Θεσσαλονίκη: Στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ οι «αχυράνθρωποι» σε επιχειρήσεις - Ελέγχονται τουλάχιστον 350 ΑΦΜ

Τέλος στη δράση επιχειρηματιών που ανοίγουν και κλείνουν μαγαζιά με «αχυρανθρώπους», έχει σκοπό να βάλει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) με ελέγχους σε ύποπτα ΑΦΜ και επιχειρήσεις που αλλάζουν ιδιοκτήτη κάθε φορά που φουσκώνουν τα χρέη προς το δημόσιο. Η επιχείρηση των ελεγκτικών μηχανισμών έχει ξεκινήσει τους τελευταίους τρεις μήνες, με τα πρώτα αποτελέσματα για την Αττική να έχουν δημοσιευθεί. Στη Θεσσαλονίκη, σύμφωνα με πληροφορίες της «ΜτΚ» ελέγχονται τουλάχιστον 350 ύποπτα ΑΦΜ, ενώ μέσα στον Ιανουάριο έγιναν τέσσερεις επιτόπιοι έλεγχοι σε επιχειρήσεις που λειτουργούσαν με «αχυρανθρώπους».

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η έφοδος των ελεγκτικών μηχανισμών σε δυο γνωστά καταστήματα εστίασης της παραλιακής, τον προηγούμενο μήνα, που όπως αποδείχθηκε λειτουργούσαν με «αχυρανθρώπους» και είχαν χρέη προς το δημόσιο, με αποτέλεσμα να δεσμευτούν όλες οι εισπράξεις από τα ταμεία και των δυο επιχειρήσεων. Μέχρι πρότινος, το συγκεκριμένο σύστημα χρησιμοποιούσαν κυρίως καταστήματα εστίασης και κέντρα διασκέδασης, ωστόσο φαίνεται πλέον πως έχει εξαπλωθεί με τις αρχές να διαπιστώνουν ότι με τον ίδιο τρόπο λειτουργούν γυμναστήρια, ψητοπωλεία και μαγαζιά της γειτονιάς.

Την ίδια ώρα που η ΑΑΔΕ θέλει να αυξήσει τους ελέγχους για τις επιχειρήσεις που λειτουργούν με «μπροστινούς» και αφήνουν τεράστια χρέη προς το δημόσιο, το σύστημα ελέγχου φαίνεται να βραχυκυκλώνει καθώς όχι μόνο η υπηρεσία είναι υποστελεχώμενη, αλλά δεν υπάρχει και ενδιαφέρον για κάλυψη θέσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της απροθυμίας να εργαστούν ως ελεγκτές οι υπάλληλοι της ΑΑΔΕ είναι ότι στον πρόσφατο εσωτερικό διαγωνισμό στο πρώτο παράρτημα της Θεσσαλονίκης από τις 15 θέσεις καλύφθηκαν οι 7 και από στο δεύτερο από τις 15 νέες θέσεις δεν καλύφθηκε καμία.

Τι είναι οι «αχυράνθρωποι» και πώς λειτουργεί το σύστημα

Οι λεγόμενοι «αχυράνθρωποι» είναι τα άτομα που εμφανίζονται ως ιδιοκτήτες επιχειρήσεων ή εταιρειών και πρακτικά τους ανήκουν μόνο στα χαρτιά. Μάλιστα, άνθρωποι της αγοράς αναφέρουν ότι συνήθως λαμβάνουν και μηνιαίο μισθό περί των 1.000 ευρώ για το όνομα και την υπογραφή τους σε δημόσια έγγραφα. Δεν είναι λίγες οι φορές που είναι αλλοδαποί, από χώρες όπως το Πακιστάν, αλλά και Έλληνες που δεν έχουν κανένα περιουσιακό στοιχείο στο όνομά τους.

Συνήθως, σε αυτές τις περιπτώσεις παρατηρείται ότι η διαδικασία ξεκινά με την ίδρυση μιας μονοπρόσωπης Ιδιωτικής Κεφαλαιουχικής Εταιρείας (ΙΚΕ), όπως αναφέρει στη «ΜτΚ» ο πρόεδρος του Συλλόγου Εφοριακών Θεσσαλονίκης, Κιλκίς και Χαλκιδικής, Μενέλαος Παπαποστόλου. «Βρίσκουν ένα άτομο που τους δίνει το ΑΦΜ του και συστήνουν συνήθως μια μονοπρόσωπη ΙΚΕ. Είναι η πιο ευέλικτη μορφή και μπορεί να συσταθεί γρήγορα, ακόμη και μέσα σε μια ημέρα, χωρίς κεφάλαιο. Κάθε φορά η εταιρεία εμφανίζεται ως ιδιοκτήτρια της εκάστοτε επιχείρησης και όταν αναζητήσουν τον ιδιοκτήτη της εντοπίζουν τον άνθρωπο που έχει βάλει το όνομά του» εξηγεί ο κ. Παπαποστόλου.

Ο σκοπός της πρακτικής αυτής είναι η μη πληρωμή φόρων, ασφαλιστικών εισφορών και χρεών προς το δημόσιο. Δηλαδή, αφήνουν την μονοπρόσωπή ΙΚΕ να φορτώνεται όλα τα χρέη μέχρι τη στιγμή που θα ελεγχθεί από τις Αρχές. «Όταν ελεγχθούν και διαπιστωθούν τα χρέη, την επόμενη κιόλας ημέρα προχωρούν σε σύσταση νέας ΙΚΕ με άλλον άνθρωπο και αλλάζουν το μισθωτήριο του μαγαζιού, με αποτέλεσμα να μην κλείνουν τις περισσότερες φορές ούτε μια ημέρα» επισημαίνει ο κ. Παπαποστόλου.

«Στην ουσία βάζουν κάποιους ‘μπροστινούς’ που είναι αφανείς εταίροι χωρίς περιουσιακά στοιχεία. Τους πληρώνουν με μισθό και μπαινοβγαίνουν σε κρατητήρια και δικαστικές αίθουσες. Οι επιχειρηματίες που το κάνουν αυτό, δεν πληρώνουν τίποτα από τις υποχρεώσεις τους προς το δημόσιο, οι εργαζόμενοι παίρνουν ένσημα αλλά δεν τα πληρώνουν ποτέ οι επιχειρηματίες. Όταν πιάνουν τους «αχυρανθρώπους» αλλάζουν ΑΦΜ εν μια νυκτί και μπαίνουν άλλοι άνθρωποι συνεχίζοντας να πουλάνε το ίδιο προϊόν ή να προσφέρουν την ίδια υπηρεσία» σημειώνει στη «ΜτΚ» το μέλος Επιτροπής Επισιτιστικών Επαγγελματιών του Επαγγελματικού Επιμελητήριου Θεσσαλονίκης, Δημήτρης Τσαρούχας.

Πώς τους «τσακώνει» η ΑΑΔΕ

Το φαινόμενο προϋπάρχει αρκετά χρόνια, ωστόσο τα τελευταία τρία χρόνια φαίνεται να εξαπλώθηκε έντονα και να προβληματίζει την ΑΑΔΕ, θέτοντας το στο μικροσκόπιο και προσπαθώντας να εντοπίσει τα ύποπτα ΑΦΜ και τις «αμαρτωλές» έδρες επιχειρήσεων που άλλαζαν συνεχώς χέρια και ιδιοκτησιακό καθεστώς. Στους «αχυράνθρωπους» οδηγούν τα ίδια τα ΑΦΜ τους που εντοπίζονται ταυτόχρονα σε πολλές εταιρείες. Η παρατηρητικότητα των υπαλλήλων της ΑΑΔΕ σε συνδυασμό με το σύγχρονο σύστημα για τον έλεγχο των συναλλαγών και της συνολικής φορολογικής συμπεριφοράς οδηγεί στις επιχειρήσεις που έχουν «μπροστινούς».

«Η παρατηρητικότητα συναδέλφων είναι αυτή που οδηγεί σε ΑΦΜ που χρησιμοποιούνται σε πολλές εταιρείες και χρήζουν έλεγχο, καθώς εμφανίζεται ο ίδιος νόμιμος εκπρόσωπος σε πολλές επιχειρήσεις. Δεν είναι μόνο αλλοδαποί αλλά και πολλοί Έλληνες. Σε δεύτερο επίπεδο, βλέπουν ότι δεν καταβάλουν τίποτα προς τις υποχρεώσεις τους στο δημόσιο και προχωρούν στον έλεγχο» αναφέρει ο πρόεδρος του Συλλόγου Εφοριακών Θεσσαλονίκης, Κιλκίς και Χαλκιδικής, Μενέλαος Παπαποστόλου.

Τη μεγάλη κινητοποίηση των Αρχών στο συγκεκριμένο ζήτημα επισημαίνει στη «Μτκ» και ο πρόεδρος της Ένωσης Φοροτεχνικών Ελευθέρων Επαγγελματιών Λευτέρης Ωραιόπουλος. «Πριν από τον Ιανουάριο ξέρουμε ότι έχουν ξεκινήσει να αναζητούν τους ‘αχυράνθρωπους’ και τους ανθρώπους που επωφελούνται από αυτές τις διαδικασίες. Έχει ξεφύγει η κατάσταση και πλέον υπάρχει σε πολλούς κλάδους, όχι μόνο στην εστίαση» σημειώνει.

Εταιρείες με χωματουργικές εργασίες, καταστήματα ένδυσης αλλά και γηροκομεία είναι μερικά από τα είδη επιχειρήσεων που έπιασαν οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ, εκτός από την εστίαση. «Έχουμε μάθει ότι ακόμα και γηροκομεία απολαμβάνουν οφέλη δίνοντας ΑΦΜ τροφίμων τους που δεν έχουν περιουσιακά στοιχεία. Είναι απίστευτο αυτό που συμβαίνει πλέον σε πολλούς κλάδους» τονίζει ο Δημήτρης Τσαρουχάς. «Εκτός από τους ανθρώπους που δίνουν τα ΑΦΜ τους, η ΑΑΔΕ έχει βρει και συγκεκριμένα λογιστικά γραφεία που αναλαμβάνουν τις επιχειρήσεις με τους ‘αχυρανθρώπους’. Η έρευνα είναι σε εξέλιξη, οι πληροφορίες που έχουμε είναι ότι ήδη ελέγχονται 350 ΑΦΜ επιχειρήσεων. Όταν βλέπεις στην ίδια έδρα να υπάρχουν συνεχώς οφειλές προς το δημόσιο, φαντάζομαι δεν είναι δύσκολο να δουν ότι κάτι συμβαίνει. Υπάρχουν βέβαια και άνθρωποι και επιχειρήσεις που όντως αδυνατούν να πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους, πρέπει να διακριθούν από αυτούς που το κάνουν επιτηδευμένα».

Αξεπέραστος ο αθέμιτος ανταγωνισμός

Οι επιχειρήσεις που λειτουργούν με «μπροστινούς» και δεν πληρώνουν τα χρέη τους, λειτουργούν ενάντια των επιχειρήσεων που είναι ενήμεροι φορολογικά, καθώς προκαλούν αθέμιτο ανταγωνισμό. «Βάλουν κατά του ανταγωνισμού και της υγειούς επιχειρηματικότητας, γιατί το κατά μονάδα προϊόν και είναι πιο ακριβό για τον συνεπή επιχειρηματία συγκριτικά με αυτό που δεν πληρώνει τίποτα» αναφέρει ο Μενέλαος Παπαποστόλου.

«Αποτελούν τον κακό ανταγωνισμό γιατί όταν μια επιχείρηση είναι σύννομη φορολογικά, ασφαλιστικά και πληρώνει τους προμηθευτές, δεν μπορεί να πουλάει ένα προϊόν στις ίδιες τιμές με αυτόν που δεν πληρώνει τίποτα» σημειώνει ο Δημήτρης Τσαρουχάς. «Πρέπει να κοιτάξουμε από πού προέρχεται όλο αυτό και γιατί συμβαίνει. Οδηγείται στην εξαφάνιση η εστίαση, διότι ασφυκτιά. Η προεκλογική δέσμευση του 2019 να πάει από 13% στο 11% το ΦΠΑ στην εστίαση ακόμη δεν έχει γίνει, παρά μόνο αυξήθηκε στο 24% ο καφές και το αναψυκτικό στο τραπέζι» επισημαίνει.

«Βραχυκυκλώνει» ο μηχανισμός ελέγχου

Υποστελεχωμένο είναι το τμήμα ελέγχου της ΑΑΔΕ στη Θεσσαλονίκη αλλά και σε πανελλαδικό επίπεδο. Ενδεικτικά από τις 220 θέσεις ελεγκτών στη Θεσσαλονίκη, είναι καλυμμένες μόνο οι 110, δηλαδή οι μισές. Οι προσπάθειες να ενισχύσουν το τμήμα δεν απέδωσε, καθώς από τις 30 θέσεις που προκηρύχθηκαν για την πόλη, καλύφθηκαν μόλις επτά. Είναι ξεκάθαρο ότι οι υπάλληλοι της ΑΑΔΕ δηλώνουν απροθυμία να γίνουν ελεγκτές και αυτό αποτελεί πρόβλημα για την υπηρεσία που θέλει να εντείνει τους ελέγχους.

«Όσο καλύτερο μηχανισμό έχεις τόσο καλύτερα μπορείς να ελέγξεις τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, όχι απλά δεν θέλουν να γίνουν ελεγκτές νέοι συνάδελφοι, αλλά θέλουν να φύγουν και αυτοί που είναι ήδη λόγω πίεσης και φόρτου. Πρέπει να δοθούν κίνητρα στους ελεγκτές από την υπηρεσία» αναφέρει ο κ. Παπαποστόλου.

Σε υπόμνημα του Συλλόγου Εφοριακών Θεσσαλονίκης, Κιλκίς, Χαλκιδικής, οι ελεγκτές του 1ου και 2ου Ελεγκτικού Κέντρου Θεσσαλονίκης προς την διοίκηση της ΑΑΔΕ τόνιζαν ότι υπάρχει 50% υποστελέχωση στην υπηρεσία, προβληματική στόχευση των υποθέσεων ελέγχου και πλήρης ανεδαφικότητα της στοχοθεσίας, μεγάλος φόρτος υποθέσεων που δεν μπορούν να τις διαχειριστούν, έλλειψη επιμόρφωσης και παντελής έλλειψη επιβράβευσης, οικονομικών κινήτρων και παροχών.

Η ποινική μεταχείριση

Μετά από έλεγχο, οι υπάλληλοι του ΣΔΟΕ που πλέον έχει ενσωματωθεί στην ΑΑΔΕ, μπορούν να συλλάβουν τον εκάστοτε «αχυράνθρωπο» για τα χρέη προς το δημόσιο αλλά και να κατασχέσουν το «ταμείο» της ημέρας για να μειώσουν το δημόσιο χρέος του. Συνήθως, οι διώξεις είναι πλημμεληματικού χαρακτήρα και οι ποινές αν όχι χρηματικές, είναι ποινές φυλάκισης με αναστολή.

Εκτός αν τα χρέη ξεπερνούν τα 120.000 ευρώ και το αδίκημα μετατρέπεται σε κακούργημα. «Στην περίπτωση κακουργήματος μπορεί ο κατηγορούμενος να έρθει αντιμέτωπος με ποινή κάθειρξης 10-20 ετών, ενώ μπορεί να προφυλακιστεί και έως τη δίκη» αναφέρει στη «ΜτΚ» ο ποινικολόγος Θοδωρής Καραγιάννης.  

Υπάρχει, βέβαια, διαφορά αν πρόκειται για κύκλωμα με «αχυρανθρώπους» που προσφέρεται σε επιχειρηματίες ή αν είναι μεμονωμένες περιπτώσεις που επιχειρηματικά σχήματα χρησιμοποιούν δικούς τους ανθρώπους ως αχυρανθρώπους. «Η κατηγορία για τους ‘αχυρανθρώπους’ είναι συνήθως απάτη κατά του δημοσίου και αν ανακαλύψουν τον οργανωτή μπορεί να υπάρξει ποινική δίωξη και να του επιβάλουν τα χρέη. Είναι διαφορετική υπόθεση αν πρόκειται για οργανωμένο κύκλωμα που προσφέρουν σε πολλά μαγαζιά ‘μπροστινούς’» σημειώνει ο κ. Καραγιάννης.

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 22/02/2026