Στη Θεσσαλονίκη ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: «Οι κοινωνίες μας σε όλη την Ευρώπη είναι βαθιά ρατσιστικές απέναντι στους Ρομά»

Ως «το μεγαλύτερο σκάνδαλο ανθρωπίνων δικαιωμάτων της ευρωπαϊκής ηπείρου» χαρακτήρισε την κατάσταση των κοινοτήτων Ρομά και των μετακινούμενων πληθυσμών, ο Επίτροπος για Ανθρώπινα Δικαιώματα, του Συμβουλίου της Ευρώπης, Μάικλ Ο'Φλάχερτι, ο οποίος βρέθηκε την Τρίτη στη Θεσσαλονίκη, συναντήθηκε με τους δημάρχους Θέρμης και Θερμαϊκού και μέλη της κοινότητας των Ρομά. Ο κ. Ο'Φλάχερτι εγκαινίασε την έκθεση φωτογραφίας «Τα 12 εκατομμύρια που αγνοοούμε» που φιλοξενείται μέχρι την Παρασκευή στον πολυχώρο Ισλαχανέ. 

Τα προηγούμενα χρόνια ο επίτροπος επισκεπτόταν κοινότητες Ρομά και μετακινούμενων πληθυσμών σε πέντε χώρες στην Ευρώπη, ακούγοντάς τους και στη συνέχεια αποτυπώνοντας τις εμπειρίες και τις φωνές τους στο βιβλίο «Τα 12 εκατομμύρια που αγνοούμε» (δωρεάν διαθέσιμο στα ελληνικά πατώντας εδώ) και τις φωτογραφίες που παρουσιάζονται στην έκθεση. Το βιβλίο και η έκθεση αφηγούνται «την ιστορία κοινοτήτων που επιδεικνύουν εξαιρετική ανθεκτικότητα, θάρρος και βαθιά πολιτισμική ταυτότητα» είπε, φέρνοντας ως παράδειγμα έναν άνδρα που συνάντησε στον Δενδροπόταμο, ο οποίος είχε θέσει υποψηφιότητα για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τις γυναίκες που συνάντησε στην Αγία Σοφία, τα γεμάτα χαρά παιδιά που συνάντησε στα Τσαΐρια. 

Οι χειρότερες παραγκουπόλεις του κόσμου

«Αλλά φυσικά, είναι επίσης η ιστορία της φρικτής βιωμένης εμπειρίας ανθρώπων, με μια πλήρη περιφρόνηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους. Είναι μια ιστορία ανείπωτων καταχρήσεων και παραβιάσεων». Όπως είπε ο κ. Ο'Φλάχερτι ,ταξιδεύοντας στην Ευρώπη και επισκεπτόμενος κοινότητες Ρομά, είδε «τις χειρότερες παραγκουπόλεις που έχω συναντήσει ποτέ οπουδήποτε στον κόσμο». Και έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο ίδιος εργάστηκε στο παρελθόν για τον ΟΗΕ στις φτωχότερες χώρες του κόσμου. «Δεν έχω δει ποτέ τίποτα τόσο κακό όσο οι συνθήκες που οι πόλεις επιτρέπουν να παραμένουν σε ορισμένα μέρη της Ευρώπης».

Βαθιά ρατσιστικές οι ευρωπαϊκές κοινωνίες

Ο Επίτροπος ανθρωπίνων δικαιωμάτων είπε ότι «κοινωνίες μας σε όλη την Ευρώπη είναι βαθιά ρατσιστικές» χαρακτηρίζοντας το πρόβλημα δομικό. Χαρακτήρισε ως «το μεγαλύτερο σκάνδαλο και την μεγαλύτερη πρόκληση ανθρωπίνων δικαιωμάτων» στην ευρωπαϊκή ήπειρο «την άρνηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 12 εκατομμυρίων ανθρώπων σε 46 χώρες. «Οι άνθρωποι απλώς αδιαφορούν. Το αποκαλώ αυτό δομικό ζήτημα. Είναι μέρος του ρατσισμού, αλλά είναι κάτι παραπάνω από αυτό. Πιστεύω ότι πρέπει να αφυπνιστούμε απέναντι σε αυτό σε όλες τις κοινωνίες μας. Αυτή δεν είναι μια παρατήρηση που αφορά μόνο την Ελλάδα· είναι μια πανευρωπαϊκή παρατήρηση».

Αναφέρθηκε στην έλλειψη πρόσβασης σε υγειονομική περίθαλψη και υποστήριξε ότι υπάρχει μία «βαθιά ευνοιοκρατική/διακριτική συμπεριφοράς από εργαζόμενους στον τομέα της υγείας» σε πάρα πολλά μέρη σε όλη την Ευρώπη. Είπε ότι υπάρχει de facto διαχωρισμός των παιδιών Ρομά από τα άλλα παιδιά στα σχολεία, αναφέρθηκε στα πολύ υψηλά ποσοστά σχολικής διαρροής και στις δυσκολίες πρόσβασης των παιδιών στο σχολείο με μέσα μεταφοράς.

Κλειστές πόρτες στην αγορά εργασίας

Μίλησε για τις κλειστές πόρτες στην αγορά εργασίας, φέρνοντας ένα παράδειγμα από την Ελλάδα. «Θυμάμαι έναν νεαρό άνδρα που συνάντησα έξω από την Αθήνα, έναν τεχνικό υπολογιστών, εξαιρετικά ειδικευμένο, 27 ετών, που δεν είχε ποτέ δουλειά. Γιατί; Μου είπε ότι περνάει τις γραπτές εξετάσεις, περνάει την πρώτη διαδικτυακή συνέντευξη, περνάει από όλα τα στάδια μέχρι τη στιγμή που είτε πρέπει να εμφανιστεί αυτοπροσώπως είτε να αποκαλύψει το όνομά του στον υπεύθυνο προσλήψεων, και μετά δεν ξανακούει ποτέ από τον εργοδότη». Ένα δεύτερο παράδειγμα από τη Θεσσαλονίκη ήταν εξίσου χαρακτηριστικό. Πριν από μερικά χρόνια, συνάντησε τέσσερα παιδιά σε μια κοινότητα Ρομά. «Τα ρώτησα τι ήθελαν να γίνουν όταν μεγαλώσουν. Το ένα είπε:"Θέλω να γίνω πιλότος αεροπλάνου". Ένα άλλο είπε: "Θέλω να γίνω δάσκαλος". Ένα άλλο είπε: "Θέλω να γίνω μηχανικός" και το τέταρτο είπε: "Θέλω να γίνω δικηγόρος". Τώρα, ελπίζω πάρα πολύ ότι αυτά τα τέσσερα παιδιά θα πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους. Αλλά είμαι ρεαλιστής και γνωρίζω ότι είναι πολύ αμφίβολο αν δεν συνεργαστούμε όλοι μαζί για να υπερασπιστούμε τα ανθρώπινα δικαιώματα αυτής της τεράστιας κοινότητας μέσα στις χώρες και τις κοινωνίες μας».

«Ανησυχώ για την "Επιχείρηση Εντός"»

Ο Επίτροπος έκανε λόγο για υπερβολική αστυνόμευση των κοινοτήτων Ρομά, και για καταχρηστικές και ακατάλληλες συμπεριφορές από την αστυνομία σε πάρα πολλά μέρη στην Ευρώπη. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον 22χρονο Κώστα Φραγκούλη από τη Θεσσαλονίκη που πυροβολήθηκε θανάσιμα από την αστυνομία (τον πατέρα του οποίου συνάντησε ο κ. Ο' Φλάχερτι). «Και πρέπει να πω ότι αυτή τη στιγμή ανησυχώ για την αστυνομική επιχείρηση που είναι γνωστή ως «Επιχείρηση Εντός», η οποία σίγουρα μου προκαλεί κάποια ανησυχία».

Η παρέμβασή του για τα Τσαϊρια

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Επίτροπος επισκέφτηκε τη Θεσσαλονίκη, ή ασχολήθηκε με τα προβλήματα των κοινοτήτων Ρομά της περιοχής. Έχει βρεθεί στα Τσαΐρια, τον Δενδροπόταμο και την Αγία Σοφία. Τον Ιούνιο εξάλλου, έκανε παρέμβαση επί της προσφυγής που κατέθεσαν τον περασμένο Φεβρουάριο στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων πέντε πολίτες, Ρομά καταγωγής, κατά της Ελλάδας, σχετικά με τις προσπάθειες απομάκρυνσης του οικισμού τους στα Τσαϊρια, ισχυριζόμενοι ότι υπέστησαν παραβιάσεις των δικαιωμάτων πρόσβασης σε μία δίκαιη δίκη, σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωή, και απαγόρευσης των διακρίσεων.

Στα γραπτά του σχόλια, ο επίτροπος για Ανθρώπινα Δικαιώματα, Μάικλ Ο'Φλάχερτι σημείωσε ότι οι ανεπαρκείς στεγαστικές συνθήκες που επικρατούν στους άτυπους Ρομά οικισμούς της Ελλάδας προκύπτουν από μία έλλειψη επαρκών προσπαθειών από τις αρμόδιες αρχές για να παράσχουν μία λύση. «Αυτή η κατάσταση επιδεινώνεται από τον αντιτσιγγανισμό που είναι ριζωμένος στην κοινωνία, ο οποίος εμποδίζει τις Ρομά κοινότητες από το να απολαμβάνουν πλήρως και ισότιμα τα ανθρώπινα δικαιώματά τους» σχολίασε. Επιπλέον, ο Επίτροπος διαπίστωνε ότι ο κίνδυνος της έξωσης που αντιμετωπίζουν οι Ρομά κοινότητες σε άτυπους οικισμούς (οι οποίοι συνιστούν μία «κατοικία» βάσει της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για Ανθρώπινα Δικαιώματα) χωρίς την παροχή εναλλακτικής στέγασης, προσκρούει στο δικαίωμα σεβασμού για την κατοικία κάποιου, «ιδιαίτερα δεδομένης της ευαλωτότητας των κοινοτήτων που εμπλέκονται» προσθέτοντας ότι μία έξωση, ή ο κίνδυνος της έξωσης, μπορεί να θέσει σε κίνδυνο αλληλένδετα δικαιώματα και την πρόσβαση σε άλλες βασικές υπηρεσίες.

Συναντήσεις με τους δημάρχους Θέρμης και Θερμαϊκού

Χθες ο κ. Ο'Φλάχερτι είχε συναντήσεις με τους δημάρχους Θέρμης Θ. Παπαδόπουλο και Θερμαϊκού Θ. Τζέκο, στα όρια των οποίων βρίσκεται ο οικισμός Τσαϊρια. Περίπου 40 οικογένειες, δηλαδή περίπου 200 άτομα, έχουν στήσει καταυλισμό σε οικόπεδα ιδιοκτησίας των δύο δήμων αλλά και ιδιωτών. 

Όπως ανέφερε ο κ. Τζέκος στο emakedonia.gr, ενημέρωσε τον Επίτροπο για τις προσπάθειες των κοινωνικών υπηρεσιών να διευκολύνουν τους ανθρώπους που ζουν τον οικισμό, σε ό,τι αφορά συμπλήρωση αιτήσεων για επιδόματα, εγγραφές στα σχολεία. ζητήματα καταγγελιών κλπ. Από την πλευρά του ο κ. Ο' Φλάχερτι επέμεινε στη διευκόλυνση της πρόσβαση των παιδιών στα σχολεία και έδωσε έμφαση στην ανάγκη επίλυσης του στεγαστικού προβλήματος. 

Ο δήμαρχος τον ενημέρωσε ότι η τοπική κοινωνία διάκειται αρνητικά απέναντι στους Ρομά, λόγω των κρουσμάτων έντονης παραβατικότητας και της καύσης απορριμμάτων που έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μαύρου νέφους στην περιοχή.

Όπως σημείωσε στο emakedonia.gr, χρειάζεται παρέμβαση της πολιτείας για να προχωρήσει η όποια ενέργεια μετεγκατάστασης και δημιουργίας νέου οικισμού. Ανέφερε μάλιστα ότι εκκρεμεί ερώτημα του ευρωπαϊκού δικαστηρίου στις ελληνικές αρχές, προκειμένου να αναφέρουν τις ενέργειες στις οποίες έχουν προβεί από το 2020 (όταν η τότε διοίκηση του Δήμου εξέδωσε πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής) μέχρι σήμερα για την εξασφάλιση τόπου διαβίωσης για την κοινότητα.