- Newsroom
Επτά είναι οι διαστάσεις του φύλου και της σεξουαλικότητας, σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελέτης τριάντα ετών που διενήργησε η Αμερικανίδα ερευνήτρια Lisa Diamond, καθηγήτρια αναπτυξιακής ψυχολογίας και σπουδών φύλου στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα (University of Utah) και παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο 1ο Διεθνές Συνέδριο Ψυχοθεραπείας Gestalt στην Ελλάδα.
Οι διαστάσεις αυτές είναι το βιολογικό φύλο, η ταυτότητα φύλου (που αφορά το πώς νιώθει το άτομο εσωτερικά, μέσα του, αν νιώθει άνδρας, γυναίκα, non-binary), η έκφραση του φύλου (πώς δηλαδή παρουσιάζεται αυτό το άτομο προς τα έξω, τι ρούχα φοράει, πώς είναι η συμπεριφορά του κ.λπ.), οι ρόλοι του φύλου (μια καθαρά κοινωνική διάσταση που σχετίζεται με το τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει ένας άνδρας και μια γυναίκα), ο σεξουαλικός προσανατολισμός (βάσει του οποίου κάποιος προσδιορίζεται ετεροφυλικά, ομοφυλοφιλικά, αμφιφυλοφυλικά), ο ρομαντικός προσανατολισμός (που αφορά το ποιον μπορεί κάποιος να ερωτευτεί και δεν ταυτίζεται πάντα με την σεξουαλική έλξη) και η συμπεριφορά.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο ψυχολόγος - ψυχοθεραπευτής Gestalt, Νικόλας Ράπτης, μέλος της οργανωτικής επιτροπής του συνεδρίου και Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας Gestalt, κάνει λόγο για μια τεράστια έρευνα, η οποία για πρώτη φορά εισάγει τον όρο «ρευστότητα της επιθυμίας».
«Αυτό ήταν κάτι που μέχρι τώρα μας ήταν σχεδόν άγνωστο σαν όρος. Γνωρίζαμε τη ρευστότητα του φύλου, ωστόσο η ρευστότητα της επιθυμίας δημιουργεί νέα δεδομένα καθώς ως τώρα βλέπαμε μόνο το βιολογικό κομμάτι του φύλου και από εκεί ξεκινούσε και η διαδικασία πίεσης που δέχεται το κομμάτι της συζήτησης περί φύλου και σεξουαλικότητας» αναφέρει χαρακτηριστικά. Στο πλαίσιο αυτό εξηγεί ότι «ο αριθμός των διαστάσεων και η διάδρασή τους εντείνει αυτή τη ρευστότητα. Συνεπώς το να ορίζουμε την έννοια του φύλου, κρατώντας απλώς το βιολογικό μας δείκτη, περιορίζει κατά πολύ τη συζήτηση».
Ο ίδιος προσθέτει ότι το γεγονός αυτό, όπως αναδείχτηκε στο συνέδριο με θέμα «Φύλο και Σεξουαλικότητα σήμερα. Η Ψυχοθεραπεία Gestalt σε διεπιστημονικό διάλογο», που διοργανώθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Gestalt (HAGT), διευρύνει τον διεθνή επιστημονικό διάλογο για την ορατότητα του θέματος. Το συνέδριο, άλλωστε, ενώ ξεκίνησε αρχικά με κάποια δειλά βήματα, στη συνέχεια εξελίχθηκε σε μια διοργάνωση με συμμετοχές από τριάντα χώρες και παρουσία ειδικών από κάθε γωνιά του κόσμου.
Παράλληλα, σχολιάζει ότι η Gestalt είναι μια ολιστική, βιωματική, ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που στηρίζει το κομμάτι της επιβεβαιωτικής ψυχοθεραπείας, ενώ στη ρίζα της βρίσκεται ούτως ή άλλως η έννοια της αποδοχής της πραγματικότητας. «Εμείς στη Gestalt δεν προσπαθούμε να αλλάξουμε κάτι στον θεραπευόμενο που έχουμε στα γραφεία μας. Αυτό που προσπαθούμε να δούμε είναι τι φέρνει αυτός ο άνθρωπος, να δει καλά τι είναι αυτό που κουβαλάει και να αποφασίσει μόνος του, αν θέλει να το αποδεχτεί, να το κρατήσει ως έχει ή να κάνει κάποιες αλλαγές για να διευκολύνει τη ζωή του. Δηλαδή μιλάμε ουσιαστικά για μια επιβεβαίωση της εμπειρίας του» σημειώνει.
Αρκεί η επίγνωση για την αλλαγή;
Στο ερώτημα αν η επίγνωση μέσα από την ψυχοθεραπεία Gestalt αρκεί για να υπάρξει μια αλλαγή, ο κ. Ράπτης απαντά: «Η επίγνωση είναι το πρώτο βήμα για να κάνει κάποιος το επόμενο. Μέσα από την επίγνωση, ο καθένας θα κατανοήσει τι είναι αυτό που το δυσκολεύει να κάνει το επόμενο βήμα, θα αξιολογήσει το αν αυτό που τον δυσκολεύει είναι το περιβάλλον του, (της μητέρας του, του πατέρα του, της εκκλησίας, του δασκάλου από την πρώτη δημοτικού κλπ) οπότε θα δει πού υπάρχει αυτό το πρέπει που τον κρατάει πίσω και τον καθηλώνει και μόνος του μέσα από αυτή τη διαδικασία θα αποφασίσει το τι θέλει να κάνει με αυτό το βήμα. Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι έτοιμοι πάντα να κάνουν ένα βήμα, οπότε αν πάμε να πιέσουμε μπορεί να κάνουμε μεγαλύτερο κακό, δηλαδή να τραυματίσουμε τον άνθρωπο. Θέλει έναν πολύ μεγάλο σεβασμό στην εμπειρία του καθενός και στον χρόνο του καθενός».
Βασικά προβλήματα που αναδεικνύονται μέσα από την ψυχοθεραπεία Gestalt
Για τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύονται μέσα από την ψυχοθεραπεία Gestalt σχολιάζει: «Κάθε ζήτημα μπορεί να έρθει στην ψυχοθεραπεία και στο γραφείο μας. Αυτή τη στιγμή πάρα πολύ αναδεικνύονται ζητήματα προσωπικών σχέσεων, ζητήματα σε σχέση με την κοινωνία, τα πρέπει, τη διαχείριση ορίων, την επιθετικότητα. Διαπιστώνω, επίσης, και φαίνεται αυτό και σε καινούριες έρευνες, ότι είναι εντυπωσιακός ο αντίκτυπος της καραντίνας και της κατάστασης του εγκλεισμού, σε αυτό που βιώνουμε. Νομίζω ότι αυτό άγγιξε κάτι πολύ βαθιά υπαρξιακό δικό μας, οπότε ο κάθε άνθρωπος, ανάλογα με την ανθεκτικότητα που είχε ήδη δουλέψει μπορούσε να διαχειριστεί λίγο, πολύ καλύτερα ή χειρότερα όλη αυτή την κατάσταση».
Σε κάθε περίπτωση αναφέρει ότι εκείνο που βλέπει σήμερα και δεν υπήρχε τα προηγούμενα χρόνια είναι η αποδοχή του κόσμου στη διαδικασία της ψυχοθεραπείας. «Παλαιότερα ήταν ένα στίγμα το να έρθει κάποιος στο γραφείο μας. Θυμάμαι ότι ακόμα και η διαδικασία του πώς θα φύγω από το γραφείο προϋπόθετε ότι έπρεπε εγώ να έχω ένα κενό χρόνου ανάμεσα στο πρώτο και το επόμενο ραντεβού, για να μην συναντηθούν καν οι δύο θεραπευόμενοι, να μην βρεθούν ποτέ. Είναι κάτι που ξαφνικά είναι πολύ αποδεκτό να μιλάμε για την ψυχοθεραπεία και να λέμε ότι είναι πολύ βοηθητικό. Συμβαίνει μάλιστα να έχει αλλάξει και το στίγμα που υπήρχε πριν για τους άνδρες και την ψυχοθεραπεία» προσθέτει.
Το 1ο Διεθνές Συνέδριο Ψυχοθεραπείας Gestalt στην Ελλάδα
Το 1ο Διεθνές Συνέδριο Ψυχοθεραπείας Gestalt στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε στις 13, 14 και 15 Μαρτίου στη Θεσσαλονίκη, υπό την αιγίδα και τη συνεργασία σημαντικών ακαδημαϊκών και επιστημονικών φορέων, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η Επιτροπή ισότητας φύλων του ΑΠΘ, το Τμήμα Ψυχολογίας ΑΠΘ, το Τμήμα Βιολογίας ΑΠΘ, το Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας ΑΠΘ, η European Association for Gestalt Therapy (EAGT), η International Association for the Advancement of Gestalt Therapy (IAAGT) και η Εθνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Ελλάδας (ΕΕΨΕ).
Στη διάρκειά του διερευνήθηκαν ζητήματα που αφορούν στην ταυτότητα φύλου, τη σεξουαλικότητα, τις ανθρώπινες σχέσεις και τον ρόλο της ψυχοθεραπείας Gestalt στον σημερινό κοινωνικό και επιστημονικό διάλογο. Συμμετείχαν εισηγητές και σύνεδροι, καθώς και καλεσμένοι κεντρικοί ομιλητές όπως οι Billy Desmond, Vikram Kolmannskog και Margherita Spagnuolo Lobb, όλοι τους διεθνώς αναγνωρισμένοι επιστήμονες.
Στα συμπεράσματα που προέκυψαν από τις εργασίες του συνεδρίου περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η ανάγκη της εγρήγορσης σε μια εποχή έντονης πόλωσης, πολέμων και συστηματικής καταπάτησης των ανθρώπινων και ατομικών δικαιωμάτων.
«Δράσεις στην πόλη»
Στο περιθώριο, άλλωστε, του συνεδρίου ξεκίνησε, πριν από την έναρξη του και θα συνεχιστεί μέχρι και τον Μάιο του 2026, το Πρόγραμμα Κοινωνικής Ευαισθητοποίησης και Ενημέρωσης «Δράσεις στην πόλη», με στόχο η θεματική να αγγίξει το ευρύτερο κοινό της πόλης μέσω δράσεων τέχνης, πολιτισμού και ομιλιών προς τους πολίτες.
«Στην Gestalt αγαπάμε πολύ την τέχνη και τη χρησιμοποιούμε ως βιωματικό εργαλείο και σαν εργαλείο γνώσης και αποδέσμευσης του κλεισίματος του θεραπευόμενου. Έτσι, σκεφτήκαμε να κάνουμε ένα κάλεσμα σε κάποιες ομάδες καλλιτεχνών ή σε εξατομικευμένους καλλιτέχνες που θα θέλανε να ασχοληθούν με τη θεματική του συνεδρίου. Ξαφνικά φτάσαμε να έχουμε το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου, μεγάλους φορείς της πόλης που κινητοποιήθηκαν μόνοι τους και έψαχναν να βρουν πώς μπορούμε να συνεργαστούμε. Έτσι άρχισε να γίνεται ένα πρόγραμμα που πραγματικά έχει ένα πολύ σπουδαίο νόημα τελικά, γιατί κατάφερε να φέρει το θέμα του φύλου και της σεξουαλικότητας κοντά στο κοινό που μπορεί ποτέ να μην είχε προβληματιστεί γι’ αυτό άλλοτε» αναφέρει ο κ. Ράπτης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως λέει, ήταν μια δράση που πραγματοποιήθηκε στο βυζαντινό λουτρό της Άνω Πόλης στη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων, με χορό, φωνή και μουσική από ένα ούτι. «Λάβαμε αργότερα μηνύματα που έλεγαν πόσο συγκινητικό είναι να βρίσκεται κανείς σε ένα πεδίο τέτοιο που κάποτε οι άνθρωποι καθάριζαν το σώμα τους και τώρα την ψυχή τους» συμπληρώνει.
