- Newsroom
Φτωχότερος είναι από σήμερα ο ελληνικός πολιτισμός, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 90 ετών η Ιωάννα Παπαντωνίου, η διεθνώς αναγνωρισμένη σκηνογράφος, ενδυματολόγος και ακούραστη ερευνήτρια της λαογραφίας.
Υπήρξε η ψυχή και η ιδρύτρια του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος (ΠΛΙ) στο Ναύπλιο, ενός θεσμού που υπό τη δική της καθοδήγηση απέσπασε το 1981 το βραβείο του Ευρωπαϊκού Μουσείου της Χρονιάς (EMYA), θέτοντας τις βάσεις για τη σύγχρονη μουσειολογία στην Ελλάδα.
Μια ζωή αφιερωμένη στην έρευνα και το θέατρο
Γεννημένη στην Αθήνα το 1936, η Ιωάννα Παπαντωνίου συνδύασε την υψηλή αισθητική της σκηνής με τη σεμνότητα της επιτόπιας έρευνας. Σπούδασε στο Wimbledon School of Art του Λονδίνου και συνεργάστηκε με τους σημαντικότερους Έλληνες σκηνοθέτες, ενώ υπήρξε στενή συνεργάτιδα του Μάικλ Έλιοτ στο Royal Exchange Theatre.
Ως μέλος του Λυκείου Ελληνίδων, «όργωσε» την ελληνική επαρχία συλλέγοντας σπάνιες παραδοσιακές ενδυμασίες και αντικείμενα. Το 1974 ίδρυσε στο Ναύπλιο το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα στη μνήμη του πατέρα της, Βασίλειου Παπαντωνίου, δωρίζοντας την προσωπική της περιουσία και τις ανεκτίμητες συλλογές της.
Λίνα Μενδώνη: «Μια από τις σημαντικότερες θεραπαινίδες του Πολιτισμού»
Στο συλλυπητήριο μήνυμά της, η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, εξήρε την προσωπικότητα και την προσφορά της εκλιπούσας:
«Με μεγάλη θλίψη πληροφορήθηκα την απώλεια της Ιωάννας Παπαντωνίου, μιας από τις σημαντικότερες θεραπαινίδες του Πολιτισμού μας, σε πλείστες εκφάνσεις του, επί πολλές δεκαετίες. Μετά τις στέρεες σπουδές της στη Βρετανία, η Ιωάννα Παπαντωνίου διέγραψε μια μετεωρική πορεία ως σκηνογράφος και ενδυματολόγος, συνεργαζόμενη με τους κορυφαίους σκηνοθέτες και ηθοποιούς της εποχής της σε παραστάσεις-σταθμούς για το θέατρό μας, αλλά και, επιλεκτικά, σε ξεχωριστές κινηματογραφικές δημιουργίες. Ωστόσο, η μοναδική της ματιά δεν περιορίστηκε στη σκηνή, αλλά μετουσιώθηκε σε δημιουργική διδασκαλία σε πανεπιστημιακά τμήματα θεατρικών σπουδών, στην Αθήνα, την Πάτρα και το Ναύπλιο.
Παράλληλα, η Ιωάννα Παπαντωνίου αφιέρωσε τη ζωή της στη διάσωση και την ανάδειξη της τεράστιας πολιτιστικής κληρονομιάς μας. Ως μέλος του Λυκείου Ελληνίδων, όργωσε την Ελλάδα, συλλέγοντας πολύτιμο λαογραφικό υλικό, ιδίως παραδοσιακές ενδυμασίες, το οποίο αποτέλεσε και τον πυρήνα της περίφημης συλλογής του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος "Βασίλειος Παπαντωνίου", το οποίο ίδρυσε η ίδια το 1974 στο Ναύπλιο, στη μνήμη του πατέρα της. Το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα -το σημερινό Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου- υπήρξε το έργο ζωής της Ιωάννας Παπαντωνίου, στο οποίο δώρισε όλες τις συλλογές της και για τις ανάγκες του οποίου διέθεσε σχεδόν το σύνολο της περιουσίας της και υπό τη σοφή και ακάματη καθοδήγησή της, εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για τον νεοελληνικό πολιτισμό.
Με την Ιωάννα Παπαντωνίου είχα την τιμή και την χαρά να συνεργαζόμαστε από το 1999. Σε όλα τα σπουδαία προγράμματά της είχε τη συμπαράσταση του ΥΠΠΟ γιατί ήταν ο δημιουργικός άνθρωπος που συνδύαζε αρμονικά τη θεωρία με την πράξη και την αθόρυβη δράση. Αποφεύγοντας την ανώφελη δημοσιότητα, αφιέρωσε όλον της τον βίο και τη δραστηριότητά της στην υπηρεσία του Πολιτισμού και της κοινωνίας, καταλείποντάς μας ένα τεράστιο έργο που θα καρποφορεί επί μακρόν. Για την Ιωάννα Παπαντωνίου δεν αποτελεί κοινό τόπο αν πω ότι η αφειδώλευτη προσφορά της υπήρξε ανυπολόγιστη και ότι η ευγνωμοσύνη μας για το έργο της είναι τεράστια. Στην οικογένειά της και τους φίλους της απευθύνω ειλικρινέστατα συλλυπητήρια».
Κ. Σακελλαροπούλου: «Μια σπουδαία μορφή του ελληνικού πολιτισμού»
Τα θερμά της συλλυπητήρια εξέφρασε η τ.Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου για τον θάνατο της Ιωάννας Παπαντωνίου κάνοντας λόγο για μια σπουδαία μορφή του ελληνικού πολιτισμού.
Ειδικότερα, στη δήλωσή της η κα Σακελλαροπούλου αναφέρει:
«Με συγκίνηση αποχαιρετώ την Ιωάννα Παπαντωνίου, σκηνογράφο και ενδυματολόγο, μια σπουδαία μορφή του ελληνικού πολιτισμού.
Το έργο της για την έρευνα, διάσωση και ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, αποτελεί πολύτιμο κεφάλαιο για τη χώρα μας.
Σημαντική υπήρξε η δουλειά της στο θέατρο και τεράστια η προσφορά της μέσω του Ιδρύματος «Βασίλη Παπαντωνίου» στο Ναύπλιο, το οποίο γιόρτασε τα 50 του χρόνια με τη συναρπαστική έκθεση ΔΙΑΣΜΑ στο Μουσείο Μπενάκη. Στους οικείους της εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια».
