Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην Google«Παραθερίζει» σταθερά στις τσέπες μας η ακρίβεια με τις ανατιμήσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ που θυμίζουν… πολεμικό ναρκοπέδιο να επιμένουν πεισματικά, ασκώντας αφόρητες πιέσεις στα οικονομικά των νοικοκυριών και αντανακλώντας εγγενείς και χρόνιες στρεβλώσεις της αγοράς.
Στο πλαίσιο αυτό, σε υψηλές πτήσεις (5,2%) κινήθηκε ο πληθωρισμός (ρυθμός αύξησης των τιμών) τον Μάιο (έναντι 5,4% τον Απρίλιο) σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, με τον Ιούνιο να βάζει υποψηφιότητα για νέα ρεκόρ.
Αύξηση 17,6% καταγράφεται στις τιμές στο μοσχάρι, 16,2% στο αρνί και 12,6% στα ψάρια με τις τιμές σε πουλερικά, αλλαντικά, παρασκευάσματα με βάση το κρέας, γαλακτοκομικά, αυγά, σοκολάτες, παγωτά, καφέ να τρέχουν… σε νέες κορυφές.
Επιπλέον, φρούτα και λαχανικά δίνουν καύσιμα στον πληθωρισμό, καθώς οι τιμές τους αυξήθηκαν κατά 11,96% τον Μάιο σε ετήσια βάση, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών).
Τα φρέσκα τρόφιμα… δαγκώνουν
Βάσει μελέτης του ΙΟΒΕ, κατά το πρώτο τετράμηνο του 2026 η αύξηση των τροφίμων προήλθε σε μεγάλο βαθμό από τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα και όχι από τα επώνυμα τυποποιημένα προϊόντα της βιομηχανίας.
Τον Απρίλιο τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα να κατέγραψαν αύξηση 9,2% ενώ στα επεξεργασμένα τρόφιμα η αύξηση περιορίστηκε μόλις στο 0,6%.
Τα στοιχεία, δε, επιβεβαιώνουν ότι οι μεγαλύτερες ανατιμήσεις προέρχονται από τα νωπά (φρέσκα) προϊόντα, τα οποία επηρεάζονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή, την παραγωγή και τις διακυμάνσεις στις αγορές αγροτικών προϊόντων. Αντίθετα, οι τιμές των επεξεργασμένων τροφίμων παραμένουν σχεδόν αμετάβλητες παρά τις πιέσεις που προέρχονται από το ενεργειακό κόστος και τις πρώτες ύλες.
Ο αστρονομικός τζίρος των σούπερ μάρκετ
Υπό αυτές τις… εκρηκτικές συνθήκες, πολλές φορές την «οργή» των πολιτών για τα διαδοχικά κύματα ακρίβειας συγκεντρώνουν τα σούπερ μάρκετ. Ας αφήσουμε τα νούμερα να μιλήσουν.
Οι πωλήσεις (τζίρος) αυξάνονται με ρυθμούς πολυβόλου, ο όγκος των πωλήσεων (αγοράζουμε δηλαδή περισσότερα αγαθά) αυξάνεται επίσης με σχετικά υψηλούς ρυθμούς παρά την οικονομική δυσχέρεια των πολιτών και τις περιορισμένες, με τα σούπερ μάρκετ να απορροφούν ένα μέρος των αυξήσεων σε πρώτες ύλες χωρίς να προχωρούν σε γενικευμένες ανατιμήσεις (συγκρατώντας τις τιμές παρά τα αυξημένα κόστη λόγω πολέμου). Εκτιμάται πως ο τζίρος των σούπερ μάρκετ το 2026 θα ξεπεράσει τα 17 δισ. ευρώ από 16,2 δισ. ευρώ το 2025.
To Μάιο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Nielsen, οι πωλήσεις του λιανεμπορίου αυξήθηκαν κατά 7,1%. Ενώ ο όγκος των πωλήσεων αυξήθηκε κατά 4,7%, δηλαδή από το 7,1% το 4,7% οφείλεται σε αυξημένη κατανάλωση και το 2,4% σε αυξήσεις τιμών.
Το «μαγικό» που εξηγείται
Ο όγκος της κατανάλωσης εντυπωσιάζει με την συγκέντρωση της αγοράς σε λίγους και ισχυρούς (πέντε όμιλοι ελέγχουν το 71% της αγοράς) να επιταχύνεται. Πώς εξηγείται πως από τη μία τα νοικοκυριά δυσκολεύονται να τα βγάλουν αλλά από την άλλη καταναλώνουν με πατημένο γκάζι;
Επί της ουσίας, ο περιορισμός του διαθέσιμου εισοδήματος αναγκάζει την πλειοψηφία των καταναλωτών να αναζητούν χαμηλότερες τιμές από τα σούπερ μάρκετ (που έχουν το περιθώριο να τις προσφέρουν), «φεύγοντας» από τα μικρά σημεία πώλησης (μανάβικα, μίνι μάρκετ κλπ). Έτσι, τα σούπερ μάρκετ μαζεύουν όλο το χαρτί και προφανώς σε μία ελεύθερη αγορά ούτε τα σούπερ μάρκετ, ούτε η βιομηχανία δεν έχουν λόγους να ρίξουν τις τιμές όσο η κατανάλωση αυξάνεται (όσα «διοικητικά» μέτρα κι αν λάβει η κυβέρνηση).
Χωράφι – ράφι, η διαδρομή του τρόμου – Το παράδειγμα της ντομάτας
Γνώστες της αγοράς σημειώνουν πως από κάθε 100 ευρώ που πληρώνει ο καταναλωτής για τρόφιμα, μόλις 8 ευρώ καταλήγουν στον αγρότη, 14 ευρώ στη μεταποίηση, 35 ευρώ στους εισαγωγείς και περίπου 40 ευρώ στη μεγάλη λιανική.
Μια ντομάτα που φτάνει στο ράφι ενός σούπερ μάρκετ (στην τιμή των 2,20 ευρώ το κιλό), δεν αποδίδει παραπάνω από 0,45–0,50 ευρώ στον παραγωγό με το καθαρό του κέρδος να μετριέται σε ελάχιστα λεπτά του ευρώ. Το υπόλοιπο 75% έως 80% της αξίας (διαλογή και συσκευασία, αποθήκευση, μεταφορά) προστίθεται αφού το προϊόν φύγει από το χωράφι.
Σύμφωνα με την ICAP, η αγορά των σούπερ μάρκετ και των καταστημάτων cash & carry έτρεχε με έναν εντυπωσιακό μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 7,7% κατά την περίοδο 2022-2023, όμως η πραγματικότητα πίσω από τους αριθμούς κρύβει μια ξεκάθαρη πληθωριστική… εξήγηση.
Η άνοδος αυτή ήταν συνέπεια των ισχυρών ανατιμήσεων. Έτσι, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού τη διετία 2024-2025, περιόρισε τον ετήσιο ρυθμό αύξησης πωλήσεων στο 3%.
Το περιθώριο καθαρού κέρδους των σούπερ μάρκετ ανέρχεται στο 2,3%, σύμφωνα με την ΙCAP, ακόμα χαμηλότερα σύμφωνα με την ΕΣΕ (Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας). Μετά δηλαδή την πληρωμή φόρων και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων, η τελική κερδοφορία που απομένει στην τσέπη των μετόχων είναι μόλις 2,3 ευρώ για κάθε 100 ευρώ που εισπράττουν τα ταμεία.
Τι κρύβεται πίσω από τη φαινομενικά χαμηλή κερδοφορία
Αλλά αυτή δεν είναι ολόκληρη η εικόνα καθώς τα σούπερ μάρκετ διασφαλίζουν έσοδα, πέρα από την απλή λιανική (τις πωλήσεις που πραγματοποιούν) και από παροχές από προμηθευτές (τέλη προβολής προϊόντων, τέλη ευνοϊκής τοποθέτησης προϊόντων στα ράφια), ανάπτυξη δικτύων franchise ( οι όμιλοι εισπράττουν σταθερά ποσοστά επί του τζίρου, δικαιώματα εισόδου και τέλη χρήσης σήματος από τους ανεξάρτητους επιχειρηματίες που λειτουργούν τα καταστήματα), αξιοποίηση ακινήτων, ανάπτυξη υποδομών logistics.
Οι αλυσίδες αξιοποιούν το πελατολόγιό τους χρεώνοντας εταιρείες για την προβολή διαφημίσεων εντός των καταστημάτων τους ενώ κερδίζουν και από προγράμματα επιβράβευσης (π.χ., επιστροφή χρημάτων με κάρτες συγκεκριμένων τραπεζών). Παράλληλα, πολλές αλυσίδες διαθέτουν εξειδικευμένα δίκτυα χονδρικής, προμηθεύοντας απευθείας μικρότερες επιχειρήσεις εστίασης, ξενοδοχεία και αρτοποιεία (Ho.Re.Ca.) σε τιμές χονδρικής.
Θησαυρός οι θυγατρικές
Εκεί όμως που… κρύβεται ο θησαυρός είναι στις θυγατρικές εταιρείες (όχι μόνο τροφίμων) των μεγάλων ομίλων σούπερ μάρκετ και τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (που παράγονται για τα ίδια τα σούπερ μάρκετ, σε ορισμένες περιπτώσεις από επιχειρήσεις που συνδέονται με αυτά), με τα έσοδα από τις εταιρείες αυτές να εκτοξεύουν την κερδοφορία όχι του ίδιου του σούπερ μάρκετ αλλά των βασικών μετόχων που το ελέγχουν.
Αξίζει να σημειωθεί πως τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας στη χώρα μας έχουν τεράστια περιθώρια ανάπτυξης με το μερίδιο αγοράς που κατέχουν σήμερα να αγγίζει το 25%, όταν στην Ευρώπη ξεπερνά το 50%.
Τα καθαρά κέρδη δηλαδή των σούπερ μάρκετ (σαν αυτόνομων επιχειρηματικών οντοτήτων) πράγματι μπορεί να είναι χαμηλά αλλά αν προσθέσουμε και τα κέρδη που εμφανίζουν οι εταιρείες που έμμεσα ή άμεσα συνδέονται με αυτά και τους μετόχους τους, τότε η εικόνα αλλάζει με τα περιθώρια κέρδους να ξεπερνούν το 15% (σε μερικές περιπτώσεις).
Από το πλαφόν στη συμφωνία κυρίων για πτώση τιμών (;)
Την ίδια στιγμή, το πλαφόν που έχει επιβληθεί στο μεικτό περιθώριο κέρδους των επιχειρήσεων, στη σκιά της αβεβαιότητας που γεννά η κρίση στη Μέση Ανατολή, ήρθε για να μείνει μέχρι τουλάχιστον να επιτευχθεί συμφωνία σούπερ μάρκετ – υπουργείου Ανάπτυξης για εθελοντικές μειώσεις τιμών.
Το πλαφόν (που δεν αλλάζει δραστικά την εικόνα αλλά βοηθά στον περιορισμό των ανατιμήσεων) επιβλήθηκε στα μέσα Μαρτίου με ορίζοντα ολοκλήρωσης τα τέλη Ιουνίου και αφορά σε περισσότερες από 60 κατηγορίες τροφίμων και άλλων απαραίτητων ειδών για κάθε ελληνικό νοικοκυριό. Σύμφωνα με το μέτρο, κανείς δεν μπορεί να πουλά με μεγαλύτερο μικτό περιθώριο ποσοστού κέρδους ανά κωδικό, από αυτό που είχε για τον κωδικό κατά μέσο όρο το 2025.
Η επιβολή πλαφόν επηρεάζει περίπου 5.000 με 6.000 κωδικούς, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το 55% – 60% επί των συνολικών πωλήσεων των αλυσίδων σούπερ μάρκετ. Από τις 63 κατηγορίες προϊόντων που αφορά το πλαφόν έχουν γίνει 50 φορές λιγότερες ανατιμήσεις τον μήνα απ’ ό,τι γίνονταν πριν και 67 φορές περισσότερες μειώσεις τιμών, σύμφωνα με το ΥΠΑΝ.
To τελευταίο διάστημα ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, έχει διαδοχικά τετ α τετ με εκπροσώπους της βιομηχανίας τροφίμων και των σούπερ μάρκετ, προκειμένου να επιδιώξει «συμφωνία κυρίων» για συντονισμένες μειώσεις τιμών σε σειρά βασικών αγαθών, με στόχο την ελάφρυνση των καταναλωτών. Η βιομηχανία και το λιανεμπόριο δεν έχουν αντίρρηση να εξετάσουν θετικά το ενδεχόμενο της μείωσης των τιμών, εφόσον τελειώσει το πλαφόν που όπως ανέφερε πρόσφατα ο υπουργός θα συνεχίσει να ισχύει μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία.
«Να υπάρξει χρόνος»
«Το εθελοντικό πλαίσιο για σταθερές και μειωμένες τιμές θα πρέπει να καλύπτει βασικά καταναλωτικά αγαθά και είναι αναγκαίο να υπάρξει ο απαραίτητος χρόνος προετοιμασίας τόσο για τις βιομηχανίες, όσο και για το λιανεμπόριο», επεσήμανε ανακοίνωση της ΕΣΕ, μετά τη συνάντηση με τον κ. Θεοδωρικάκο την περασμένη Τετάρτη.
Υπενθυμίζεται ότι και πέρυσι είχε συμβεί κάτι αντίστοιχο (εθελοντικές μειώσεις), με περίπου 2.000 κωδικούς – από τους οποίους τους 800 τους «έδωσε» η βιομηχανία και τους 1.200 το λιανεμπόριο, με προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Η μέση μείωση ήταν 3% – 5% και υπήρχαν και ορισμένες περιπτώσεις με μείωση πάνω από 10%.
«Χαμηλές οι τιμές στα σούπερ μάρκετ, μας επηρεάζουν πόλεμος, ενεργειακό κόστος»
«Oι τιμές στα τυποποιημένα τρόφιμα και σε όλα τα καταναλωτικά αγαθά που διακινούνται μέσω των σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα, διαμορφώνονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όπως αποτυπώνεται και στα πλέον πρόσφατα στοιχεία. Τον Μάιο ο πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ της χώρας μας διαμορφώθηκε στο 1,14% (ΙΕΛΚΑ), σημαντικά χαμηλότερα από τον αντίστοιχο πληθωρισμό των τροφίμων στην Ελλάδα (3,5% βάσει ΕΛΣΤΑΤ) και των τροφίμων στην Ευρωζώνη (2% βάσει Eurostat)», σημειώνουν πηγές της αγοράς στις οποίες απευθύνθηκε η «ΜτΚ».
«Η αύξηση του κόστους των πρώτων υλών είναι διεθνές φαινόμενο και όχι ελληνικό και αποτελεί διεθνή πρόκληση για την παγκόσμια οικονομία. Οι βασικοί παράγοντες που εντείνουν την αστάθεια και επηρεάζουν σημαντικά τα κόστη σε όλη την αλυσίδα αξίας, είναι η αστάθεια λόγω του πολέμου, η κλιματική κρίση και τα υψηλά κόστη ενέργειας. Συνεχίζουμε να παρακολουθούμε τις εξελίξεις. Η διαχρονική ευελιξία και ανθεκτικότητα που έχει αποδείξει ότι διαθέτει ο κλάδος των τροφίμων, έχοντας πάντα τον καταναλωτή στο επίκεντρο, αποτελεί σταθερή βάση», καταλήγουν οι ίδιες πηγές.
Τα 5 σημεία – κλειδιά
1)Το δικό της «καθεστώς» χτίζει η ακρίβεια με τις ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά να πονοκεφαλιάζουν τους καταναλωτές.
2) Συνδυασμός παραγόντων εκτινάσσει τους τζίρους των σούπερ μάρκετ… στη στρατόσφαιρα.
3) Ασπίδα σε ενδεχόμενες μειώσεις τιμών βάζει η αξιοσημείωτη, παρά τα χαμηλά εισοδήματα, ανθεκτικότητα της κατανάλωσης.
4)Νέος κώδικας δεοντολογίας και πλαφόν στο περιθώριο κέρδους έβαλαν χειρόφρενο σε ανεξέλεγκτες ανατιμήσεις και ψεύτικες προσφορές, χωρίς να αλλάζουν τη γενική εικόνα.
5) Ο ανήφορος των τιμών θα εξακολουθήσει να δίνει καύσιμα στις πωλήσεις των σούπερ μάρκετ, αποτελώντας μόνιμο αγκάθι για τα νοικοκυριά.
Τάξη στο χάος των… δήθεν προσφορών, χωρίς όμως αισθητή μείωση τιμών
Σημάδια εξορθολογισμού στις προωθητικές ενέργειες (προσφορές) καταγράφει η NielsenIQ μετά την εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας για εκπτώσεις και προσφορές, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Μάρτιο του 2025.
Η ένταση του προωθητικού όγκου υποχώρησε οριακά κατά 1,6 ποσοστιαίες μονάδες και διαμορφώθηκε στο 32,2%, ενώ η αποτελεσματικότητα των προωθητικών ενεργειών αυξήθηκε κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες. Ο όγκος των επιπλέον πωλήσεων που αποδίδεται στις εκπτώσεις σημείωσε άνοδο κατά 3,7%.
Ο Κώδικας Δεοντολογίας προβλέπει ότι σε μία ανακοίνωση μείωσης τιμής (π.χ. έκπτωση ή προσφορά) η αρχική τιμή από την οποία θεωρείται ότι γίνεται η έκπτωση είναι η χαμηλότερη τιμή στην οποία προσφερόταν το προϊόν τις τελευταίες 30 ημέρες.
Έτσι, οι έμποροι δεν μπορούν πλέον να θεωρούν ως «αρχική τιμή», από την οποία γίνεται έκπτωση, μία πολύ παλιά «φουσκωμένη τιμή», μία «τιμή τιμοκαταλόγου» ή μία «προτεινόμενη λιανική τιμή». Αντίθετα, η «αρχική τιμή» στην οποία αναφέρονται θα πρέπει να είναι πρόσφατη, να είναι η συνήθης τιμή στην οποία πωλείται το προϊόν και να είναι η χαμηλότερη στην οποία προσφερόταν το προϊόν τις τελευταίες 30 ημέρες.
Με απλά λόγια οι προσφορές ναι μεν μειώθηκαν αλλά έγιναν πιο αποτελεσματικές και «αληθινές» με τις τιμές που βλέπουν οι καταναλωτές να είναι πιο «καθαρές», χωρίς όμως κάποια αισθητή μείωση.
Πρόστιμα άνω των 20 εκατ. από τη νέα Αρχή
Παράλληλα, η σχετικά νεοσύστατη (από την 1η Δεκεμβρίου 2025) Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή έχει μπει δυναμικά στην… αρένα επιβάλλοντας μέχρι σήμερα πρόστιμα πάνω από 20 εκατ. ευρώ από τις αρχές του έτους για αθέμιτη κερδοφορία και αισχροκέρδεια και σε πολυεθνικές αλλά και σε εγχώριους ομίλους.
Έρχεται το «Posokanei» για να… ξέρουμε τις μας γίνεται
Υπό αυτό το πρίσμα, μέσα στις επόμενες ημέρες «έρχεται» η νέα ηλεκτρονική εφαρμογή του υπουργείο Ανάπτυξης, μέσω της οποίας οι καταναλωτές θα μπορούν να γνωρίζουν online, ανά πάσα ώρα και στιγμή, πόσο κοστίζει ένα προϊόν ή ένα πακέτο προϊόντων σε κάθε σούπερ μάρκετ, καθώς και πόσο κοστίζει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η πλατφόρμα θα παρέχει στους καταναλωτές πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο για τιμές, συγκρίσεις και μεταβολές στα βασικά αγαθά καθημερινής κατανάλωσης, χτίζοντας ένα ενιαίο ψηφιακό οικοσύστημα με αιχμή την Τεχνητή Νοημοσύνη και την αξιοποίηση δεδομένων της αγοράς σε πραγματικό χρόνο.
*Δημοσιεύτηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 14 Iouνίου 2026
Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην Google
