Θεσσαλονίκη: Επίκαιρο και διαχρονικό το φως της Πατερικής σκέψης

- Newsroom

Η μελέτη των έργων των Πατέρων συνεπάγεται ασχολία με κείμενα, τα οποία εκφράζουν το ήθος της αδιαιρέτου εκκλησίας και αποτελούν κοινή κληρονομιά όλων των Χριστιανών. Μας διδάσκουν ότι η θεολογία δεν είναι σχολαστικισμός και ότι η χριστιανική πνευματικότητα δεν είναι πουριτανισμός, ότι η πίστη στον Χριστό δεν σημαίνει εσωστρέφεια, αλλά "άνοιγμα και φιλάνθρωπον κίνηση προς τον πλησίον", υπογραμμίζει ο Οικουμενικός Πατριάρχης, Βαρθολομαίος στον χαιρετισμό του στο διεθνές επιστημονικό συνέδριο με θέμα "Η επικαιρότητα των Πατερικών Σπουδών στον σύγχρονο κόσμο" που διοργανώνεται σήμερα και αύριο στη Θεσσαλονίκη, στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ.

"Επαινούμε κάθε πρωτοβουλία, η οποία προβάλλει τους ανεκτίμητους θησαυρούς της Πατερικής σοφίας. Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν ανήκουν στο παρελθόν, αλλά είναι πάντοτε κεντρικό σημείο αναφοράς της εκκλησιαστικής ζωής και θεολογίας" αναφέρει ο Οικουμενικός Πατριάρχης στο μήνυμα που αναγνώστηκε από τον Μητροπολίτη Κασσανδρείας, Νικόδημο.

Η ορθόδοξη παράδοση διαμορφώθηκε ως ευλογημένο αποτέλεσμα δημιουργικής συνάντησης και σύζευξης αρχαίου ελληνικού και χριστιανικού πνεύματος. Ό,τι βαθύτερο και πολυτιμότερο είχε ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός ενσωματώθηκε στον κορμό της Εκκλησίας, τονίζει ο Οικουμενικός Πατριάρχης προσθέτοντας ότι αποτελεί βαθιά εμπειρία και πεποίθηση ότι η ιδέα της ελευθερίας, ανεκτίμητη παρακαταθήκη της ελληνικής αρχαιότητας, εμπλουτίσθηκε, απέκτησε βαθύτερο κοινωνικό περιεχόμενο, παγκοσμιότητα και πνοή αιωνιότητας εντός του χριστιανικού πνευματικού πλαισίου.

Η εκκλησία είναι χώρος θεοδωρήτου ελευθερίας, η οποία εκφράζεται ως θυσιαστική αγάπη προς τον συνάνθρωπο. Μέσα "εις το εν Χριστώ και κατά Χριστόν ζην" υπάρχει με βαθύτατο κοινωνικό περιεχόμενο και αναφορά εις τον αιώνιο προορισμό του ανθρώπου το "κατά λόγον ζην" των Αρχαίων, εις το πάμφωτον μεγαλείο της Αγίας Σοφίας και στην πόλη του Κωνσταντίνου και του Ιουστινιανού διαλάμπει και το φως Παρθενώνος", σημείωσε.

Το πνεύμα των Πατέρων εξασφαλίζει και στις Πατερικές Σπουδές αδιάπτωτη επικαιρότητα, ανέφερε ο Οικουμενικός Πατριάρχης και εξέφρασε τη θέση ότι η εκπαίδευση οφείλει να εξασφαλίζει στη νέα γενιά πρόσβαση στα πατερικά κείμενα και στη θεώρηση και κατανόησή τους ως σημαντικών μνημείων του παγκόσμιου πνευματικού πολιτισμού.

"Οι Πατέρες ανέλαβαν να μας δείξουν τον δρόμο προς την αλήθεια, του Ενανθρωπήσαντος και Αναστάντος Λόγου, την αλήθεια που η γνώση της ελευθερώνει, ιδιαίτερα εμάς που είμαστε δέσμιοι στην καθημερινότητα και δουλεύουμε στο εφήμερο" τόνισε στον χαιρετισμό του, ο υφυπουργός Εξωτερικών, αρμόδιος Θρησκευτικής, Πολιτιστικής και Περιβαλλοντικής Διπλωματίας, Μάρκος Μπόλαρης.

Αναφερόμενος στις Πατερικές Σπουδές εκτίμησε ότι είναι και σήμερα εξίσου επίκαιρες, σημαντικές, κρίσιμες όσο ποτέ, και τόνισε ότι αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, όταν διαπιστώνεται ότι Πατέρες της Εκκλησίας αιώνες πριν, αλλά και σήμερα (έχουμε Πατέρες και σήμερα), ασχολήθηκαν και ασχολούνται με προβλήματα που απασχολούν την κοινωνία".

"Μίλησαν για αναζήτηση της ελπίδας και της αλήθειας σε ανθρώπους που έπασχαν και ψυχικά, μίλησαν για την κατά Θεόν ισότητα σε κοινωνίες που μαστίζονταν και μαστίζονται από φυλετικές διακρίσεις, μίλησαν με όρους επιστήμης για τη Θεολογία, αλλά και με θεολογικούς όρους για την Επιστήμη" υπογράμμισε.

Ο υφυπουργός Εξωτερικών είπε ακόμη ότι "παρά το πέρασμα τόσων αιώνων τα Συγγράμματα των Πατέρων που γράφτηκαν σε άλλες εποχές σε άλλα κοινωνικά, θρησκευτικά, οικονομικά, πολιτικά δεδομένα, έχουν σήμερα ακόμη μεγαλύτερη αξία, καθώς αποτελούν πηγή έμπνευσης και διδασκαλίας σε μία εποχή, στην οποία ο πλουραλισμός και η πολυδιάσπαση, πέτυχαν, πετυχαίνουν, προσπαθούν, να αποπροσανατολίσουν τον σύγχρονο άνθρωπο από τις αιώνιες αξίες του".

Εμείς σαν λαός, ο ελληνισμός στην οικουμενική του διάσταση, έχουμε την ευλογία αυτά τα Συγγράμματα στη μεγάλη τους πλειοψηφία να είναι γραμμένα στην ελληνική γλώσσα. Αλλά αυτή η ευλογία και η πρόκληση ταυτόχρονα είναι και μία τεράστια ευθύνη - η γνώση πολλαπλασιάζει την ευθύνη - όλων όσων μπορούν να έχουν σε πρώτη επαφή με τη γλώσσα την πρόσβαση στα Συγγράμματα των Αγίων Πατέρων, ανέφερε ο κ. Μπόλαρης.

"Τα γραπτά των πατερικών κειμένων δεν μένουν, προχωρούν, πετούν, μεταλλάσσονται, εξελίσσονται και συνδιαλέγονται συνεχώς, με τον άνθρωπο, τις κοινότητες, την επιστήμη" τόνισε στον χαιρετισμό της εκ μέρους των Πρυτανικών Αρχών του ΑΠΘ, η Αριάδνη Στογιαννίδου, αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών και Φοιτητικών Θεμάτων.

"Γι' αυτό τον λόγο η ακαδημαϊκή θεολογία οφείλει να αναδεικνύει τη σκέψη των Πατέρων δια μέσου των αιώνων, η οποία ερμηνεύει και επικαιροποιεί τον λόγο της Αγίας Γραφής, εμβαθύνει στο νόημα της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό και τον κόσμο, προσφέρει ιδέες που συμβάλουν στους κοινωνικούς προβληματισμούς και τις αναζητήσεις του ανθρώπου κάθε εποχής. Κατά συνέπεια η επικαιρότητα των Πατερικών Σπουδών στον σύγχρονο κόσμο είναι αυτονόητη και ιδιαίτερα σημαντική" επισήμανε η κ. Στογιαννίδου.

Αρκετά προκλητική χαρακτήρισε τη θεματική του συνεδρίου κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών του συνεδρίου ο κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, Θεόδωρος Γιάγκου εκφράζοντας τη θέση ότι η επιστημονική συνάντηση θα αποτελέσει σταθμό για την πορεία των Πατερικών Σπουδών στο μέλλον και τόνισε:

"Aν αυτό το συνέδριο γινόταν πριν από 30 χρόνια θα ήταν διάχυτος ο ενθουσιασμός. Σήμερα μάλλον τα θέματα έχουν νηφαλιότητα και μία μελαγχολία για την πορεία των θεολογικών γραμμάτων με δεδομένο ότι οι ανθρωπιστικές σπουδές στην οικουμένη διέρχονται μία παρακμή και επίσης διέρχεται μία παρακμή ο θεολογικός λόγος. Εδώ είναι που έχουμε την τεράστια ευθύνη να χαράξουμε νέα πορεία στον χώρο της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης".

Η Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης εκπαιδεύει πολύ κόσμο και στα δύο Τμήματα φοιτούν 220 αλλοδαποί προπτυχιακοί φοιτητές και σε μεταπτυχιακό επίπεδο ανάλογος αριθμός. Είναι ένας τεράστιος αριθμός ξένων φοιτητών, όμως είναι αντιμέτωπη και με το τεράστιο πρόβλημα των υποδομών. Οφείλει να έχει χώρο να τους φιλοξενεί, είπε.

"Έχουμε ανοιχτά τα θέματα της Ουκρανίας, των Σκοπίων, τα διορθόδοξα προβλήματα. Έχουμε λόγο να μιλήσουμε με σοβαρότητα και οφείλουμε να συνεργαστούμε δυναμικά, γιατί έχουμε μία πνευματική παρακαταθήκη υψηλού επιπέδου, την οποία πρέπει να την φανερώσουμε στην πράξη" σημείωσε ο κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ.

Υπό το φως της πατερικής σκέψης η ενότητα της εκκλησίας βρίσκεται στην ποικιλομορφία

Τον ρόλο και τη συμβολή της πατερικής σκέψης στους θεολογικούς διαλόγους ανέλυσε ο κεντρικός ομιλητής του συνεδρίου, Μητροπολίτης Σασίμων, (Οικουμενικό Πατριαρχείο) καθηγητής Γεννάδιος (Λυμούρης),

"Ο σύγχρονος άνθρωπος γερασμένος, αλλά και κουρασμένος από τις αλληλοαναιρούμενες φιλοσοφικές ιδεολογικές και επιστημονικές θεωρίες της εποχής του αθεϊστικού δυτικοευρωπαϊκού διαφωτισμού κατέληξε νοσταλγός προϋποθέσεων που οδήγησαν και τον χριστιανικό κόσμο στην απόρριψη του μισαλλόδοξου φανατισμού και την αναζήτηση της βαθύτερης ενότητάς του με τον διάλογο και στήριγμα την κοινή πίστη", τόνισε ο Μητροπολίτης Σασίμων.

"Στην εποχή μας έχουν λεχθεί και γραφεί πολλά για τους διμερείς και πολυμερείς διαλόγους που διεξάγει η Ορθόδοξη Εκκλησία με τις άλλες χριστιανικές εκκλησίες και με ομολογίες με απώτερο σκοπό την αποκατάσταση της ενότητας και πυξίδα την κοινή ελπίδα.

Οι διάλογοι αυτοί αποτελούν αναντίρρητα σήμερα την πιο σημαντική έκφραση των διεκκλησιαστικών σχέσεων της ορθοδοξίας, αλλά και των λοιπών χριστιανικών εκκλησιών και ομολογιών. Στους θεολογικούς διαλόγους η αναφορά των ορθοδόξων συνομιλητών μας στους Πατέρες της Εκκλησίας είναι ουσιαστική, εφ’ όσον η σκέψη τους δεν είναι μονολιθική, στερεότυπη και ανεδαφική, αλλά πνευματική, αληθινή, κρυστάλλινη και πλήρης βιωματικής χάριτος και γι αυτό δεν υποκύπτει σε υποχωρήσεις ή συμβιβασμούς" τόνισε.

Από την έναρξη των θεολογικών διαλόγων η θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας παραμένει πάντοτε σαφής και αμετακίνητη, ότι όλες οι υφιστάμενες θεολογικές διαφορές εξετάζονται, αλλά και ερμηνεύονται υπό το φως των αποφάσεων των Οικουμενικών Συνόδων και της πατερικής θεολογίας, που συνιστούν την ιερά παράδοση της εκκλησίας. Ως εκ τούτου δεν υπάρχει χώρος ή δυνατότητα για νέες θεολογικές ερμηνείες που πολλές φορές εκφράζουν προσωπικές σκέψεις, υπογράμμισε.

"Υπό το φως της Πατερικής σκέψης η ενότητα της εκκλησίας βρίσκεται στην ποικιλομορφία. Συχνά στους διαλόγους υπογραμμίζεται ότι η ενότητα υπάρχει στα βασικά στοιχεία της ζωής και της ελπίδας, όπως υπάρχει ένας μεγάλος και ευπρόσδεκτος πλούτος στην έκφραση αυτής της πίστεως στους διάφορους λαούς και πολιτισμούς", σημείωσε και πρόσθεσε ότι σήμερα οι διμερείς θεολογικοί διάλογοι συμβάλουν ουσιαστικά στην κατανόηση μεταξύ των διηρημένων εκκλησιών.

Η Εκκλησία είναι αποστολική και πατερική. Το κύριο διακριτικό γνώρισμα της θεολογίας των πατέρων ήταν ο υπαρξιακός της χαρακτήρας.

Η θεολογία των Πατέρων, η οποία αναφέρεται πολλάκις στους θεολογικούς διαλόγους είναι αδιαλείπτως μία συνεχής μαρτυρία. Άνευ της εν Χριστώ ζωής η θεολογία δεν είναι πειστική, κι αν χωριστεί από τη ζωή της Πίστεως δύναται να εκφυλιστεί, σε κενή διαλεκτική, σε μάταιη πολυλογία χωρίς ουδεμία πνευματική συνέπεια, υπογράμμισε ο Μητροπολίτης Σασίμων τονίζοντας ότι "ο θεολογικός διάλογος είναι σήμερα το κατεξοχήν πλαίσιο για μία υπεύθυνη καρποφόρα, μαρτυρία της ορθοδοξίας και της παράδοσής μας".

Το διεθνές επιστημονικό συνέδριο "Η επικαιρότητα των Πατερικών Σπουδών στον σύγχρονο κόσμο" είναι η πρώτη συνεργασία του Τομέα Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Χριστιανικής Γραμματείας, Αρχαιολογίας και Τέχνης του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ και του Ορθόδοξου Θεολογικού Ινστιτούτο "Απόστολος Παύλος" των Βρυξελλών.

ΑΠΕ -ΜΠΕ