόγηση έγινε για πρώτη φορά, καθώς και το 2012 αντίστοιχη μελέτη είχε προσεγγίσει το ελάχιστο κόστος λειτουργίας.

Η Αυτοδιοίκηση, είπε, καλείται να αντιμετωπίσει νέες αρμοδιότητες που μεταφέρονται κατά καιρούς και δεν καλύπτονται από τους αναγκαίους πόρους. «Η μελέτη δείχνει ότι μπορεί οι Δήμοι να έλαβαν 2,9 δισ. ευρώ, αλλά το κόστος δεν μπορεί να είναι κάτω από τα 5,5 δισ. ευρώ.

Το αξιοσημείωτο, συνέχισε ο κ. Μουράτογλου, είναι ότι από τα περίπου 5, 5 δισ. ευρώ, σχεδόν το 46,4% αφορά δαπάνες προσωπικού, το 27,2% λειτουργικές δαπάνες (ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, συντηρήσεις και λοιπές παροχές), ενώ το υπόλοιπο αφορά μεταβιβαστικές πληρωμές, αμοιβές τρίτων και λοιπές ανελαστικές δαπάνες.

Ευρωπαϊκή εμπειρία

«Χαστούκι» όμως για τους ελληνικούς Δήμους, είναι και τα στοιχεία με βάση την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών και των Δήμων και τους δείκτες της: την πολιτική, διοικητική και δημοσιονομική αποκέντρωση.

Στον πρώτο δείκτη οι Δήμοι στη χώρα μας είναι στο μέσο όρο, στον δεύτερο δείκτη, που μετρά ποιος πραγματικά έχει τις αρμοδιότητες, είναι στην 23 θέση, μεταξύ των 27 στην Ε.Ε

Στο δείκτη μάλιστα της δημοσιονομικής αποκέντρωσης, στους πόρους δηλαδή που διαθέτουν οι Δήμοι, η Ελλάδα έχει την τελευταία θέση στην Ε.Ε.

Αυτό, με βάση τα συμπεράσματα της μελέτης, δείχνει ότι όλες οι χώρες που ήταν συγκεντρωτικές στην Ε.Ε, έχουν ξεπεράσει κατά πολύ την Ελλάδα και η Αυτοδιοίκηση στην χώρα μας κάνει βήματα πολύ αργά σε σχέση με άλλες χώρες.

Κυρίζογλου: Επιβεβαιώνονται οι θέσεις της ΚΕΔΕ

Στην τοποθέτησή του για τα πορίσματα της μελέτης της ΕΕΤΑΑ, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου, σχολίασε ότι είναι η πρώτη μελέτη που επιβεβαιώνει τις θέσεις της ΚΕΔΕ.

«Η πρόταση στην οποία καταλήγει και σε αυτό συμφωνούμε, είναι η σταδιακή προσαρμογή των ΚΑΠ, ώστε να προσεγγίσουν σε βάθος πενταετίας το 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού με στόχο την κάλυψη της διαπιστωμένης χρηματοδοτικής απόκλισης και την αποκατάσταση της συνταγματικής αναλογίας πόρων και αρμοδιοτήτων», τόνισε ο κ. Κυρίζογλου.

Μεταξύ άλλων, είπε, προτείνεται θεσμοθέτηση σταθερού χρηματοδοτικού εργαλείου για τη συντήρηση των σχολικών μονάδων, των οδικών δικτύων, των αθλητικών εγκαταστάσεων, των δημοτικών κτιρίων κλπ. βασικών υποδομών.

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ ανέφερε ακόμη ότι η μελέτη θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του οργάνου, θα αποσταλεί η σύνοψή της σε όλους τους δημάρχους, θα διοργανωθεί διαδικτυακή ημερίδα στους δημάρχους, θα ενημερωθεί το Δ.Σ της ΕΝ.ΠΕ , ενώ θα σταλεί σε όλους του βουλευτές, με αίτημα να δεσμευτούν, με βάση τα στοιχεία που παρουσιάζονται, να καταθέσουν προτάσεις στα προεκλογικά προγράμματά των κομμάτων τους.

Παράλληλα θα ζητηθεί συνάντηση της Ε.Ε της ΚΕΔΕ με τον πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη, τους προέδρους και τα επιτελεία των κομμάτων, τους υπουργούς και υφυπουργούς Εσωτερικών και Οικονομικών και με το προεδρείο της βουλής.

Ο κ. Κυρίζογλου, είπε επίσης, ότι στο πλαίσιο των αγωνιστικών κινητοποιήσεων της ΚΕΔΕ, που άρχισαν τον περασμένο Δεκέμβριο, «θα γίνει, αν χρειαστεί και αν δούμε ότι δεν ικανοποιούνται τα αιτήματά μας, παράσταση διαμαρτυρίας στη Βουλή».